سوال های تشریحی گفتار دوم فصل چهارم زیست شناسی دهم
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
کتاب «سؤالات تشریحی زیستشناسی دهم» اثر برند علمی آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، گامی ارزشمند و الهامبخش در مسیر آموزش عمیق و مفهومی زیستشناسی پایه است.
این کتاب با رویکردی تحلیلی و ساختارمند، به دانشآموزان کمک میکند تا فراتر از حفظیات، به درک مفهومی و استدلال علمی در زیستشناسی دست یابند.
انتشار این کتاب توسط آیندهنگاران مغز گامی در جهت ارتقای کیفیت آموزش زیستشناسی، پرورش تفکر تحلیلی در دانشآموزان و آمادگی علمی آنان برای حضور موفق در آزمونهای داخلی مدرسه، نهایی و کنکورهای سراسری و بینالمللی است. این اثر، بازتابی از رسالت علمی و آموزشی برند آیندهنگاران مغز در توسعه یادگیری عمیق، پژوهشمحوری و شناخت بنیادین زیستجهان انسان به شمار میرود.
» سوالات تشریحی کتاب زیستشناسی دهم
» سوالات تشریحی فصل چهارم: فصل گردش مواد در بدن
» » سوالات تشریحی گفتار دوم: گفتار رگها
فصل گردش مواد در بدن
شامل گفتارهای:
گفتار ۱. قلب
گفتار ۲. رگها
گفتار ۳. خون
گفتار ۴. تنوع گردش مواد در جانداران
بارمبندی مربوط به این فصل:
نوبت اول: ۲/۵ نمره
نوبت دوم نهایی، شهریور و دیماه: ۳/۵ نمره
در حال طرح پرسش
قدردان شکیبایی شما هستیم!
فصل گردش مواد در بدن
گفتار رگها
پرسشهای دو گزینهای
▪️ در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز جمله درست را به دست آورید.
الف) در دستگاه گردش خون، (سه – چهار) نوع رگ در شبکهای مرتبط به هم وجود دارد.
سه
ب) دیوارهٔ (بسیاری از – همهٔ) سرخرگها و سیاهرگها از سه لایهٔ اصلی تشکیل شده است.
همهٔ
لایهٔ داخلی دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها بافت (پوششی سنگفرشی – ماهیچهای صاف) است که در زیر آن، (رشتههای کشسان – غشای پایه) قرار گرفته است.
پوششی سنگفرشی – غشای پایه
لایهٔ میانی دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها، ماهیچهای (اسکلتی – صاف) است که همراه این لایه رشتههای (کشسان [الاستیک] – کلاژن) زیادی وجود دارد.
صاف – کشسان [الاستیک]
آخرین لایهٔ دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها، بافت (پوششی – پیوندی) است که لایهٔ خارجی آنها را میسازد.
پیوندی
پرسشهای سطر به سطر
▪️ جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید.
الف) در دستگاه گردش خون، ………. نوع رگ در شبکهای مرتبط به هم وجود دارد.
سه
ب) شبکه رگی مرتبط به هم، که از ……….. شروع میشود و پس از عبور از بافتها به …………. باز میگردد، از …………..، مویرگها و ………….. تشکیل شده است.
قلب – قلب – سرخرگها – سیاهرگها
ساختار هر یک از این رگها متناسب با ………….. است که انجام میدهد.
کاری
دیوارهٔ همهٔ …………. و ………….. از سه لایهٔ اصلی تشکیل شده است.
سرخرگها – سیاهرگها
لایهٔ داخلی سرخرگها و سیاهرگها، بافت …………… است که در زیر آن، …………… قرار گرفته است.
پوششی سنگفرشی – غشای پایه
لایهٔ میانی دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها، ………….. است که همراه این لایه رشتههای ……………. زیادی وجود دارد.
ماهیچهای صاف – کشسان (الاستیک)
آخرین لایه دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها، بافت ……….. است که لایهٔ ……….. آنها را میسازد.
پیوندی – خارجی
پرسشهای توصیفی – تشریحی
در دستگاه گردش خون ما، چند نوع رگ در شبکهای مرتبط به هم وجود دارد؟
در دستگاه گردش خون، سه نوع رگ در شبکهای مرتبط به هم وجود دارد.
انواع رگ در دستگاه گردش خون، چگونه یا یکدیگر مرتبطاند؟
در شبکهای مرتبط به هم وجود دارد. این شبکه، که از قلب شروع میشود و پس از عبور از بافتها به قلب باز میگردد.
در دستگاه گردش خون، شبکه رگی از چه نوع رگهایی تشکیل شده است؟
از سرخرگها، مویرگها و سیاهرگها
ساختار هر یک از رگهای دستگاه گردش خون با چه عاملی تناسب دارد؟
ساختار هر یک از این رگها متناسب با کاری است که انجام میدهد.
دیوارهٔ همهٔ سرخرگها و سیاهرگها از چند لایه اصلی تشکیل شده است؟
سه لایه اصلی
دیوارهٔ کدام رگها از سه لایه اصلی تشکیل شده است؟
دیوارهٔ همهٔ سرخرگها و سیاهرگها از سه لایه اصلی تشکیل شده است.
دیوارهٔ همهٔ سرخرگها و سیاهرگها از سه لایه اصلی تشکیل شده است. آن سه لایه کدامند؟
لایهٔ داخلی آنها بافت پوششی سنگفرشی است که در زیر آن، غشای پایه قرار گرفته است. لایه میانی آن، ماهیچهای صاف است که همراه این لایه رشتههای کشسان (الاستیک) زیادی وجود دارد. آخرین لایه نیز، بافت پیوندی دیگری است که لایهٔ خارجی آنها را میسازد.
لایهٔ داخلی سرخرگها و سیاهرگها چیست؟
لایهٔ داخلی آنها بافت پوششی سنگفرشی است که در زیر آن، غشای پایه قرار گرفته است.
لایهٔ میانی سرخرگها و سیاهرگها چیست؟
لایهٔ میانی آن، ماهیچهای صاف است که همراه این لایه رشتههای کشسان (الاستیک) زیادی وجود دارد.
کدام لایهٔ دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها، بافت پوششی سنگفرشی است که در زیر آن، غشای پایه قرار گرفته است؟
داخلی
کدام لایهٔ دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها، ماهیچه ای صاف است که همراه این لایه رشتههای کشسان (الاستیک) زیادی وجود دارد؟
میانی
همراه کدام لایهٔ دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها، رشتههای کشسان (الاستیک) زیادی وجود دارد؟
میانی
کدام لایهٔ دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها، بافت پیوندی است؟
لایهٔ خارجی
لایهٔ خارجی دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها چیست؟
آخرین لایهٔ دیوارهٔ آنها، بافت پیوندی است که لایه خارجی آنها را میسازد.
شباهت دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها چیست؟
ساختار پایه ای سرخرگها با سیاهرگها شباهت دارد. دیوارهٔ همه سرخرگها و سیاهرگها از سه لایه اصلی تشکیل شده است. لایه داخلی آنها بافت پوششی سنگفرشی است که در زیر آن، غشای پایه قرار گرفته است. لایه میانی آن، ماهیچه ای صاف است که همراه این لایه رشتههای کشسان (الاستیک) زیادی وجود دارد. آخرین لایه نیز، بافت پیوندی است که لایه خارجی آنها را میسازد.
پرسشهای یادگیری موثر
▪️ درست یا نادرست بودن جملات زیر را مشخص کنید. در جملات نادرست، عبارتهای غلط را پیدا کرده و زیر آنها خط بکشید.
الف) در دستگاه گردش خون، چهار نوع رگ در شبکهای مرتبط به هم وجود دارد.
نادرست (تصحیح آن: سه جایگزین چهار شود.)
شبکه رگی مرتبط به هم، که از قلب شروع میشود و پس از عبور از بافتها به قلب باز میگردد، از سرخرگها، مویرگها و سیاهرگها تشکیل شده است.
درست
ساختار هر یک از سرخرگها، مویرگها و سیاهرگها متناسب با کاری است که انجام میدهد.
درست
دیوارهٔ همهٔ مویرگها، سرخرگها و سیاهرگها از سه لایهٔ اصلی تشکیل شده است.
نادرست (تصحیح آن: مویرگها حذف شود)
لایهٔ داخلی دیوارهٔ همهٔ مویرگها، سرخرگها بافت پوششی استوانهای است که در زیر آن، غشای پایه قرار گرفته است.
نادرست (تصحیح آن: سنگفرشی جایگزین استوانهای)
لایهٔ میانی دیوارهٔ همهٔ مویرگها، سرخرگها، ماهیچهای صاف است که همراه این لایه رشتههای کشسان (الاستیک) کمی وجود دارد.
نادرست (تصحیح آن: زیادی جایگزین کمی)
آخرین لایه دیوارهٔ همهٔ مویرگها، سرخرگها، بافت پیوندی است که لایهٔ داخلی آنها را میسازد.
نادرست (تصحیح آن: خارجی جایگزین داخلی)
پرسشهای مقایسهای
▪️ هر یک از ویژگیهای زیر نشانگر کدام نوع رگ در دستگاه گردش خون است؟
الف) دیوارهٔ همه از سه لایهٔ اصلی تشکیل شده است:
سرخرگها و سیاهرگها
ب) فقط از یک لایهٔ یاختههای پوششی سنگفرشی ساخته شده است و ماهیچهٔ صاف ندارد:
مویرگ
پ) لایهٔ داخلی دیوارهٔ آنها بافت پوششی سنگفرشی است که در زیر آن، غشای پایه قرار گرفته است:
سرخرگها و سیاهرگها
ت) ضخامت لایهٔ ماهیچهای و پیوندی در آنها بیشتر است تا بتوانند فشار زیاد وارد شده از سوی قلب را تحمل و هدایت کنند:
سرخرگها
در برش عرضی، بیشتر گرد دیده میشوند:
سرخرگها
بسیاری از آنها دریچههایی دارند که جهت حرکت خون را یکطرفه میکنند:
سیاهرگها
▪️ هر یک از ویژگیهای زیر نشانگر کدام لایهٔ دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها است؟
الف) بافت پوششی سنگفرشی است که در زیر آن، غشای پایه قرار گرفته است:
لایهٔ داخلی
ب) ماهیچهای صاف است که همراه این لایه رشتههای کشسان (الاستیک) زیادی وجود دارد:
لایهٔ میانی
پ) بافت پیوندی:
لایهٔ خارجی
تا قبل از تکمیل سوالهای تشریحی با فونت و نگارش عالی، پرسشهای زیر را مطالعه فرمایید.
۱۶. فرق ساختاری سرخرگها با سیاهرگها چیست؟
ضخامت لایه ماهیچه ای و پیوندی در سرخرگها به طور معنی داری بیشتر است تا بتوانند فشار زیاد وارد شده از سوی قلب را تحمل و هدایت کنند. به همین دلیل سرخرگها در برش عرضی، بیشتر گرد دیده میشوند، در حالی که سیاهرگهای هم اندازه آنها، دیوارهای نازک تر دارند و حفره داخل آنها گسترده تر و بیشتر است. در عین حال، بسیاری از سیاهرگها دریچههایی دارند که جهت حرکت خون را یک طرفه میکنند.
۱۷. کدام رگها در برش عرضی، بیشتر گرد دیده میشوند؟
سرخرگها
۱۸. چرا سرخرگها در برش عرضی، بیشتر گرد دیده میشوند؟
ضخامت لایه ماهیچه ای و پیوندی در سرخرگها به طور معنی داری بیشتر است تا بتوانند فشار زیاد وارد شده از سوی قلب را تحمل و هدایت کنند.
۱۹. ضخامت لایه ماهیچه ای و پیوندی در کدام رگها به طور معنی داری بیشتر است؟ چرا؟
سرخرگها تا بتوانند فشار زیاد وارد شده از سوی قلب را تحمل و هدایت کنند.
۲۰. بسیاری از سیاهرگها دریچههایی دارند. علت چیست؟
تا جهت حرکت خون را یک طرفه کنند.
۲۱. کدام رگها دریچههایی دارند که جهت حرکت خون را یک طرفه میکنند؟
بسیاری از سیاهرگها
۲۲. بسیاری از سیاهرگها چگونه جهت حرکت خون را یک طرفه میکنند؟
دریچههایی دارند که جهت حرکت خون را یک طرفه میکنند
۲۳. ساختار مویرگها به چه صورت است؟
مویرگها فقط یک لایه بافت پوششی همراه با غشای پایه دارند.
۲۴. مویرگها فقط یک لایه بافت پوششی همراه با غشای پایه دارند. علت چیست؟
این ساختار با وظیفه آنها که تبادل مواد بین خون و آب میان بافتی است، هماهنگی دارد
۲۵. وظیفه کدام رگها تبادل مواد بین خون و آب میان بافتی است؟
مویرگها
۲۶. وظیفه مویرگها چیست؟
وظیفه آنها تبادل مواد بین خون و آب میان بافتی است
۲۷. در دیواره کدام رگها لایه ماهیچه ای نیست؟
مویرگها
۲۸. در ابتدای بعضی از مویرگها از جمله مویرگهای روده، حلقه ای ماهیچه ای هست که میزان جریان خون در آنها را تنظیم میکند و به آن چه میگویند؟
بنداره مویرگی
۲۹. بنداره مویرگی چیست؟
در ابتدای بعضی از مویرگها از جمله مویرگهای روده، حلقه ای ماهیچه ای هست که میزان جریان خون در آنها را تنظیم میکند و به آن بنداره مویرگی میگویند.
۳۰. نقش بنداره مویرگی چیست؟
میزان جریان خون در مویرگها را تنظیم میکند
۳۱. در ابتدای کدام مویرگها بنداره مویرگی هست؟
در ابتدای بعضی از مویرگها از جمله مویرگهای روده.
۳۲. چه عواملی میزان جریان خون در مویرگها را تنظیم میکند؟
بنداره مویرگی (حلقه ای ماهیچه ای در ابتدای بعضی از مویرگها از جمله مویرگهای روده) و انقباض و انبساط سرخرگهای کوچک بر اساس نیاز بافت به اکسیژن و مواد مغذی
۳۳. تنظیم اصلی جریان خون در مویرگها بر اساس چه عاملی است؟
بر اساس نیاز بافت به اکسیژن و مواد مغذی با انقباض و انبساط سرخرگهای کوچک انجام میشود که قبل از مویرگها قرار دارند.
۳۴. انقباض و انبساط سرخرگهای کوچک قبل از مویرگها بر چه اساسی است؟ و چه نقشی دارد؟
بر اساس نیاز بافت به اکسیژن و مواد مغذی – تنظیم اصلی جریان خون در مویرگها
۳۵. کدام رگها خون را از قلب خارج میکنند و به بافتهای بدن میرسانند؟
سرخرگها
۳۶. کدام رگها باعث حفظ پیوستگی جریان خون میشود؟
سرخرگها
۳۷. وظایف سرخرگها چیست؟
سرخرگها خون را از قلب خارج میکنند و به بافتهای بدن میرسانند. علاوه بر این باعث حفظ پیوستگی جریان خون و هدایت آن در همین رگها میشوند.
۳۸. دیواره سرخرگ از ماهیچههای صاف و بافتهای کشسان ساخته شده است. این ویژگیهای ساختاری چه اهمیتی دارند؟
وقتی بطن منقبض میشود، ناگهان مقدار زیادی خون از آن به درون سرخرگ پمپ میشود. سرخرگها در این حالت گشاد میشوند تا خون رانده شده از بطن را در خود جای دهند. در هنگام استراحت بطن یعنی وقتی که دیگر خونی از قلب خارج نمیشود، دیواره کشسان سرخرگها جمع میشود و خون را با فشار به جلو میراند. این فشار باعث هدایت خون در رگها و جلوگیری از منقطع شدن حرکت خون در هنگام استراحت قلب میشود.
به عبارت دیگر: باعث حفظ پیوستگی جریان خون و هدایت آن در همین رگها میشوند.
۳۹. کدام ویژگیهای ساختاری دیواره سرخرگ باعث هدایت خون در رگها و جلوگیری از منقطع شدن حرکت خون در هنگام استراحت قلب میشود؟
دیواره سرخرگ از ماهیچههای صاف و بافتهای کشسان ساخته شده است.
۴۰. سرخرگها چگونه باعث هدایت خون در رگها و جلوگیری از منقطع شدن حرکت خون در هنگام استراحت قلب میشود؟
دیواره سرخرگ از ماهیچههای صاف و بافتهای کشسان ساخته شده است. وقتی بطن منقبض میشود، ناگهان مقدار زیادی خون از آن به درون سرخرگ پمپ میشود. سرخرگها در این حالت گشاد میشوند تا خون رانده شده از بطن را در خود جای دهند. در هنگام استراحت بطن یعنی وقتی که دیگر خونی از قلب خارج نمیشود، دیواره کشسان سرخرگها جمع میشود و خون را با فشار به جلو میراند. این فشار باعث هدایت خون در رگها و جلوگیری از منقطع شدن حرکت خون در هنگام استراحت قلب میشود.
۴۱. تغییر حجم کدام رگ، به دنبال هر انقباض بطن، به صورت موجی در طول آن رگ پیش میرود و به صورت نبض احساس میشود؟
سرخرگ
۴۲. علت احساس نبض در سرخرگها چیست؟
تغییر حجم سرخرگ، به دنبال هر انقباض بطن، به صورت موجی در طول سرخرگها پیش میرود و به صورت نبض احساس میشود.
۴۳. در سرخرگهای کوچک تر، چه عاملی باعث میشود با ورود خون، قطر این رگها تغییر زیادی نکند؟
در سرخرگهای کوچک تر، میزان لایه کشسان، کمتر و ضخامت لایه ماهیچه ای صاف، بیشتر است.
۴۴. سرخرگهای کوچک تر چگونه میزان ورود خون به مویرگها را تنظیم میکند؟
در سرخرگهای کوچک تر، میزان لایه کشسان، کمتر و ضخامت لایه ماهیچه ای صاف، بیشتر است. این ساختار باعث میشود با ورود خون، قطر این رگها تغییر زیادی نکند و با وجود دهانه باریک، در برابر جریان خون مقاومت کنند، میزان این مقاومت در زمان انقباض ماهیچه صاف دیواره، بیشتر و در هنگام استراحت، کمتر میشود. کم و زیاد شدن این مقاومت، میزان ورود خون به مویرگها را تنظیم میکند.
۴۵. علت نوسان مقاومت دیواره سرخرگهای کوچک تر در برابر جریان خون چیست؟
در سرخرگهای کوچک تر، میزان لایه کشسان، کمتر و ضخامت لایه ماهیچه ای صاف، بیشتر است. این ساختار باعث میشود با ورود خون، قطر این رگها تغییر زیادی نکند و با وجود دهانه باریک، در برابر جریان خون مقاومت کنند، میزان این مقاومت در زمان انقباض ماهیچه صاف دیواره، بیشتر و در هنگام استراحت، کمتر میشود.
۴۶. میزان مقاومت دیواره سرخرگهای کوچک در برابر جریان خون در چه زمان، بیشتر و در چه زمان، کمتر میشود؟
میزان این مقاومت در زمان انقباض ماهیچه صاف دیواره، بیشتر و در هنگام استراحت، کمتر میشود.
۴۷. فرق سرخرگها و سیاهرگها از نظر موقعیت در اندامها به چه صورت است؟
بیشتر سرخرگهای بدن در قسمتهای عمقی هر اندام قرار گرفته اند، در حالی که سیاهرگها بیشتر در سطح قرار دارند.
۴۸. سرخرگها و سیاهرگها را از نظر موقعیت در اندامها با یکدیگر مقایسه کنید؟
بیشتر سرخرگهای بدن در قسمتهای عمقی هر اندام قرار گرفته اند، در حالی که سیاهرگها بیشتر در سطح قرار دارند.
۴۹. بیشتر سرخرگهای بدن در قسمتهای عمقی هر اندام قرار گرفته اند، در حالی که سیاهرگها بیشتر در سطح قرار دارند. به نظر شما علت چیست؟
اگر سرخرگی در بدن بریده شود، خون با سرعت زیاد از آن بیرون خواهد ریخت و بسیار خطرناک است. بنابراین برای حفاظت از آنها در قسمتهای عمقی هر اندام قرار گرفته اند.
۵۰. نیرویی که از سوی خون بر دیواره رگ وارد میشود و ناشی از انقباض دیواره بطنها یا سرخرگهاست، چیست؟
فشار خون
۵۱. اگر کدام رگ در بدن بریده شود، خون با سرعت زیاد از آن بیرون خواهد ریخت و بسیار خطرناک است؟ چرا؟
اگر سرخرگی در بدن بریده شود، خون با سرعت زیاد از آن بیرون خواهد ریخت و بسیار خطرناک است. این خونریزی، ناشی از فشار خون زیاد درون سرخرگ است.
۵۲. علت فشار خون زیاد درون سرخرگ چیست؟
چنین فشاری برای کار طبیعی دستگاه گردش خون لازم است.
۵۳. فشار خون ناشی از انقباض دیوارههای کدام بخشهاست؟
ناشی از انقباض دیواره بطنها یا سرخرگها
۵۴. بریده شدن کدام رگ در بدن بسیار خطرناک است؟ چرا؟
اگر سرخرگی در بدن بریده شود، خون با سرعت زیاد از آن بیرون خواهد ریخت و بسیار خطرناک است. این خونریزی، ناشی از فشار خون زیاد درون سرخرگ است.
۵۵. فشار خون درون کدام رگ زیاد است؟ چرا؟
سرخرگ. چنین فشاری برای کار طبیعی دستگاه گردش خون لازم است.
۵۶. معمولاً فشار خون را چگونه بیان میکنند؟
معمولاً فشار خون را با دو عدد (مثلاً ۱۲۰ روی ۸۰) بیان میکنند. این دو عدد به ترتیب، معرف فشار بیشینه و فشار کمینه برحسب میلی متر جیوه است.
۵۷. واحد سنجش فشار خون چیست؟
میلی متر جیوه
۵۸. کدام نوع فشار خون، فشاری است که انقباض بطن روی سرخرگ وارد میکند؟
فشار بیشینه
۵۹. فشارخون بیشینه حاصل کدام انقباض است؟
فشاری است که انقباض بطن روی سرخرگ وارد میکند.
۶۰. علت فشار خون بیشینه چیست؟
فشاری است که انقباض بطن روی سرخرگ وارد میکند.
۶۱. فشار خون بیشینه در کدام مرحله از چرخه ضربان قلب ایجاد میشود؟
انقباض بطنی
۶۲. معمولاً فشار خون را با دو عدد (مثلاً ۱۲۰ روی ۸۰) بیان میکنند. هر یک از این اعداد معرف کدام فشار خون است؟ و واحد سنجش آنها چیست؟
این دو عدد به ترتیب، معرف فشار بیشینه و فشار کمینه برحسب میلی متر جیوه است.
۶۳. کدام نوع فشار خون، در هنگام استراحت قلب، فشاری است که دیواره سرخرگ باز شده، در هنگام بسته شدن به خون وارد میکند؟
فشار کمینه
۶۴. فشارخون کمینه حاصل کدام انقباض است؟
فشارخون در هنگام استراحت قلب، فشاری است که دیواره سرخرگ باز شده، در هنگام بسته شدن به خون وارد میکند.
۶۵. علت فشار خون کمینه چیست؟
فشاری است که دیواره سرخرگ باز شده، در هنگام بسته شدن به خون وارد میکند.
۶۶. فشار خون کمینه در کدام مرحله از چرخه ضربان قلب ایجاد میشود؟
فشارخون در هنگام استراحت قلب
۶۷. میزان فشار خون بیشینه و فشارخون کمینه در یک فرد سالم بر حسب میلی متر جیوه چقدر است؟
۱۲۰ و ۸۰
۶۸. کدام عوامل میتوانند روی فشار خون تأثیر بگذارند؟
عوامل مختلفی میتواند روی فشار خون تأثیر بگذارد. از جمله: چاقی، تغذیه نامناسب به ویژه مصرف چربی و نمک زیاد، دخانیات، استرس (فشار روانی) و سابقه خانوادگی.
۶۹. سرخرگهای کوچک به کدام رگها منتهی میشوند؟
مویرگ
۷۰. کوچکترین رگهای بدن چیست؟
مویرگ
۷۱. تبادل مواد بین خون و یاختههای بدن، در کدام رگها انجام میشود؟
مویرگ
۷۲. کدام ویژگیهای مویرگ امکان تبادل مناسب مواد را در مویرگها فراهم میکند؟
دیواره نازک و جریان خون کند، امکان تبادل مناسب مواد را در مویرگها فراهم میکند. در عین حال مویرگها شبکه وسیعی را در بافتها ایجاد میکنند به طوری که فاصله بیشتر یاختههای بدن تا مویرگها حدود ۰۲/۰ میلیمتر (۲۰ میکرومتر) است. این فاصله کم، مبادله سریع مولکولها را از طریق انتشار، آسان تر میکند.
۷۳. اهمیت دیواره نازک و جریان خون کند در مویرگها چیست؟
امکان تبادل مناسب مواد را در مویرگها فراهم میکند.
۷۴. وطیفه مویرگها چیست؟
تبادل مواد بین خون و یاختههای بدن، در این رگها انجام میشود
۷۵. مویرگها شبکه وسیعی را در بافتها ایجاد میکنند. علت چیست؟
زیرا تبادل مواد بین خون و یاختههای بدن، در این رگها انجام میشود و این شبکه وسیع موجب میشود فاصله بیشتر یاختههای بدن تا مویرگها حدود ۰.۰۲ میلی متر (۲۰ میکرومتر) است. این فاصله کم، مبادله سریع مولکولها را از طریق انتشار، آسان تر میکند.
۷۶. فاصله بیشتر یاختههای بدن تا مویرگها حدود ۰.۰۲ میلی متر (۲۰ میکرومتر) است. علت چیست؟
این فاصله کم، مبادله سریع مولکولها را از طریق انتشار، آسان تر میکند.
۷۷. فاصله بیشتر یاختههای بدن تا مویرگها حدود چند میکرومتر است؟
حدود ۰.۰۲ میلی متر (۲۰ میکرومتر) است.
۷۸. نوع بافت پوششی دیاره مویرگ چیست؟
دیواره مویرگها، فقط از یک لایه یاختههای پوششی سنگ فرشی ساخته شده است و ماهیچه صاف ندارد.
۷۹. دیواره کدام رگها ماهیچه صاف ندارد؟
دیواره مویرگها
۸۰. دیواره کدام رگها فقط از یک لایه یاختههای پوششی سنگ فرشی ساخته شده است؟
دیواره مویرگها
۸۱. چگونگی شکل گیری منافذ مویرگ به چه صورت است؟ نقش این منافذ چیست؟
لبه یاختههای پهن و نازک، روی هم قرار گرفته است و در همان قسمت، منافذی به وجود میآیند که عبور مواد را امکان پذیر میسازند.
۸۲. تفاوت مویرگهای بافتهای مختلف بدن چیست؟
اندازه و تعداد منافذ مویرگها در بافتهای مختلف بسیار متفاوت است
۸۳. تفاوت مویرگهای مغز و مویرگهای جگر و طحال چیست؟
مویرگهای مغز ممکن است هیچ منفذی نداشته باشند، حال اینکه در مویرگهای جگر و طحال، منافذ بسیار بزرگی هست که مولکولهای درشت میتوانند از آنها بگذرند.
۸۴. اندازه و تعداد منافذ مویرگهای مغز به چه صورت است؟
مویرگهای مغز ممکن است هیچ منفذی نداشته باشند
۸۵. اندازه و تعداد منافذ مویرگهای جگر و طحال، به چه صورت است؟
در مویرگهای جگر و طحال، منافذ بسیار بزرگی هست که مولکولهای درشت میتوانند از آنها بگذرند.
۸۶. سطح بیرونی مویرگها را چه بخشی احاطه میکند؟
سطح بیرونی مویرگها را غشای پایه احاطه میکند.
۸۷. سطح بیرونی مویرگها را غشای پایه احاطه میکند. نقش این غشای پایه چیست؟
نوعی صافی مولکولی برای محدود کردن عبور مولکولهای بسیار درشت به وجود میآورد.
۸۸. کدام بخش در مویرگها نوعی صافی مولکولی برای محدود کردن عبور مولکولهای بسیار درشت به وجود میآورد؟
غشای پایه که سطح بیرونی مویرگها را احاطه میکند
۸۹. بر چه اساس مویرگها در سه گروه قرار میگیرند؟
بر اساس اندازه و تعداد منافذ مویرگها
۹۰. انواع مویرگها چیست؟
مویرگهای پیوسته، مویرگهای منفذدار و مویرگهای ناپیوسته
۹۱. ویژگیهای مویرگهای پیوسته چیست؟
در مویرگهای پیوسته یاختههای بافت پوششی با همدیگر ارتباط تنگاتنگی دارند که ورود و خروج مواد در آنها به شدت تنظیم میشود.
۹۲. یاختههای بافت پوششی در کدام گروه مویرگی با همدیگر ارتباط تنگاتنگی دارند؟
در مویرگهای پیوسته
۹۳. در کدام گروه مویرگی ورود و خروج مواد در آنها به شدت تنظیم میشود؟ چرا؟
در مویرگهای پیوسته. یاختههای بافت پوششی آن با همدیگر ارتباط تنگاتنگی دارند.
۹۴. مویرگهای پیوسته در کدام بخشهای بدن یافت میشوند؟
در ماهیچهها، ششها، بافت چربی و دستگاه عصبی مرکزی یافت میشود
۹۵. نوع مویرگهای ماهیچهها چیست؟
مویرگهای پیوسته
۹۶. نوع مویرگهای ششها چیست؟
مویرگهای پیوسته
۹۷. نوع مویرگهای بافت چربی چیست؟
مویرگهای پیوسته
۹۸. نوع مویرگهای دستگاه عصبی مرکزی چیست؟
مویرگهای پیوسته
۹۹. ماهیچهها و ششها را از نظر نوع مویرگ با هم مقایسه نمایید؟
نوع مویرگ هر دو پیوسته است.
۱۰۰. مویرگهای منفذدار در کدام بخشهای بدن وجود دارند؟
مویرگهای منفذدار در کلیهها، غدد درون ریز و روده وجود دارند.
۱۰۱. الف. کدام نوع مویرگ در کلیهها وجود دارند؟
مویرگهای منفذدار
ب. کدام نوع مویرگ در غدد درون ریز وجود دارند؟
مویرگهای منفذدار
۱۰۲. الف. کدام نوع مویرگ در روده وجود دارند؟
مویرگهای منفذدار
ب. ویژگیهای این مویرگها چیست؟
این مویرگها با داشتن منافذ گسترده، مشخص میشوند که با لایه ای پروتئینی پوشیده شده اند. لایه پروتئینی، عبور مولکولهای درشت مثل پروتئینها را محدود میکند.
۱۰۳. مویرگهای ناپیوسته در کدام بخشهای بدن یافت میشوند؟
مغز استخوان، جگر و طحال
۱۰۴. کدام نوع مویرگ در مغز استخوان یافت میشود؟
مویرگهای ناپیوسته
۱۰۵. کدام نوع مویرگ در جگر یافت میشود؟
مویرگهای ناپیوسته
۱۰۶. کدام نوع مویرگ در طحال یافت میشود؟
مویرگهای ناپیوسته
۱۰۷. ویژگیهای مویرگهای ناپیوسته چیست؟
فاصله یاختههای بافت پوششی در این مویرگها آن قدر زیاد است که به صورت حفرههایی در اندام دیده میشود.
۱۰۸- بسیاری از مولکولهای محلول در خون یا مایع میان بافتی از چه راهی در مویرگها مبادله میشوند؟
راه انتشار
۱۰۹- کدام مولکول از راه انتشار در مویرگها مبادله میشوند؟
بسیاری از مولکولهای محلول در خون یا مایع میان بافتی از راه انتشار مبادله میشوند؛ مانند اکسیژن، گلوکز و کربن دی اکسید.
۱۱۰- در تبادل مواد در مویرگها جهت انتشار را چه عاملی تعیین میکند؟
در همه موارد، جهت انتشار را شیب غلظت تعیین میکند.
۱۱۱- مولکولهای محلول از چه راههایی از خون به مایع میان بافتی راه یابند؟
مولکولهای محلول میتوانند هم از راه منافذ پر از آب دیواره مویرگ منتشر شوند و هم به طور مستقیم از غشای یاختههای بافت پوششی میتوانند عبور کنند.
۱۱۲- مولکولهای محلول میتوانند هم از راه منافذ پر از آب دیواره مویرگ منتشر شوند و هم به طور مستقیم از غشای یاختههای بافت پوششی میتوانند عبور کنند. راه عبور را چه عاملی تعیین میکند؟
راه عبور را میزان انحلال مواد در لیپیدهای غشا یا آب تعیین میکند.
۱۱۳- مولکولهایی مثل گلوکز و یونهای سدیم و پتاسیم از چه طریق از خون به مایع میان بافتی راه مییابند؟
مولکولهایی که انحلال آنها در لیپیدهای غشا، کم است مثل گلوکز و یونهای سدیم و پتاسیم از طریق منافذ منتشر میشوند.
۱۱۴- کدام مولکولها از طریق منافذ غشای مویرگ منتشر میشوند؟
مولکولهایی که انحلال آنها در لیپیدهای غشا، کم است مثل گلوکز و یونهای سدیم و پتاسیم از طریق منافذ منتشر میشوند.
۱۱۵- مولکولهایی مثل اکسیژن، کربن دی اکسید و اوره از چه طریق از خون به مایع میان بافتی و یا از مایع میان بافتی به خون راه مییابند؟
مولکولهایی مثل اکسیژن، کربن دی اکسید و اوره که انحلال آنها در لیپیدهای غشا بیشتر است میتوانند از غشای یاختههای دیواره مویرگ منتشر شوند.
۱۱۶- کدام مولکولها میتوانند از غشای یاختههای دیواره مویرگ منتشر شوند؟
مولکولهایی مثل اکسیژن، کربن دی اکسید و اوره که انحلال آنها در لیپیدهای غشا بیشتر است میتوانند از غشای یاختههای دیواره مویرگ منتشر شوند.
۱۱۷- مولکولها میتوانند هم از راه منافذ دیواره مویرگ منتشر شوند و هم به طور مستقیم از غشای یاختههای بافت پوششی میتوانند عبور کنند. کدام مولکولها از هر دو روش از دیواره مویرگ منتشر میشوند؟
مولکولهای آب از هر دو روش از دیواره مویرگ منتشر میشوند.
۱۱۸- پروتئینهای درشت، که نمیتوانند از منافذ غشای یاختههای بافت پوششی عبور کنند. تبادل آنها از مویرگ چگونه صورت میگیرد؟
پروتئینهای درشت، که نمیتوانند از منافذ غشای یاختههای بافت پوششی عبور کنند، درون کیسههایی از جنس غشا قرار میگیرند و با درون بری وارد یاختههای پوششی شده و با برون رانی از آنها خارج میشوند.
۱۱۹- تبادل پروتئینهای درشت از مویرگ چگونه صورت میگیرد؟
درون کیسههایی از جنس غشا قرار میگیرند و با درون بری وارد یاختههای پوششی شده و با برون رانی از آنها خارج میشوند.
۱۲۰-کدام مواد برای تبادل از مویرگ، درون کیسههایی از جنس غشا قرار میگیرند و با درون بری وارد یاختههای پوششی شده و با برون رانی از آنها خارج میشوند؟
پروتئینهای درشت
۱۲۱- انواع روشهای مبادله مواد در مویرگها کدامند؟
انتشار از طریق منافذ مویرگ، انتشار از طریق غشای یاخته پوششی، درون بری و برون رانی، جریان توده ای
۱۲۲- جریان توده ای چیست؟
یکی از روشهایی است که به مبادله مواد در مویرگها کمک میکند و در این روش انتقال مواد از منافذ دیواره مویرگها صورت میگیرد که عامل آن اختلاف فشار میان درون و بیرون مویرگ است.
۱۲۳- در روش جریان توده ای انتقال مواد از کدام بخش دیواره مویرگ صورت میگیرد؟
از منافذ دیواره مویرگها
۱۲۴- عامل جریان توده ای چیست؟
عامل آن اختلاف فشار میان درون و بیرون مویرگ است.
۱۲۵- دو نیروی مؤثر در تبادل مواد بین مویرگ و مایع میان بافتی چیست؟
فشار اسمزی حاصل از وجود پروتئینها در خون و باقیمانده فشار خون که فشار تراوشی نام دارد؛ دو نیروی مؤثر در تبادل مواد بین مویرگ و مایع میان بافتی است.
۱۲۶- نیروهای مؤثر در تبادل مواد بین مویرگ و مایع میان بافتی چگونه موجب جریان توده ای میشوند؟
بیشتر بودن فشار تراوشی در سمت سرخرگی، باعث خروج تودهای از مواد از مویرگ میشود. و این مواد در اختیار یاختهها قرار میگیرد و در طرف سیاهرگی، بیشتر بودن فشار اسمزی نسبت به فشار تراوشی باعث بازگشت توده ای مواد به مویرگ میشود که به این رفت و برگشت، جریان توده ای میگویند.
۱۲۷- علت خروج توده ای مواد از سمت سرخرگی چیست؟
فشار تراوشی در سمت سرخرگی
۱۲۸- علت برگشت توده ای مواد از سمت سیاهرگی چیست؟
بیشتر بودن فشار اسمزی نسبت به فشار تراوشی در طرف سیاهرگی
۱۲۹- علامت و علت خیز یا اِدم چیست؟
کمبود پروتئینهای خون و افزایش فشار درون سیاهرگها میتواند از سرعت بازگشت توده ای مایعات از بافت به خون بکاهد. در نتیجه، مواد خارج شده از مویرگ به خون باز نمیگردند. در این حالت، بخشهایی از بدن، متورم میشود که به آن «خیز» یا «اِدم» میگویند. مصرف زیاد نمک و مصرف کم مایعات نیز میتواند به خیز منجر شود.
۱۳۰- کدام عوامل میتواند از سرعت بازگشت توده ای مایعات از بافت به خون بکاهد؟
کمبود پروتئینهای خون و افزایش فشار درون سیاهرگها میتواند از سرعت بازگشت توده ای مایعات از بافت به خون بکاهد.
۱۳۱- در نتیجه چه فرایندی، مواد خارج شده از مویرگ به خون باز نمیگردند؟
کمبود پروتئینهای خون و افزایش فشار درون سیاهرگها میتواند از سرعت بازگشت توده ای مایعات از بافت به خون بکاهد.
۱۳۲- کمبود پروتئینهای خون و افزایش فشار درون سیاهرگها میتواند از سرعت بازگشت توده ای مایعات از بافت به خون بکاهد. نتیجه چیست؟
مواد خارج شده از مویرگ به خون باز نمیگردند. در این حالت، بخشهایی از بدن، متورم میشود که به آن «خیز» یا «اِدم» میگویند.
۱۳۳- کدام رگها، میتوانند بیشتر حجم خون را در خود جای دهند؟
سیاهرگها
۱۳۴- چرا سیاهرگها، میتوانند بیشتر حجم خون را در خود جای دهند؟
با داشتن فضای داخلی وسیع و دیواره ای با مقاومت کمتر
۱۳۵- چرا لازم است عواملی به جز فشارخون به جریان خون در سیاهرگها کمک کند؟
به دلیل کاهش شدید فشار خون و جهت حرکت خون در سیاهرگها که در بیشتر آنها به سمت بالا است
۱۳۶- کدام عوامل به جریان خون در سیاهرگها کمک میکند؟
فشار خون، تلمبه ماهیچه اسکلتی، دریچههای لانه کبوتری و فشار مکشی قفسه سینه
۱۳۷- دریچههای لانه کبوتری به جریان خون در کدام رگها کمک میکند؟
سیاهرگهای دست و پا
۱۳۸- فشار مکشی قفسه سینه به جریان خون در کدام رگها کمک میکند؟
سیاهرگها
۱۳۹- تلمبه ماهیچه اسکلتی به جریان خون در کدام رگها کمک میکند؟
در سیاهرگها به ویژه در اندامهای پایین تر از قلب
۱۴۰- تلمبه ماهیچه اسکلتی چگونه به جریان خون در کدام رگها کمک میکند؟
حرکت خون در سیاهرگها به ویژه در اندامهای پایین تر از قلب، به مقدار زیادی به انقباض ماهیچههای اسکلتی وابسته است. انقباض ماهیچههای دست و پا، شکم و دیافراگم، به سیاهرگهای مجاور خود فشاری وارد میکنند که باعث حرکت خون در سیاهرگ به سمت قلب میشود.
۱۴۱- وجود چه عاملی در سیاهرگهای دست و پا، جریان خون را یک طرفه و به سمت بالا هدایت میکند؟
دریچههای لانه کبوتری
۱۴۲- اهمیت وجود دریچههای لانه کبوتری در سیاهرگهای دست و پا چیست؟
وجود آنها در سیاهرگهای دست و پا، جریان خون را یک طرفه و به سمت بالا هدایت میکند. در هنگام انقباض هر ماهیچه در سیاهرگ مجاور آن، دریچههای بالایی باز و دریچههای پایین، بسته میشوند.
۱۴۳- دریچههای لانه کبوتری در کدام سیاهرگها وجود دارد؟
در سیاهرگهای دست و پا
۱۴۴- علت فشار مکشی قفسه سینه چیست؟
در هنگام دم، که قفسه سینه باز میشود، فشار از روی سیاهرگهای نزدیک قلب برداشته میشود و درون آنها فشار مکشی ایجاد میشود.
۱۴۵- فشار مکشی قفسه سینه چگونه به جریان خون کمک میکند؟
در هنگام دم، که قفسه سینه باز میشود، فشار از روی سیاهرگهای نزدیک قلب برداشته میشود و درون آنها فشار مکشی ایجاد میشود که خون را به سمت بالا میکشد.
۱۴۶- اجزای دستگاه لنفی چیست؟
دستگاه لنفی شامل رگهای لنفی در اندازههای مختلف، گرههای لنفی و اندامهای لنفی است.
۱۴۷- وظیفه اصلی دستگاه لنفی چیست؟
وظیفه اصلی آن، تصفیه و بازگرداندن آب و مواد دیگری است که از مویرگها به فضای میان بافتی نشت پیدا کرده، و نتوانسته اند به مویرگ برگردند.
۱۴۸- وظیفه اصلی کدام دستگاه، تصفیه و بازگرداندن آب و مواد دیگری است که از مویرگها به فضای میان بافتی نشت پیدا کرده و نتوانسته اند به مویرگ برگردند؟
دستگاه لنفی
۱۴۹- نشت آب و مواد دیگر از مویرگها به فضای میان بافتی بر اثر کدام عوامل افزایش قابل توجهی پیدا میکند؟
نشت این مواد در جریان ورزش و بعضی بیماریها، افزایش قابل توجهی پیدا میکند.
۱۵۰- به مجموعه مایعات و مواد وارد شده به رگهای لنفی چه گفته میشود؟
لنف
۱۵۱- لنف چیست؟
به مجموعه مایعات و مواد وارد شده به رگهای لنفی لنف گفته میشود.
۱۵۲- وظایف دستگاه لنفی چیست؟
وظیفه اصلی آن، تصفیه و بازگرداندن آب و مواد دیگری است که از مویرگها به فضای میان بافتی نشت پیدا کرده، و نتوانسته اند به مویرگ برگردند. وظیفه دیگر دستگاه لنفی، انتقال چربیهای جذب شده از دیواره روده کوچک به خون است. همچنین تولید و وجود لنفوسیتها در گرهها و اندامهای لنفی، به از بین بردن عوامل بیماری زا کمک میکند.
۱۵۳- سرنوشت لنف پس از تصفیه شدن چیست؟
لنف پس از تصفیه شدن به دستگاه گردش خون بر میگردد.
۱۵۴- لنف پس از تصفیه شدن چگونه به دستگاه گردش خون بر میگردد؟
جریان لنف از مویرگهای لنفی به رگهای لنفی بزرگتر میپیوندد و با اتصال دو مجرای لنفی به سیاهرگهای سینه (زیر ترقوه ای چپ و راست) پایان میپذیرد.
۱۵۵- جریان لنف با اتصال مجاری لنفی به کدام رگها پایان میپذیرد؟
سیاهرگهای سینه (زیر ترقوه ای چپ و راست)
۱۵۶- مجموعاً به لوزهها، تیموس، طحال و آپاندیس چه میگویند؟
اندامهای لنفی
۱۵۷- اندامهای لنفی کدامند؟
لوزهها، تیموس، طحال و آپاندیس
۱۵۸- مراکز تولید لنفوسیتها چیست؟
مغز قرمز استخوان، اندامهای لنفی (لوزهها، تیموس، طحال و آپاندیس) و گرههای لنفی
۱۵۹- وظایف اندامهای لنفی چیست؟
مراکز تولید لنفوسیتها هستند
۱۶۰- یاختههای اصلی دستگاه ایمنی چیست؟
لنفوسیتها
۱۶۱- وظیفه گره لنفی چیست؟
مرکز تولید لنفوسیت
۱۶۲- چرا دستگاه لنفی در پخش یاختههای سرطانی در قسمتهای مختلف بدن مؤثر است؟
با داشتن مویرگهای سوراخ دار در پخش یاختههای سرطانی در قسمتهای مختلف بدن مؤثر است.
۱۶۳- نوع مویرگهای دستگاه لنفی چیست؟ این نوع مویرگ در پخش کدام یاختهها در قسمتهای مختلف بدن مؤثر است؟
مویرگهای سوراخ دار. پخش یاختههای سرطانی
۱۶۳- دستگاه گردش خون در حالت عادی چگونه تنظیم میشود؟
گره ضربان ساز، تکانههای منظمیرا ایجاد و در قلب منتشر میکند تا چرخه ضربان قلب به طور منظم تکرار شود. در حالت عادی این ضربان و برون ده قلبی ناشی از آن، نیاز اکسیژن و مواد مغذی اندامهای بدن را برطرف میکند.
۱۶۴- در حالت عادی چه عاملی موجب میشود چرخه ضربان قلب به طور منظم تکرار شود؟
گره ضربان ساز، تکانههای منظمیرا ایجاد و در قلب منتشر میکند تا چرخه ضربان قلب به طور منظم تکرار شود. در حالت عادی این ضربان و برون ده قلبی ناشی از آن، نیاز اکسیژن و مواد مغذی اندامهای بدن را برطرف میکند. ۱۶۵- در چه زمانی فعالیت گره ضربان ساز برای تنظیم دستگاه گردش خون کفایت نمیکند؟
در هنگام فعالیت ورزشی یا در حالت استراحت
۱۶۶- چه زمانی نسبت به حالت عادی برون ده قلب باید تغییر یابد؟
در هنگام فعالیت ورزشی یا در حالت استراحت
۱۶۷- تنظیم ضربان و برون ده قلبی با کدام ساز و کارهای مختلفی انجام میشود؟
نقش دستگاه عصبی (اعصاب هم حس و پادهم حس)، نقش هورمونها، تنظیم موضعی جریان خون در بافتها و ساز و کارهای انعکاسی برای حفظ فشار سرخرگی
۱۶۸-کدام بخش دستگاه عصبی در تنظیم دستگاه گردش خون نقش دارد؟
اعصاب هم حس و پادهم حس
۱۶۹- تحریک کدام اعصاب خودمختار فعالیت قلب را افزایش میدهد؟ این اعصاب در بین کدام یاختهها پخش هستند؟
تحریک اعصاب هم حس (سمپاتیک)- در بین یاختههای ماهیچه ای بطنها پخش هستند
۱۷۰- تحریک اعصاب هم حس چه تاثیری بر فعالیت قلب دارد؟
فعالیت قلب را افزایش داده
۱۷۱- کدام اعصاب خودمختار در بین یاختههای ماهیچه ای بطنها پخش هستند؟
اعصاب هم حس (سمپاتیک)
۱۷۲- تحریک کدام اعصاب خودمختار فعالیت قلب را کاهش میدهد؟ این اعصاب به کدام یاختهها متصل هستند؟
اعصاب پادهم حس – به گرههای شبکههادی متصل هستند
۱۷۳- تحریک اعصاب پادهم حس چه تاثیری بر فعالیت قلب دارد؟
فعالیت قلب را کاهش میدهد
۱۷۴- کدام اعصاب خودمختار به گرههای شبکههادی متصل هستند؟
اعصاب پادهم حس
۱۷۵-چرا اعصاب هم حس به رگهای خونی کلیهها، رودهها، طحال و پوست متصل هستند؟
تا در حالت فعالیت یا فشار روانی، رگهای خونی این اندامها را تنگ کنند.
۱۷۶- اعصاب هم حس چه تأثیری بر رگهای خونی کلیهها، رودهها، طحال و پوست دارند؟
در حالت فعالیت یا فشار روانی، رگهای خونی این اندامها را تنگ میکنند
۱۷۷-. مرکز هماهنگی اعصاب خودمختار برای تنظیم دستگاه گردش خون در کجا قرار دارد؟
در بصل النخاع و پل مغزی و در نزدیکی مرکز تنظیم تنفس قرار دارد و همکاری این مراکز، نیاز بدن به مواد مغذی و اکسیژن را در شرایط خاص به خوبی تأمین میکند.
۱۷۸- همکاری کدام مراکز، نیاز بدن به مواد مغذی و اکسیژن را در شرایط خاص به خوبی تأمین میکند؟
همکاری مرکز هماهنگی اعصاب خودمختار تنظیم کننده دستگاه گردش خون در بصل النخاع و پل مغزی و در نزدیکی مرکز تنظیم تنفس
۱۷۹- وقتی در حالتهای ویژه فشار روانی مثل نگرانی، ترس و استرس امتحان قرار میگیریم، ترشح کدام هورمونها افزایش مییابد؟
بعضی از هورمونها از غدد درون ریز مثل فوق کلیه، افزایش مییابد.
۱۸۰- در چه حالتهایی ترشح بعضی از هورمونها از غدد درون ریز مثل فوق کلیه، افزایش مییابد؟
وقتی در حالتهای ویژه فشار روانی مثل نگرانی، ترس و استرس امتحان قرار میگیریم.
۱۸۱- وقتی در حالتهای ویژه فشار روانی مثل نگرانی، ترس و استرس امتحان قرار میگیریم ترشح هورمون از کدام غدد افزایش مییابد؟
از غدد درون ریز مثل فوق کلیه
۱۸۲- نقش هورمونها در تنظیم دستگاه گردش خون چیست؟
در حالتهای ویژه فشار روانی با افزایش ترشح بعضی هورمونها از غدد درون ریز مثل فوق کلیه و اثر آنها روی بعضی اندامها مثل قلب، کبد و کلیه، فشار خون و ضربان قلب را افزایش میدهند.
۱۸۳- کدام هورمونها وقتی در حالتهای ویژه فشار روانی مثل نگرانی، ترس و استرس امتحان قرار میگیریم فشار خون و ضربان قلب را افزایش میدهند؟ چگونه؟
ترشح بعضی از هورمونها از غدد درون ریز مثل فوق کلیه. با اثر روی بعضی اندامها مثل قلب، کبد و کلیه
۱۸۴- نتیجه ترشح بعضی از هورمونها از غدد درون ریز مثل فوق کلیه چیست؟
این هورمونها با اثر روی بعضی اندامها مثل قلب، کبد و کلیه، فشار خون و ضربان قلب را افزایش میدهند.
۱۸۵- کدام مواد گشاد کننده رگی هستند؟
کربن دی اکسید، یونهای پتاسیم و هیدروژن از جمله مواد گشادکننده رگی هستند که با تأثیر بر ماهیچههای صاف دیواره رگها، سرخرگهای کوچک را گشاد و بندارههای مویرگی را باز میکنند تا میزان جریان خون در آنها افزایش یابد.
۱۸۶- کدام مواد سرخرگهای کوچک را گشاد میکنند؟
کربن دی اکسید، یونهای پتاسیم و هیدروژن
۱۸۷- کدام مواد بندارههای مویرگی را باز میکنند؟
کربن دی اکسید، یونهای پتاسیم و هیدروژن
۱۸۸- کدام مواد جریان خون در سرخرگهای کوچک و شبکههای مویرگی را افزایش میدهد؟
کربن دی اکسید، یونهای پتاسیم و هیدروژن
۱۸۹- کربن دی اکسید، یونهای پتاسیم و هیدروژن چگونه میزان جریان خون در سرخرگهای کوچک را افزایش میدهد؟
با تأثیر بر ماهیچههای صاف دیواره رگها، سرخرگهای کوچک را گشاد و بندارههای مویرگی را باز میکنند.
۱۹۰- ورود کدام مواد به درون مایعات بدن باعث تنگی رگها میشود؟
بعضی از مواد مانند یون کلسیم
۱۹۱- تغییر مقدار کدام مواد در بافتها باعث تنظیم موضعی جریان خون در بافتها میشود؟
کربن دی اکسید، یونهای پتاسیم و هیدروژن میزان جریان خون در سرخرگهای کوچک و مویرگها را افزایش میدهد و ورود بعضی از مواد مانند یون کلسیم به درون مایعات بدن نیز باعث تنگی رگها میشود.
۱۹۲- گیرندههای فشاری مربوط به ساز و کارهای انعکاسی برای حفظ فشار سرخرگی در کدام بخش قرار دارند؟
در دیواره سرخرگهای گردش عمومی
۱۹۳- گیرندههای شیمیایی مربوط به ساز و کارهای انعکاسی برای حفظ فشار سرخرگی کدامند؟
گیرندههای حساس به کمبود اکسیژن و گیرندههای حساس به افزایش کربن دیاکسید و یون هیدروژن
۱۹۴- کدام انواع گیرندهها پس از تحریک، به مراکز عصبی پیام میفرستند تا فشار سرخرگی در حد طبیعی حفظ، و نیازهای بدن در شرایط خاص تأمین شود؟
گیرندههای فشاری که در دیواره سرخرگهای گردش عمومیقرار دارند و همچنین گیرندههای حساس به کمبود اکسیژن و گیرندههای حساس به افزایش کربن دیاکسید و یون هیدروژن که گیرندههای شیمیایی نام دارند.
۱۹۵- کدام نوع گیرنده در دیواره سرخرگهای گردش عمومی قرار دارند و در سازوکارهای انعکاسی برای حفظ فشار سرخرگی نقش دارد؟
گیرندههای فشاری
۱۹۶- کدام انواع گیرندهها در ساز و کارهای انعکاسی برای حفظ فشار سرخرگی نقش دارند؟
گیرندههای فشاری که در دیواره سرخرگهای گردش عمومیقرار دارند و همچنین گیرندههای حساس به کمبود اکسیژن و گیرندههای حساس به افزایش کربن دیاکسید و یون هیدروژن که گیرندههای شیمیایی نام دارند.
۱۹۷- گیرندههای فشاری و گیرندههای شیمیایی چگونه فشار سرخرگی را حفظ میکنند؟
با ساز و کارهای انعکاسی پس از تحریک، پیامیبه مراکز عصبی پیام میفرستند تا فشار سرخرگی در حد طبیعی حفظ، و نیازهای بدن در شرایط خاص تأمین شود.
انتشار یا بازنشر هر بخش از این محتوای «آیندهنگاران مغز» تنها با کسب مجوز کتبی از صاحب اثر مجاز است.
📘 زیستشناسی را بازی کنید و موفقیت را تجربه کنید
با جایخالیهای تعاملی، متنها را خودتان کامل کنید، فکر کنید و یاد بگیرید. فوراً کلیک کنید و تجربه یادگیری تعاملی را آغاز کنید!
اگرچه ساختار پایهای سرخرگها با سیاهرگها شباهت دارد، ضخامت لایهٔ ماهیچهای و پیوندی در سرخرگها بیشتر است تا بتوانند فشار زیاد وارد شده از سوی قلب را تحمل و هدایت کنند. به همین دلیل سرخرگها در برش عرضی، بیشتر گرد دیده میشوند، درحالی که سیاهرگهای هماندازهٔ آنها، دیوارهای نازکتر دارند و حفرهٔ داخل آنها بزرگتر است. درعینحال، بسیاری از سیاهرگها دریچههایی دارند که جهت حرکت خون را یکطرفه میکنند.
مویرگها فقط یک لایهٔ بافت پوششی همراه با غشای پایه دارند. این ساختار با وظیفهٔ آنها که تبادل مواد بین خون و مایع میانبافتی است، هماهنگی دارد. در دیوارهٔ مویرگها لایهٔ ماهیچهای نیست ولی در ابتدای بعضی از آنها حلقهای ماهیچهای هست که میزان جریان خون در آنها را تنظیم میکند و به آن بنداره مویرگی گویند.
اگرچه تنظیم اصلی جریان خون در مویرگها بر اساس نیاز بافت به اکسیژن و مواد مغذی با تنگ و گشاد شدن سرخرگهای کوچک انجام میشود که قبل از مویرگها قرار دارند (شکل ۱۱).
شکل ۱۱- ساختار مویرگ و بنداره مویرگی
بیشتر بدانید
رگنگاری (آنژیوگرافی)
تصویربرداری از رگهای اندامهای مختلف بدن با استفاده از پرتو ایکس، رگنگاری نام دارد. در این روش در قسمتی از سطح بدن که یک سرخرگ زیر آن قرار دارد، شکافی ایجاد و لولهای را به درون سرخرگ وارد و به سوی رگ مورد نظر هدایت میکنند. سپس از طریق لوله، مادهٔ جذب کنندهٔ پرتو ایکس را به درون رگ، تزریق و با تاباندن این پرتو، از رگ تصویربرداری میکنند. یکی از کاربردهای این روش، بررسی وجود تنگی در رگهای تاجی قلب است. پس از آن برای برطرف کردن تنگی، درون رگ بسته شده، یک بادکنک کوچک قرار میدهند و آن را باد میکنند و چند ثانیه در این حالت نگاه میدارند تا رگ باز شود. گاهی هم لازم است با قرار دادن یک لولهٔ مشبک فنری، از بستهشدن دوبارهٔ رگ جلوگیری کنند.
سرخرگها
همانطور که میدانید سرخرگها خون را از قلب خارج میکنند و به بافتهای بدن میرسانند. علاوه بر این باعث حفظ پیوستگی جریان خون و هدایت آن در این رگها میشوند. دیوارهٔ سرخرگ قدرت کشسانی زیادی دارد. وقتی بطن منقبض میشود، ناگهان مقدار زیادی خون از آن به درون سرخرگ پمپ میشود. سرخرگها در این حالت گشاد میشوند تا خونِ رانده شده از بطن را در خود جای دهند. در هنگام استراحت بطن یعنی وقتی که دیگر خونی از قلب خارج نمیشود، دیوارهٔ کشسان سرخرگها به حالت اولیه باز میگردد و خون را با فشار به جلو میراند. این فشار باعث هدایت خون در رگها و پیوستگی جریان خون در هنگام استراحت قلب میشود. تغییر حجم سرخرگ، بهدنبال هر انقباض بطن، بهصورت موجی در طول سرخرگها پیش میرود و به صورت نبض احساس میشود.
در سرخرگهای کوچکتر، میزان رشتههای کشسان، کمتر و میزان ماهیچههای صاف، بیشتر است. این ساختار باعث میشود با ورود خون، قطر این رگها تغییر زیادی نکند و در برابر جریان خون مقاومت کنند. میزان این مقاومت در زمان انقباض ماهیچهٔ صاف دیواره، بیشتر و در هنگام استراحت، کمتر میشود. کم و زیاد شدن این مقاومت، میزان ورود خون به مویرگها را تنظیم میکند.
فشار خون: بیشتر سرخرگهای بدن در قسمتهای عمقی هر اندام قرار گرفتهاند، در حالی که سیاهرگها بیشتر در سطح قرار دارند. به نظر شما مزیت آن چیست؟
فشار خون، نیرویی است که از سوی خون بر دیوارهٔ رگ وارد میشود. اگر سرخرگی در بدن بریده شود، خون با سرعت زیاد از آن بیرون خواهد ریخت و بسیار خطرناک است. این خونریزی، ناشی از فشار خون زیاد درون سرخرگ است. چنین فشاری برای کار طبیعی دستگاه گردش خون لازم است.
فعالیت ۵
اندازهگیری فشار خون
دستگاههای اندازهگیری فشار خون انواع زیادی دارند، از جمله عقربهای و جیوهای که انواع رقمی (دیجیتال) هم به آنها اضافه شده است. یکی از انواع آن را به کلاس بیاورید و با کمک معلم خود فشار خون همکلاسان را اندازهگیری کنید.
فشار خون را با دو عدد (مثلاً ۱۲۰ روی ۸۰) بیان میکنند. این دو عدد بهترتیب، معرف فشار بیشینه و فشار کمینه برحسب میلیمتر جیوه است. فشار بیشینه فشاری است که خون در نتیجه انقباض بطن روی دیوارهٔ سرخرگ وارد میکند. فشار کمینه فشاری است که خون در هنگام استراحت قلب، به دیوارهٔ سرخرگ وارد میکند.
عوامل مختلفی میتواند روی فشار خون تأثیر بگذارد، از جمله: چاقی، تغذیهٔ نامناسب به ویژه مصرف چربی و نمک زیاد، دخانیات، استرس (فشار روانی) و سابقهٔ خانوادگی.
فعالیت ۶
در مورد اینکه آیا نوشیدن قهوه بر فشارخون افراد تأثیر میگذارد یا نه، پژوهشی را طراحی کنید و با همکاری گروه درسی خود، آن را انجام دهید و نتیجه را در کلاس ارائه کنید.
بیشتر بدانید
در یک فرد سالم و معمولی، فشار بیشینه بین ۱۱۰ تا ۱۴۰ و فشار کمینه بین ۷۰ تا ۹۰ میلیمتر جیوه است.
فشار خـون پـایـین: بـه فشار بیشینه کمتر از ۱۱۰ گفته میشود و در بعضی افراد ممکن است ناشی از فقر غـذایـی یـا بـینظمی در کـارکرد غدد تیروئید یا فوق کلیه باشد.
فشار خـون بـالا: بـه فشار خـون بیشینه بیش از ۱۴۰ و فشار کمینه بیش از ۹۰ گفته میشود که عامل مهمی است در بروز بیماریهای قلبی و میتواند به قلب فشار وارد کند و ماهیچهٔ قلب بهطور زودرس به مرحلهٔ فرسودگی برسد یا در بافت پوششی رگها شکافهایی ایجاد کند که احتمال رسوب مواد و بستن رگها را افزایش دهد.
مویرگها
سرخرگهای کوچک به مویرگهایی منتهی میشوند که کوچکترین رگهای بدن هستند. تبادل مواد بین خون و یاختههای بدن، در این رگها انجام میشود. دیوارهٔ نازک وجریان خون که امکان تبادل مناسب مواد را در مویرگها فراهم میکند. در عین حال مویرگها شبکهٔ وسیعی را در بافتها ایجاد میکنند بهطوری که فاصلهٔ بیشتر یاختههای بدن تا مویرگها حدود ۰/۰۲ میلیمتر (۲۰ میکرومتر) است. این فاصلهٔ کم، مبادله سریع مولکولها را از طریق انتشار، آسانتر میکند.
دیوارهٔ مویرگها، فقط از یک لایهٔ یاختههای پوششی سنگفرشی ساخته شده است و ماهیچهٔ صاف ندارد.
سطح بیرونی مویرگها را غشای پایه، احاطه میکند و نوعی صافی برای محدود کردن عبور مولکولهای بسیار درشت بهوجود میآورد. مویرگهای بدن در سه گروه قرار میگیرند:
در مویرگهای پیوسته یاختههای بافت پوششی با همدیگر ارتباط تنگاتنگی دارند. چنین مویرگهایی بهعنوان مثال در دستگاه عصبی مرکزی یافت میشوند که ورود و خروج مواد در آنها به شدت تنظیم میشود (شکل 12-الف).
مویرگهای منفذدار منافذ فراوانی در غشای سلولهای پوششی دارند. غشای پایه در این مویرگها ضخیم است که، عبور مولکولهای درشت مثل پروتئینها را محدود میکند (شکل12-ب). این مویرگها بهعنوان مثال در کلیه یافت میشوند.
در مویرگهای ناپیوسته یاختههای پوششی به هم متصلاند؛ گرچه بین آنها فاصلههایی بهصورت حفرههایی در دیوارهٔ مویرگ دیده میشود (شکل 12-پ). چنین مویرگهایی بهعنوان مثال در جگر یافت میشوند.
شکل ۱۲- انواع مویرگ
فعالیت ۷
پیوسته بودن مویرگها در مغز و ناپیوسته بودن آنها در جگر چه مزیتی دارد؟
تبادل مواد در مویرگها
تبادل مواد بین خون و بافتها در مویرگها انجام میشود. مولکولهای مواد ممکن است از غشای یاختههای پوششی مویرگ و یا از فاصلههای بین این یاختهها عبور کنند. در ابتدای سرخرگی مویرگ، فشار خون نسبت به فشار اسمزی بیشتر است و باعث خروج مواد از مویرگ میشود. در اینجا بخشی از خوناب به جز مولکولهای درشت از مویرگ خارج و به بافت وارد میشوند. در نتیجهٔ خروج خوناب، فشار خون کاهش مییابد؛ بهطوری که در بخش سیاهرگی مویرگ، فشار اسمزی از فشار خون بیشتر است، در نتیجه آب همراه با مولکولهای متفاوت از جمله مواد دفعی یاختهها، وارد مویرگ میشوند (شکل ١٣).
کمبود پروتئینهای خون و افزایش فشار خون درون سیاهرگها میتواند سرعت بازگشت مایعات از بافت به خون را کاهش دهد. در نتیجه، بخشهایی از بدن، متورم میشوند که به این حالت «خیز» یا «ادم» میگویند. مصرف زیاد نمک و مصرف کم مایعات نیز میتواند به خیز منجر شود.
شکل ۱۳- تبادل مواد در مویرگها
سیاهرگها
همانطور که در شکل 10 دیدید، سیاهـرگها با داشتن فضای داخلی وسیع و دیوارهای با مقاومت کمتر، میتوانند بیشتر حجم خون را در خود جای دهند. باقیمانده فشار سرخرگی باعث ادامهٔ جریان خون در سیاهرگها میشود اما به علت کاهش شدید فشار خون و جهت حرکت خون در سیاهرگها که در بیشتر آنها به سمت بالا است لازم است عواملی به جریان خون در سیاهرگها کمک کند.
تلمبه ماهیچهٔ اسکلتی: حرکت خون در سیاهرگها به ویژه در اندامهای پایینتر از قلب، به مقدار زیادی به انقباض ماهیچههای اسکلتی وابسته است. انقباض ماهیچههای دست و پا، شکم و میانبند، به سیاهرگهای مجاور خود فشاری وارد میکنند که باعث حرکت خون در سیاهرگ به سمت قلب میشود (شکل ۱۴).
دریچههای لانه کبوتری: در سیاهرگهای دست و پا، جریان خون را یکطرفه و به سمت بالا هدایت میکنند. در هنگام انقباض هر ماهیچه در سیاهرگ مجاور آن، دریچههای بالایی باز و دریچههای پایین، بسته میشوند (شکل ۱۴).
شکل ۱۴- تلمبه ماهیچهٔ اسکلتی و عملکرد دریچههای لانه کبوتری
فشار مکشی قفسهٔ سینه: هنگام دم بهوجود میآید، که قفسهٔ سینه باز میشود. در این حالت فشار از روی سیاهرگهای نزدیک قلب برداشته میشود و درون آنها فشار مکشی ایجاد میشود که خون را به سمت بالا میکشد.
فعالیت ۸
مشاهدهٔ گردش خون در بالهٔ دمی ماهی
بدن یک ماهی کوچک را در پنبهٔ خیس بپیچید به طوری که فقط بالهٔ دمی آن بیرون باشد. ماهی را در ظرف پتری قرار دهید که مقداری آب دارد. روی بالهٔ دمی، یک تیغه بگذارید تا بالهٔ دمی گسترده شود و ماهی تکان نخورد. مجموعه را روی صفحهٔ میکروسکوپ طوری قرار دهید که نور از بالهٔ دمی عبور کند. ابتدا با بزرگنمایی کم و سپس با بزرگنمایی متوسط، آن را مشاهده کنید.
– با توجه به معکوس بودن تصویر در میکروسکوپ، چگونه میتوانید سرخرگ و سیاهرگ را در بالهٔ دمی، تشخیص دهید؟
– گزارشی از آنچه مشاهده میکنید به معلم خود ارائه کنید.
– پس از پایان کار، ماهی را به آب برگردانید.
دستگاه لنفی
دستگاه لنفی شامل لنف، رگهای لنفی، مجاری لنفی، گرههای لنفی و اندامهای لنفی است. کار اصلی آن، تصفیه و بازگرداندن آب و مواد دیگری است که از مویرگها به فضای میانبافتی نشت پیدا میکنند و به مویرگها برنمیگردند. نشت این مواد در جریان ورزش و بعضی بیماریها، افزایش قابل توجهی پیدا میکند. لنف مایعی تشکیل شده از مواد متفاوت و گویچههای سفید است. کار دیگر دستگاه لنفی، انتقال چربیهای جذب شده از دیوارهٔ رودهٔ باریک به خون و همچنین از بین بردن میکروبهای بیماریزا و یاختههای سرطانی است.
لنف بعد از عبور از مویرگها و رگهای لنفی از طریق دو رگ بزرگ لنفی به نام مجرای لنفی به سیاهرگهای زیرترقوهای چپ و راست میریزد. بنابراین، لنف پس از تصفیه شدن به دستگاه گردش خون برمیگردد (شکل ۱۵).
شکل ۱۵- اجزای دستگاه لنفی، مسیر لنف و چگونگی اتصال آن به دستگاه گردش خون
لوزهها، تیموس، طحال، آپاندیس و مغز استخوان اندامهای لنفی نامیده میشوند.
تنظیم دستگاه گردش خون
گره ضربانساز، تکانههای منظمی را ایجاد و در قلب منتشر میکند تا چرخهٔ ضربان قلب بهطور منظم تکرار شود. در حالت عادی این ضربان و برون ده قلبی ناشی از آن، نیاز اکسیژن و مواد مغذی اندامهای بدن را برطرف میکند. اما در هنگام فعّالیت ورزشی یا در حالت استراحت، برونده قلب باید تغییر یابد. این تنظیمها با ساز و کارهای مختلفی انجام میشود:
نقش دستگاه عصبی خود مختار: افزایش و کاهش فعالیت قلب متناسب با شرایط، بهوسیله اعصاب دستگاه عصبی خود مختار انجام میشود. مرکز هماهنگی این اعصاب در بصلالنخاع و پل مغزی و در نزدیکی مرکز تنظیم تنفس قرار دارد و همکاری این مراکز، نیاز بدن به مواد مغذی و اکسیژن را در شرایط خاص به خوبی تأمین میکند.
نقش هورمونها: وقتی در فشار روانی مثل نگرانی، ترس و استرس امتحان قرار میگیریم، ترشح بعضی هورمونها از غدد درونریز مثل فوق کلیه، افزایش مییابد. این هورمونها مثلاً با اثر بر قلب، ضربان قلب و فشارخون را افزایش میدهند.
تنظیم موضعی جریان خون در بافتها: افزایش کربندیاکسید، با گشاد کردن سرخرگهای کوچک میزان جریان خون را در آنها افزایش میدهد.
نقش گیرندهها در حفظ فشار سرخرگی: گیرندههای حساس به فشار، گیرندههای حساس به کمبود اکسیژن و گیرندههای حساس به افزایش کربندیاکسید و یون هیدروژن پس از تحریک، به مراکز عصبی پیام میفرستند تا فشار سرخرگی در حد طبیعی حفظ، و نیازهای بدن در شرایط خاص تأمین شود.
ورود/ ثبت نام با جیمیل
خسته نباشید خیلی ممنون بابت زحماتتون🙏🏼🌹 عالی بود مثل همیشه👌🏼
خسته نباشید