نورولوژی بالینی؛ بیماری های عروقی مغز؛ انفارکتوس در شریان مغزی میانی
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
کتاب «راهنمای آیندهنگار نورولوژی»
کتاب «راهنمای آیندهنگار نورولوژی» حاصل آمیزهای از ژرفای دانش علوم اعصاب و نگاهی آیندهمحور، بالینی و آموزشی است؛ اثری که با مدیریت علمی داریوش طاهری در برند معتبر «آیندهنگاران مغز» پدید آمده تا مرجعی فشرده، دقیق، اما سرشار از بصیرت کلینیکی برای دانشجویان پزشکی، کارورزان، رزیدنتها و پزشکان باشد. این کتاب کوششی است برای آنکه آموزش نورولوژی نه صرفاً انتقال اطلاعات، بلکه فرآیندی پویا، تحلیلی و الهامبخش در مسیر شناخت پیچیدگیهای مغز انسان باشد.
جرقهٔ شکلگیری این اثر در کارآموزی نورولوژی بیمارستان فیروزگر افروخته شد؛ جایی که آموزههای استاد فرهیخته، دکتر مصطفی الماسی دوغائی—با دقت علمی کمنظیر، روش آموزشی عمیق و منش حرفهای والا—بهمنزلهٔ ستون فکری و شالودهٔ هویت علمی این کتاب قرار گرفت. در کنار ایشان، استادان برجستهٔ دیگری از گروه نورولوژی فیروزگر با دانش فراگیر، تجربهٔ بالینی ژرف و بزرگواری انسانی خود مسیر این پروژه را روشنتر ساختند؛ همچون خانم دکتر تارا خوینی، خانم دکتر هلیا همصیان، آقای دکتر فرزاد سینا و آقای دکتر بابک زمانی که هر یک با روش آموزشی ویژه و بینش بالینی خود نقشی ماندگار در غنای این مجموعه داشتهاند.
بهعلاوه، جمعی از اساتید بزرگوار و متخصصان ارجمند نورولوژی که در مسیر آموزشی ما در درس نورولوژی نقشآفرینی کردهاند نیز در روح این کتاب حضور دارند. دکتر الهه امینی، دکتر سید امیرحسن حبیبی، دکتر نرگس یزدی و سرکار خانم دکتر مهسا سپهوند با دقت علمی، نگاه تحلیلی و حمایت آموزشی خود سهمی ارزشمند در شکلگیری بنیانهای این تجربهٔ علمی داشتهاند؛ و یاد آنان در ساختار این اثر همچون رگههایی از نور جاری است.
این کتاب همچون یک نقشهٔ جامع بالینی طراحی شده است؛ نقشهای که خواننده را از نخستین مواجهه با علامت، تا تشخیص افتراقی، از تحلیل یافتههای پاراکلینیک تا انتخاب درمان، و از درک فیزیولوژی تا شناخت الگوهای پیچیدهٔ اختلالات عصبی هدایت میکند. بخشی ویژه نیز به مجموعهٔ سؤالات پرهانترنی و دستیاری اختصاص یافته است؛ سؤالاتی همراه با پاسخهای تشریحی و تحلیل مرحلهبهمرحله که فراتر از آمادگی آزمونی، برای تقویت مهارتهای تفکر بالینی و تصمیمگیری علمی طراحی شدهاند.
«راهنمای آیندهنگار نورولوژی» تجلی تلاشی است خالصانه برای آمیختن دانش نظری با توانمندیهای عملی؛ تلاشی برای ارتقای آموزش نورولوژی، اعتلای شیوهٔ مواجههٔ بالینی با بیماران، و الهامبخشی به نسل آیندهٔ پزشکان در راه فهم مغز و رمزگشایی از ظرافتهای شگفتانگیز آن. این اثر ادای احترام عمیقی است به همهٔ استادانی که مشعل دانایی را روشن نگاه داشتند و به همهٔ آیندهنگارانی که در مسیر شناخت مغز، چراغی نو میافروزند.
موضوع «انفارکتوس در شریان مغزی میانی (Middle Cerebral Artery – MCA)»
انفارکتوس در شریان مغزی میانی
مقدمهای بر اهمیت شریان مغزی میانی
شریان مغزی میانی (MCA) یکی از مهمترین شاخههای شریان کاروتید داخلی (Internal Carotid Artery) است که خونرسانی گستردهای به بخشهای جانبی و عمیق مغز انجام میدهد. این شریان، لوب فرونتال (Frontal lobe)، لوب پاریتال (Parietal lobe) و لوب تمپورال (Temporal lobe) را درگیر میسازد و از این رو، انفارکتوس (Infarction) در این ناحیه میتواند طیف گستردهای از علائم نورولوژیک را به همراه داشته باشد. در واقع، MCA شایعترین محل انفارکتوس ایسکمیک مغزی به شمار میرود.
سه علامت اصلی درگیری MCA
۱. ضعف حرکتی (پارزی – Paresis)
در انفارکتوس MCA، بیشترین ضعف در اندام فوقانی و صورت بروز میکند، در حالی که اندام تحتانی نسبتاً کمتر درگیر میشود. این الگو به علت نقشه قشر حرکتی در ژیروس پرهسنترال (Precentral gyrus) است که نواحی مربوط به دست و صورت در بخشهای جانبیتر و تحت خونرسانی MCA قرار دارند. در مقابل، نواحی مربوط به پا در بخش مدیال مغز و تحت خونرسانی شریان مغزی قدامی (ACA) هستند.
۲. اختلالات کلامی (Aphasia)
در صورتی که نیمکره غالب مغز (Dominant Hemisphere) گرفتار شود—که معمولاً نیمکره چپ در افراد راستدست است—اختلالات زبانی یا آفازی بروز میکند. نوع آفازی به ناحیه آسیبدیده بستگی دارد:
آفازی گلوبال (Global Aphasia): درگیری تنه اصلی MCA که منجر به اختلال شدید در هم درک و هم تولید گفتار میشود.
آفازی بروکا (Broca’s Aphasia): درگیری شاخه فوقانی MCA، که باعث اختلال در تولید کلام میشود ولی درک مطلب تا حد زیادی حفظ میگردد.
آفازی ورنیکه (Wernicke’s Aphasia): درگیری شاخه تحتانی MCA که منجر به اختلال در درک کلام میشود؛ گفتار روان است اما نامفهوم و فاقد ساختار منطقی.
۳. اختلال میدان بینایی (همونیموس همیآنوپی – Homonymous Hemianopia)
این اختلال بهدلیل درگیری Optic Radiations که از لوبهای پاریتال و تمپورال عبور میکنند رخ میدهد. در نتیجه بیمار بخش مقابل میدان بینایی را در هر دو چشم از دست میدهد (کنترالترال همیآنوپی).
یافتههای بالینی مکمل
اختلالات حسی (Sensory Deficits): مشابه ضعف حرکتی، کاهش حس سطحی مانند درد، حرارت و لمس نیز در نواحی مربوط به اندام فوقانی و صورت دیده میشود.
درگیری حس عمقی (Proprioception) و حس کورتیکال (Cortical Sensation) نیز ممکن است رخ دهد و میتواند به شکل Pseudoathetosis بروز کند؛ حرکات غیرارادی ناشی از اختلال حس موقعیتی اندامها.
نتیجهگیری بالینی و کاربردی
انفارکتوس در شریان مغزی میانی (MCA) معمولاً با الگوی مشخصی از پارزی اندام فوقانی و صورت، اختلالات زبانی و میدان بینایی همراه است. شدت و نوع علائم بستگی به وسعت آسیب و اینکه کدام شاخه از MCA (تنه، شاخه فوقانی یا شاخه تحتانی) درگیر شده دارد.
در هر بیمار با شروع ناگهانی ضعف اندام فوقانی و صورت، آفازی یا اختلال بینایی کنترالترال، باید سریعاً احتمال درگیری MCA بررسی و اقدامات تشخیصی و درمانی فوری انجام شود. این موضوع در بهبود پیامدهای بالینی و پیشگیری از ناتوانی نقش حیاتی دارد.
نکته
شناخت الگوی کلاسیک علائم انفارکتوس در شریان مغزی میانی (MCA infarction)، برای پزشکان، دانشجویان پزشکی و متخصصان نورولوژی اهمیت بالینی و آموزشی دارد. این الگو در کنار آناتومی عملکردی مغز، به تشخیص سریع و دقیق سکته مغزی کمک کرده و جایگاه مهمی در پزشکی مبتنی بر شواهد (Evidence-based Medicine) دارد.
پرسشهایی درباره انفارکتوس در شریان مغزی میانی
آقای ۶۰ سالهای به علت ضعف ناگهانی صورت، دست و بازوی راست و همچنین اختلال حسی نواحی یاد شده و اختلال تکلم مراجعه نموده است. در معاینه آفازی بروکا دارد. درگیری کدامیک از شریانهای زیر مسئول علائم بیمار میباشد؟
(پرانترنی میان دوره – خرداد ۹۸)
الف) شاخه فوقانی شریان مغز میانی چپ
ب) شاخه تحتانی شریان مغز میانی چپ
ج) شریان مغزی قدامی چپ
د) شریان مغزی خلفی چپ
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه الف
پاسخ تشریحی:
توضیح بر اساس کلیدواژهها
سابقه هیپرتانسیون (Hypertension):
فشار خون بالا یکی از شایعترین عوامل خطر برای سکته مغزی ایسکمیک (Ischemic Stroke) به ویژه در نواحی تحت خونرسانی شریان مغزی میانی (MCA) است.
همیپارزی راست (Right Hemiparesis):
ضعف حرکتی سمت راست بدن، نشاندهنده درگیری نیمکره چپ مغز است. وقتی درگیری در صورت و اندام فوقانی بیشتر از تحتانی باشد، نشاندهنده آسیب در ناحیه لوب فرونتال جانبی (lateral frontal lobe) است که توسط MCA خونرسانی میشود.
همیهیپوستزی (Right Hemihypoesthesia):
کاهش حس در سمت راست، بهویژه صورت و اندام فوقانی، نشاندهنده درگیری نواحی حسی لوب پاریتال چپ است که باز هم توسط MCA خونرسانی میشود.
آفازی گلوبال (Global Aphasia):
نشاندهنده اختلال شدید در درک و تولید زبان است. این وضعیت ناشی از آسیب همزمان به ناحیه بروکا (Broca’s area) در لوب فرونتال و ناحیه ورنیکه (Wernicke’s area) در لوب تمپورال است. چنین آسیبی تنها در صورتی رخ میدهد که تنه شریان مغزی میانی چپ یا محل قبل از دوشاخه شدن آن درگیر شود.
بررسی گزینهها
گزینه الف) تنه شریان مغزی میانی چپ:
درگیری تنه این شریان قبل از انشعاب به شاخههای فوقانی و تحتانی، منجر به آسیب گسترده در مناطق حرکتی (مخصوصاً صورت و اندام فوقانی)، مناطق حسی، و نواحی زبانی (بروکا و ورنیکه) میشود. بنابراین علائم ترکیبی این بیمار شامل همیپارزی، همیهیپوستزی و آفازی گلوبال کاملاً با این گزینه تطابق دارد.
گزینه ب) شاخه تحتانی شریان مغزی میانی چپ:
این شاخه بیشتر ناحیه ورنیکه و لوب تمپورال را خونرسانی میکند. درگیری آن باعث آفازی ورنیکه بدون اختلال حرکتی شدید میشود. بنابراین علائم حرکتی شدید بیمار را توجیه نمیکند و این گزینه رد میشود.
گزینه ج) شاخه فوقانی شریان مغزی میانی چپ:
این شاخه عمدتاً به ناحیه بروکا و قشر حرکتی صورت و دست خون میدهد. درگیری آن ممکن است باعث آفازی بروکا و همیپارزی خفیفتر شود ولی اختلال حسی گسترده و آفازی گلوبال را توجیه نمیکند. پس این گزینه نیز رد میشود.
گزینه د) شریان مغزی میانی چپ در محل دو شاخه شدن:
درگیری دقیق در محل انشعاب ممکن است آسیب مشترک ایجاد کند، اما معمولاً ضایعاتی به این صورت منتشر (شامل همیپارزی، حسی و آفازی کامل) در تنه شریان رخ میدهد نه محل bifurcation. این گزینه محتمل ولی ضعیفتر از گزینه الف است.
نتیجهگیری نهایی
وجود همزمان همیپارزی، همیهیپوستزی و آفازی گلوبال در بیماری با سابقه هیپرتانسیون نشاندهنده آسیب گسترده در نیمکره چپ مغز است که توسط تنه شریان مغزی میانی چپ خونرسانی میشود.
پاسخ صحیح: گزینه الف) تنه شریان مغزی میانی چپ
بیماری با سابقه دیابت و فشارخون بالا به صورت ناگهانی دچار همیپارزی راست با برتری در صورت و اندام فوقانی و اختلال تکلم شده است. شریان احتمالی درگیر کدام است؟
(پرانترنی اسفند ۹۳ – قطب ۹ کشوری [دانشگاه مشهد])
الف) شریان مغزی قدامی
ب) شریان بازیلر
ج) شریان مغزی میانی
د) شریان کورئیدال خلفی
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه ج
پاسخ تشریحی:
توضیح بر اساس کلیدواژهها
همیپارزی راست (Right Hemiparesis): ضعف حرکتی نیمه راست بدن نشاندهنده آسیب در نیمکره چپ مغز است، چرا که هر نیمکره حرکات طرف مقابل بدن را کنترل میکند.
برتری ضعف در صورت و اندام فوقانی: وقتی ضعف بیشتر در صورت و دست دیده میشود (در مقایسه با پا)، این الگوی توزیع معمولاً مربوط به درگیری قشر حرکتی ناحیهای از مغز است که توسط شریان مغزی میانی (Middle Cerebral Artery – MCA) خونرسانی میشود.
اختلال تکلم (Speech disturbance): اختلال در گفتار معمولاً بیانگر درگیری نیمکره غالب مغز (اکثراً نیمکره چپ) و بهویژه نواحی بروکا یا ورنیکه است که توسط شریان مغزی میانی (MCA) تغذیه میشوند.
بیماری زمینهای دیابت و فشار خون بالا: این دو عامل از شایعترین عوامل خطر برای سکته مغزی ایسکمیک هستند که میتواند منجر به انسداد شریانهای مغزی شود.
بررسی گزینهها
گزینه الف) شریان مغزی قدامی (Anterior Cerebral Artery – ACA)
این شریان بیشتر به نواحی میانی لوب فرونتال خونرسانی میکند، مخصوصاً ناحیه مربوط به اندام تحتانی. در صورت درگیری ACA، ضعف بیشتر در پای مقابل دیده میشود، نه صورت و دست. بنابراین این گزینه با الگوی بالینی مطابقت ندارد.
گزینه ب) شریان بازیلر (Basilar artery)
این شریان بخشهای عمقی ساقه مغز و مخچه را تغذیه میکند. آسیب به آن اغلب باعث اختلال هوشیاری، دوبینی، سرگیجه، آتاکسی و درگیری دوطرفه میشود. همیپارزی و آفازی معمولاً دیده نمیشود. بنابراین این گزینه مردود است.
گزینه ج) شریان مغزی میانی (Middle Cerebral Artery – MCA)
این شریان مسئول خونرسانی به لوب فرونتال، پاریتال و تمپورال نیمکرهها است. نواحی حرکتی مربوط به صورت و اندام فوقانی، و نیز نواحی زبانی مانند ناحیه بروکا و ورنیکه در قلمرو MCA قرار دارند. درگیری آن باعث همیپارزی با برتری در صورت و دست + اختلال تکلم میشود. کاملاً با شرح حال بیمار تطابق دارد.
گزینه د) شریان کورئیدال خلفی (Posterior Choroidal Artery)
این شریان شاخهای از شریان مغزی خلفی (PCA) است و بیشتر به تالاموس، کپسول داخلی و بطنها خونرسانی میکند. درگیری آن معمولاً موجب اختلالات حسی یا بینایی میشود، نه همیپارزی یا آفازی. بنابراین این گزینه رد میشود.
نتیجهگیری نهایی
وجود همیپارزی راست با برتری در صورت و اندام فوقانی و اختلال گفتار در بیمار مبتلا به دیابت و پرفشاری خون، نشاندهنده انسداد شریان مغزی میانی در نیمکره چپ مغز است. این شریان مسئول خونرسانی به نواحی حرکتی صورت و دست و نواحی زبانی است.
پاسخ صحیح: گزینه ج) شریان مغزی میانی (Middle Cerebral Artery)
خانم ۷۱ ساله با سابقه هیپرتانسیون با همیپارزی راست به صورت حاد مراجعه کرده است. درگیری در صورت و اندام فوقانی بیشتر از تحتانی است. همیهیپوستزی نیز در این حوزه دارد. همچنین دچار آفازی گلوبال نیز میباشد. این سندرم بر اثر عارضه عروقی در کدامیک از عروق مغز قابل توجیه است؟
(پرانترنی شهریور ۹۴ – قطب ۲ کشوری [دانشگاه تبریز])
الف) تنه شریان مغزی میانی چپ
ب) شاخه تحتانی شریان مغزی میانی چپ
ج) شاخه فوقانی شریان مغزی میانی چپ
د) شریان مغزی میانی چپ در محل دو شاخه شدن
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه الف
پاسخ تشریحی:
توضیح بر اساس کلیدواژهها
آفازی بروکا (Broca’s aphasia): نوعی از اختلال زبان است که در آن بیان گفتار مختل میشود، ولی درک نسبتاً حفظ میگردد. این نوع آفازی معمولاً در اثر آسیب به ناحیه بروکا در لوب فرونتال نیمکره غالب مغز (معمولاً چپ) به وجود میآید.
شریان مغز میانی (Middle Cerebral Artery یا MCA): این شریان بخش زیادی از نیمکرههای مغز را خونرسانی میکند، بهویژه لوبهای فرونتال، تمپورال و پاریتال. شاخه فوقانی آن عمدتاً به لوب فرونتال و ناحیه بروکا و شاخه تحتانی آن به لوب تمپورال و ناحیه ورنیکه خون میرساند.
ضعف نیمه راست بدن + آفازی: چون نیمکره چپ مغز کنترل نیمه راست بدن را بر عهده دارد، ضعف سمت راست و آفازی با منشأ ضایعه در نیمکره چپ مغز همراستا است.
بررسی تکتک گزینهها
گزینه الف) شاخه فوقانی شریان مغز میانی چپ
این شاخه نواحی فوقانی لوب فرونتال و پاریتال را خونرسانی میکند، بهویژه ناحیه بروکا که مسئول تولید گفتار است. آسیب به این ناحیه موجب آفازی بروکا میشود. همچنین این شاخه بخشهایی را خونرسانی میکند که در کنترل حرکتی نیمه راست بدن نقش دارند. بنابراین، علائم بیمار کاملاً با انسداد این شاخه تطابق دارد.
گزینه ب) شاخه تحتانی شریان مغز میانی چپ
این شاخه بیشتر به ناحیه ورنیکه در لوب تمپورال خونرسانی میکند که مسئول درک گفتار است. آسیب به آن معمولاً موجب آفازی ورنیکه (Wernicke’s aphasia) میشود، نه بروکا. بنابراین این گزینه با علائم بیمار مطابقت ندارد.
گزینه ج) شریان مغزی قدامی چپ (Anterior Cerebral Artery – ACA)
این شریان بیشتر به نواحی میانی لوب فرونتال خونرسانی میکند و آسیب به آن بیشتر باعث ضعف پاها (بهویژه پای مقابل) میشود. درگیری دست، صورت و آفازی از ویژگیهای ACA نیست.
گزینه د) شریان مغزی خلفی چپ (Posterior Cerebral Artery – PCA)
PCA بیشتر به لوب اکسیپیتال و قسمتهای تحتانی لوب تمپورال خونرسانی میکند. آسیب به آن موجب اختلال بینایی میشود، نه آفازی یا ضعف حرکتی اندامها. بنابراین این گزینه منتفی است.
نتیجهگیری نهایی
بیمار دچار آفازی بروکا، ضعف و اختلال حسی در نیمه راست بدن است که بهوضوح نشاندهنده درگیری نیمکره چپ مغز است. از آنجا که ناحیه بروکا و مسیرهای حرکتی اندام فوقانی راست توسط شاخه فوقانی شریان مغز میانی چپ خونرسانی میشوند، این شاخه مسئول بروز علائم بیمار است.
پاسخ صحیح: گزینه الف) شاخه فوقانی شریان مغز میانی چپ
خانم ۶۸ سالهای به علت عدم توانایی ناگهانی در صحبت کردن به اورژانس مراجعه کرده است. در معاینه، مونوپارزی اندام فوقانی راست و پارزی نیمه راست صورت دارد. وی قادر به درک و اطاعت از دستورات میباشد. محتمل ترین محل درگیری در کدام قسمت از شریان مغزی میانی چپ میباشد؟
(پرانترنی اسفند ۹۳ – قطب ۲ کشوری [دانشگاه تبریز])
الف) شاخه تحتانی
ب) تنه شریان
ج) قبل از دو شاخه شدن شریان
د) شاخه فوقانی
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه د
پاسخ تشریحی:
توضیح بر اساس کلیدواژهها
عدم توانایی در صحبت کردن (Speech Production Deficit):
وقتی بیمار نمیتواند صحبت کند ولی درک گفتار حفظ شده است، محتملترین تشخیص آفازی بروکا (Broca’s aphasia) است. این نوع آفازی به دلیل آسیب به ناحیه بروکا در لوب فرونتال نیمکره چپ رخ میدهد که توسط شاخه فوقانی شریان مغزی میانی (Superior division of the MCA) خونرسانی میشود.
مونوپارزی اندام فوقانی راست (Right Upper Limb Monoparesis):
ضعف در اندام فوقانی راست، بدون درگیری پا، نشان میدهد که آسیب به نواحی حرکتی مرتبط با اندام فوقانی در کورتکس حرکتی اولیه (Primary Motor Cortex) در لوب فرونتال چپ است که توسط شاخه فوقانی MCA خونرسانی میشود.
پارزی نیمه راست صورت (Right Facial Paresis):
ضعف در عضلات صورت سمت راست نیز به دلیل آسیب در نواحی فوقانی قشر حرکتی چپ است که باز هم در قلمرو شاخه فوقانی MCA قرار دارد.
توانایی در درک و اطاعت از دستورات:
این مسئله نشان میدهد که ناحیه ورنیکه (Wernicke’s area) که مسئول درک زبان است، سالم است. این ناحیه در قلمرو شاخه تحتانی MCA قرار دارد، بنابراین شاخه تحتانی درگیر نیست.
بررسی گزینهها
گزینه الف) شاخه تحتانی شریان مغزی میانی چپ:
این شاخه نواحی زبانی مسئول درک گفتار یعنی ناحیه ورنیکه را خونرسانی میکند. اگر این شاخه آسیب دیده بود، بیمار درک زبان نداشت. در حالی که بیمار توانایی درک و اطاعت دارد، بنابراین این گزینه رد میشود.
گزینه ب) تنه شریان مغزی میانی چپ:
انسداد تنه شریان معمولاً باعث آسیب هم به شاخه فوقانی و هم تحتانی میشود، که نتیجهاش آفازی گلوبال (از دست رفتن هم توانایی گفتار و هم درک گفتار) است. در این بیمار درک زبان حفظ شده، پس این گزینه محتمل نیست.
گزینه ج) قبل از دو شاخه شدن شریان:
درگیری قبل از دوشاخه شدن نیز مثل درگیری تنه، موجب آسیب وسیع و آفازی گلوبال میشود، بنابراین این گزینه نیز رد میشود.
گزینه د) شاخه فوقانی شریان مغزی میانی چپ:
این شاخه مسئول خونرسانی به ناحیه بروکا و قشر حرکتی صورت و دست است. علائم بیمار (آفازی بروکا، مونوپارزی اندام فوقانی و صورت راست، درک سالم) دقیقاً با درگیری شاخه فوقانی MCA همخوانی دارد. بنابراین این گزینه کاملاً درست است.
نتیجهگیری نهایی
وجود آفازی بروکا، ضعف اندام فوقانی راست و صورت بدون اختلال درک زبان در بیماری با زمینه هیپرتانسیون، نشانگر درگیری در شاخه فوقانی شریان مغزی میانی چپ است که نواحی مرتبط با بیان گفتار و کنترل حرکات صورت و اندام فوقانی را در نیمکره چپ مغز خونرسانی میکند.
پاسخ صحیح: گزینه د) شاخه فوقانی شریان مغزی میانی چپ
بیماری با همیپلژی راست، همونیموس همیآنوپی در سمت راست، اختلال در حسهای کورتیکال (به صورت Stereognosis و Graphesthesia) و آفازی از نوع ورنیکه که به صورت ناگهانی از شب گذشته ایجاد شده است با تشخیص سکته مغزی در اورژانس بستری است. ضایعه در کجا قرار دارد؟
(پرانترنی شهریور ۹۷ – سوال مشترک تمام قطبها)
الف) شاخه تحتانی شریان مغزی میانی
ب) شاخه فوقانی شریان مغزی میانی
ج) شاخه چپ شریان مغزی قدامی
د) شاخه راست شریان مغزی قدامی
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه الف
پاسخ تشریحی:
توضیح بر اساس کلیدواژهها
همیپلژی راست (Right Hemiplegia):
فلج یکطرفه بدن بهویژه سمت راست، بیانگر آسیب به نیمکره چپ مغز در ناحیه قشر حرکتی است.
همیآنوپی همونیموس راست (Right Homonymous Hemianopia):
کاهش میدان بینایی در نیمه سمت راست هر دو چشم، معمولاً نشانه درگیری لوبهای تمپورال یا اکسیپیتال چپ است، بهویژه مسیر تصویری پس از کیاسما و جسم زانویی جانبی.
اختلال در حسهای کورتیکال مانند Stereognosis و Graphesthesia:
این اختلالها نشاندهنده درگیری لوب پاریتال (Parietal lobe) در نیمکره چپ هستند، زیرا پردازش حسهای کورتیکال در این ناحیه انجام میشود.
آفازی ورنیکه (Wernicke’s Aphasia):
نوعی اختلال زبان است که در آن بیمار صحبت میکند اما محتوای گفتار بیمعناست و درک زبان مختل است. این آفازی ناشی از آسیب به ناحیه ورنیکه در لوب تمپورال چپ است که توسط شاخه تحتانی شریان مغزی میانی (Inferior Division of Left MCA) خونرسانی میشود.
شروع ناگهانی در شب گذشته:
شروع ناگهانی علائم حسی، حرکتی و زبانی قویترین نشانه برای سکته مغزی ایسکمیک (Ischemic Stroke) است که درگیری شریان مغزی میانی (Middle Cerebral Artery) را محتمل میسازد.
بررسی گزینهها
گزینه الف) شاخه تحتانی شریان مغزی میانی:
این شاخه، نواحی زبانی (ناحیه ورنیکه)، قشر بینایی لوب تمپورال و نواحی حسی لوب پاریتال را خونرسانی میکند. در صورت انسداد آن، علائمی مانند آفازی ورنیکه، همیآنوپی همونیموس و اختلال حسهای کورتیکال دیده میشود که همگی در این بیمار وجود دارد. این گزینه بسیار محتمل است.
گزینه ب) شاخه فوقانی شریان مغزی میانی:
این شاخه نواحی مربوط به قشر حرکتی دست و صورت و ناحیه بروکا را خونرسانی میکند. درگیری این شاخه ممکن است باعث آفازی بروکا و ضعف در صورت و اندام فوقانی شود، اما اختلال درک زبان و اختلال بینایی را توجیه نمیکند، بنابراین رد میشود.
گزینه ج) شاخه چپ شریان مغزی قدامی:
این شریان بیشتر به لوب فرونتال داخلی و مناطق کنترل اندام تحتانی خونرسانی میکند. ضایعات آن باعث پارزی پای مقابل و اختلال انگیزشی (abulia) میشود، نه آفازی یا اختلال بینایی. بنابراین، این گزینه نیز رد میشود.
گزینه د) شاخه راست شریان مغزی قدامی:
با توجه به این که علائم در سمت راست بدن دیده میشود و نیمکره چپ مسئول آن است، درگیری نیمکره راست نمیتواند دلیل علائم باشد. این گزینه نیز نادرست است.
نتیجهگیری نهایی
علائم ترکیبی شامل آفازی ورنیکه، اختلال حسهای کورتیکال، همیآنوپی همونیموس و همیپلژی راست، نشانگر آسیب به نواحی لوب تمپورال و پاریتال چپ است که بهوسیله شاخه تحتانی شریان مغزی میانی چپ خونرسانی میشوند.
پاسخ صحیح: گزینه الف) شاخه تحتانی شریان مغزی میانی
»» تمامی کتاب
در ادامه شرکت کنید:
🚀 با ما همراه شوید!
تازهترین مطالب و آموزشهای مغز و اعصاب را از دست ندهید. با فالو کردن کانال تلگرام آیندهنگاران مغز، از ما حمایت کنید!
ورود/ ثبت نام با جیمیل
