سوال های تشریحی گفتار اول فصل چهارم زیست شناسی دهم

در حال طرح پرسش

قدردان شکیبایی شما هستیم!

فصل گردش مواد در بدن

گفتار قلب

پرسش‌های دو گزینه‌ای

▪️ در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز جمله درست را به دست آورید. 

الف) شخصی پس از مراجعه برای (رگ‌نگاری [آنژیوگرافی]- آزمایش خون)، متوجه شده که تعدادی از رگ‌های تاجی (کرونر) قلبش گرفته است و باید عمل کند.

رگ‌نگاری [آنژیوگرافی]

پرسش‌های سطر به سطر

▪️ جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید. 

الف) شخصی پس از مراجعه برای ………………، متوجه شده که تعدادی از رگ‌های تاجی (کرونر) قلبش گرفته است و باید عمل کند.

رگ‌نگاری (آنژیوگرافی)

ب) ابتدای (گردش خون عمومی – گردش خون ششی)، بطن راست و انتهای آن، دهلیز چپ است. 

گردش خون ششی

پ) ابتدای (گردش خون عمومی – گردش خون ششی)، بطن چپ و انتهای آن، دهلیز راست است. 

گردش خون عمومی

پرسش‌های توصیفی – تشریحی

چگونه می‌توان متوجه گرفتگی تعدادی از رگ‌های تاجی (کرونر) قلب شد؟

با رگ‌نگاری (آنژیوگرافی)

کاربرد رگ‌نگاری (آنژیوگرافی) چیست؟

به کمک آن می‌توان به گرفتگی رگ‌های تاجی (کرونر) قلب پی برد.

چگونه می‌توان به بالا بودن چربی خون پی برد؟

با آزمایش خون

کدام آزمایش نشان می‌دهد که خون‌بّهر (هماتوکریت) طبیعی است؟ 

آزمایش خون

یک راه برای حفظ زندگی افرادی که قلب آنها از کار افتاده، چیست؟ 

قلب مصنوعی

منظور از رگ‌نگاری، رگ‌های تاجی، قلب مصنوعی و خون‌بّهر چیست؟

آیا همهٔ جانداران گردش مواد دارند؟

گردش مواد در انسان با بقیهٔ مهره‌داران چه تفاوتی دارد؟ 

گردش خون انسان مضاعف است که نیازمند قلب چهار حفره‌ای (دو دهلیز و دو بطن) است. در گردش مضاعف، خون ضمن یک‌بار گردش در بدن، دو بار از قلب عبور می‌کند. در این سامانه، قلب به صورت دو تلمبه عمل می‌کند: یک تلمبه با فشار کمتر برای تبادلات گازی و تلمبه دیگر با فشار بیشتر برای گردش عمومی فعالیت می‌کند.

دستگاه گردش مواد در انسان، از چه قسمت‌هایی تشکیل شده است.

قلب، رگ‌ها و خون

بخش‌های تشکیل دهنده قلب را بنویسید. 

دهلیز راست، دهلیز چپ، بطن راست، بطن چپ و دریچه‌های قلب (دریچه دولختی، دریچه سه لختی و دریچه‌های سینی) 

رگ‌های متصل به قلب را بنویسید. 

سرخرگ آئورت سرخرگ‌های تاجی، چهار سیاهرگ ششی، سیاهرگ‌های زبرین، زیرین و سیاهرگ تاجی

انواع گردش خون در دستگاه گردش مواد انسان چیست؟

گردش خون عمومی و ششی

ابتدا و انتهای مسیر گردش خون ششی چیست؟

ابتدای آن، بطن راست و انتهای آن، دهلیز چپ است. 

ابتدا و انتهای مسیر گردش خون عمومی چیست؟

ابتدای آن، بطن چپ و انتهای آن، دهلیز راست است. 

هدف نهایی گردش خون ششی چیست؟

تبادلات گازی بین خون و شش‌ها

هدف نهایی گردش خون عمومی چیست؟

تبادلات گازی و مواد مغذی بین خون و سایر بافت‌ها

مسیر گردش خون ششی و گردش خون عمومی را از نظر خون تیره و روشن مقایسه نمایید.

در گردش خون ششی: خون تیره در سرخرگ و خون روشن در سیاهرگ‌ها جریان دارد. 

در گردش خون عمومی: خون روشن در سرخرگ و خون تیره در سیاهرگ‌ها جریان دارد. 

مسیر گردش خون ششی و گردش خون عمومی را از نظر فشار خون مقایسه نمایید.

گردش خون ششی با فشار کمتر و گردش خون عمومی با فشار بیشتر است. 

هر کدام از دهلیزها خون را از کجا دریافت می‌کند؟

دهلیز راست خون را از سیاهرگ کرونری و سیاهرگ زیرین و زبرین یعنی گردش عمومی

دهلیز چپ خون را از سیاهرگ‌های ششی یعنی گردش ششی

هر کدام از بطن‌ها خون را به کجا می‌فرستد؟

بطن راست خون را به سرخرگ ششی برای گردش ششی و بطن چپ خون را به آئورت برای گردش عمومی می‌فرستد.

خون طرف چپ و راست قلب، با هم چه تفاوت‌هایی دارد؟

خون طرف چپ روشن و خون طرف راست تیره است.

ضخامت دیواره بطن‌های چپ و راست با هم متفاوت است؛ چرا؟

بطن چپ خون را برای گردش عمومی یعنی مسیر طولانی‌تری می‌فرستد بنابراین ضخامت دیواره آن بیشتر است.

پرسش‌های یادگیری موثر

▪️ درست یا نادرست بودن جملات زیر را مشخص کنید. در جملات نادرست، عبارت‌های غلط را پیدا کرده و زیر آنها خط بکشید. 

الف) شخصی پس از مراجعه برای رگ‌نگاری (آنژیوگرافی)، متوجه شده که تعدادی از رگ‌های تاجی (کرونر) قلبش گرفته است و باید عمل کند.

درست

ب) آزمایش خون نشان داد که چربی خونم بالا اما خون‌بّهر (هماتوکریت) طبیعی است.

درست

پ) قلب مصنوعی راهی برای حفظ زندگی افرادی است که قلب آنها از کار افتاده. 

درست

پرسش‌های مقایسه‌ای

▪️ هر یک از موارد زیر نشانگر کدام نوع گردش خون در انسان است؟ 

الف) هدف نهایی آن، تبادلات گازی بین خون و شش‌ها

گردش خون ششی

ب) هدف نهایی آن، تبادلات گازی و مواد مغذی بین خون و سایر بافت‌ها

گردش خون عمومی

تا تکمیل شدن ورژن عالی پرسش‌های تشریحی، پرسش‌های زیر را مطالعه نمایید. 

۱۸- اکسیژن و مواد مغذی قلب چگونه تأمین می‌شود؟

رگ‌های ویژه ای به نام اکلیلی

۱۹- آیا قلب می‌تواند با خونی که از درون آن عبور می‌کند، نیازهای تنفسی و غذایی خود را برطرف کند؟

خیر. قلب نمی‌تواند با آن، نیازهای تنفسی و غذایی خود را برطرف کند.

۲۰- به چه دلیل ماهیچه قلب با رگ‌های ویژه ای به نام اکلیلی تغذیه می‌شود؟

زیرا اگرچه خونی که از درون قلب عبور می‌کند، مواد مغذی و اکسیژن زیاد دارد ولی قلب نمی‌تواند با آن، نیازهای تنفسی و غذایی خود را برطرف کند.

۲۱- ماهیچه قلب با کدام رگ‌ها تغذیه می‌شود؟ این رگ‌ها از کدام رگ انشعاب گرفته است؟

رگ‌های اکلیلی که از سرخرگ آئورت انشعاب گرفته است.

۲۲- سرنوشت رگ‌های اکلیلی پس از رفع نیاز یاخته‌های قلبی چیست؟

این رگ‌ها پس از رفع نیاز یاخته‌های قلبی، با هم یکی می‌شوند و به صورت سیاهرگ اکلیلی به دهلیز راست متصل می‌شوند.

۲۳- سیاهرگ اکلیلی به کدام حفره قلب متصل می‌شود؟

به دهلیز راست

۲۴- علت سکته قلبی یا حمله قلبی چیست؟

بسته شدن رگ‌های اکلیلی توسط لخته یا سخت شدن دیواره آنها (تصلب شرایین)، ممکن است باعث سکته قلبی یا حمله قلبی شود.

۲۵- چرا بسته شدن رگ‌های اکلیلی ممکن است باعث سکته قلبی یا حمله قلبی شود؟

چون در این حالت به بخشی از ماهیچه قلب، اکسیژن نمی‌رسد و یاخته‌های آن می‌میرند.

۲۶- دریچه‌های قلب کدامند؟

دریچه دهلیزی – بطنی (میترال یا دولختی و سه لختی) و دریچه‌های سینی

۲۷- وجود دریچه‌ها در بخش‌هایی از دستگاه گردش مواد چه اهمیتی دارند؟

باعث یک‌طرفه شدن جریان خون در آن قسمت می‌شود.

۲۸- در ساختار دریچه‌ها، چه نوع بافت‌هایی به کار نرفته است؟

بافت ماهیچه ای و عصبی

۲۹- کدام بافت‌ها دریچه‌های قلب را می‌سازند؟

بافت پوششی درون شامه (آندوکارد) قلب چین خورده و دریچه‌ها را می‌سازد و وجود بافت پیوندی به استحکام آنها کمک می‌کند.

۳۰- کدام نوع بافت به استحکام دریچه‌های قلب کمک می‌کند؟

بافت پیوندی

۳۱- کدام عوامل باعث باز یا بسته شدن دریچه‌ها می‌شود؟

ساختار خاص دریچه‌ها و تفاوت فشار در دو طرف آنها، باعث باز یا بسته شدن دریچه‌ها می‌شود.

۳۲- کدام دریچه‌ها از بازگشت خون به دهلیزها، جلوگیری می‌کنند؟

دریچه دهلیزی-بطنی (میترال یا دولختی و سه لختی)

۳۳- دریچه دهلیزی-بطنی (میترال یا دولختی و سه لختی) در چه هنگامی‌از بازگشت خون به دهلیز، جلوگیری می­کنند؟

در هنگام انقباض بطن‌ها

۳۴- دریچه میترال یا دولختی از بازگشت خون به کدام حفره قلب جلوگیری می‌کند؟

دهلیز چپ

۳۵- دریچه‌های دهلیزی-بطنی کدامند؟

میترال یا دولختی و سه لختی

۳۶- دریچه دهلیزی- بطنی چپ را چه می‌نامند؟

میترال یا دولختی

۳۷- دریچه دهلیزی- بطنی راست را چه می‌نامند؟

سه لختی

۳۸- دریچه سه لختی از بازگشت خون به کدام حفره قلب جلوگیری می‌کند؟

دهلیز راست

۳۹- دریچه میترال یا دولختی از بازگشت خون کدام حفره قلب جلوگیری می‌کند؟

بطن چپ

۴۰- دریچه سه لختی از بازگشت خون کدام حفره قلب جلوگیری می‌کند؟

بطن راست

۴۱- در ابتدای سرخرگ‌های خروجی از بطن‌ها، کدام دریچه‌ها قرار دارند؟

در ابتدای سرخرگ‌های خروجی از بطن‌ها، دریچه‌های سینی قرار دارند.

۴۲- کدام دریچه‌ها از بازگشت خون به بطن‌ها جلوگیری می‌کنند؟

دریچه‌های سینی

۴۳- دریچه سینی آئورتی از بازگشت خون به کدام حفره جلوگیری می‌کند؟

بطن چپ

۴۴- دریچه سینی سرخرگ ششی از بازگشت خون به کدام حفره جلوگیری می‌کند؟

بطن راست

۴۵- دریچه‌های سینی از بازگشت خون کدام بخش‌ها به بطن‌ها جلوگیری می‌کنند؟

سرخرگ‌ها

۴۶- صداهای قلب چگونه شنیده می‌شوند؟

اگر گوش خود را به سمت چپ قفسه سینه کسی بچسبانید یا گوشی پزشکی را روی قفسۀ سینۀ خود یا شخصی دیگر قرار دهید، صداهای قلب را می‌شنوید.

۴۷- علت صداهای قلب چیست؟

صداهای قلب مربوط به بسته شدن دریچه‌ها است

۴۸-  صداهای قلب از لحاظ پزشکی چه معنایی دارند؟

از لحاظ پزشکی، نوع صدا و نظم آنها، بسیار معنی دار است. متخصصان با گوش دادن دقیق به صداهای قلب، از سالم بودن قلب آگاه می‌شوند . در برخی بیماری‌ها به ویژه اختلال در ساختار دریچه‌ها، بزرگ شدن قلب یا نقایص مادرزادی مثل کامل نشدن دیواره میانی حفره‌های قلب، ممکن است صداهای غیرعادی شنیده شود.

۴۹- قلب در حالت طبیعی چند نوع صدا دارد؟ نام ببرید.

قلب در حالت طبیعی دو نوع صدا دارد؛ صدای اول (پووم) و صدای دوم (تاک).

۵۰- نام و ویژگی‌های صدای اول قلب چیست؟

پووم. قوی، گنگ و طولانی تر است و به بسته شدن دریچه‌های دولختی و سه لختی هنگام شروع انقباض بطن‌ها مربوط است.

۵۲- کدام صدای قلب، قوی، گنگ و طولانی تر است؟

صدای اول (پووم)

۵۳- صدای اول قلب (پووم) مربوط به بسته شدن کدام دریچه‌هاست؟

به بسته شدن دریچه‌های دولختی و سه لختی هنگام شروع انقباض بطن‌ها مربوط است.

۵۴- صدای اول قلب (پووم) مربوط به کدام مرحله چرخه قلبی است؟

هنگام شروع انقباض بطن‌ها

۵۵- هنگام شروع انقباض بطن‌ها کدام صدای قلب شنیده می‌شود؟ چرا؟

صدای اول قلب (پووم). به علت بسته شدن دریچه‌های دولختی و سه لختی

۵۶- کدام صدای قلب مربوط به بسته شدن دریچه‌های دولختی و سه لختی است؟

صدای اول قلب (پووم)

۵۷- نام و ویژگی‌های صدای دوم قلب چیست؟

تاک. کوتاه تر و واضح و به بسته شدن دریچه‌های سینی ابتدای سرخرگ‌ها مربوط است که با شروع استراحت بطن، همراه است و زمانی شنیده می‌شود که خون وارد شده به سرخرگ‌های آئورت و ششی، قصد برگشت به بطنها را دارد و با بسته شدن دریچه‌های سینی جلوی آن گرفته می‌شود.

۵۸- کدام صدای قلب کوتاه تر و واضح است؟

صدای دوم (تاک)

۵۹- کدام صدای قلب به بسته شدن دریچه‌های سینی ابتدای سرخرگ‌ها مربوط است؟

صدای دوم (تاک)

۶۰- صدای دوم قلب (تاک) مربوط به بسته شدن کدام دریچه‌هاست؟

به بسته شدن دریچه‌های سینی ابتدای سرخرگ‌ها مربوط است

۶۱- صدای دوم قلب (تاک) مربوط به کدام مرحله چرخه قلبی است؟

شروع استراحت بطن

۶۲- هنگام شروع استراحت بطن‌ها کدام صدای قلب شنیده می‌شود؟ چرا؟

صدای دوم (تاک). به بسته شدن دریچه‌های سینی ابتدای سرخرگ‌ها مربوط است که با شروع استراحت بطن، همراه است.

۶۳- کدام صدای قلب مربوط به بسته شدن دریچه‌های سینی ابتدای سرخرگ‌هاست؟

صدای دوم (تاک)

۶۴- زمانی که خون وارد شده به سرخرگ‌های آئورت و ششی، قصد برگشت به بطنها را دارد با بسته شدن کدام دریچه‌ها جلوی آن گرفته می‌شود؟ و کدام صدای قلب شنیده می‌شود؟

دریچه‌های سینی- صدای دوم (تاک)

۶۵- در کدام بیماری‌ها ممکن است صداهای غیرعادی از قلب شنیده شود؟

در برخی بیماری‌ها به ویژه اختلال در ساختار دریچه‌ها، بزرگ شدن قلب یا نقایص مادرزادی مثل کامل نشدن دیواره میانی حفره‌های قلب، ممکن است صداهای غیرعادی شنیده شود.

۶۶- در کدام نقص مادرزادی ممکن است صداهای غیرعادی از قلب شنیده شود؟

کامل نشدن دیواره میانی حفره‌های قلب

۶۷- کیسه محافظتی قلب از چه لایه‌هایی تشکیل شده است؟

دو لایه. پیراشامه (پریکارد) و برون شامه (اپی کارد)

۶۸- در کدام لایه‌های کیسه محافظتی قلب، بافت پوششی وجود دارد؟ نوع این بافت پوششی چیست؟

هر دو لایه. بافت پوششی سنگ فرشی ساده

۶۹- چه بافت‌هایی در پیراشامه (پریکارد) وجود دارد؟

بافت پوششی سنگ فرشی ساده و بافت پیوندی رشته ای که ممکن است در آن چربی نیز جمع شود.

۷۰- چه بافت‌هایی در برون شامه (اپی کارد) وجود دارد؟

بافت پوششی سنگ فرشی ساده و بافت پیوندی رشته ای که ممکن است در آن چربی نیز جمع شود.

۷۱- شباهت ساختاری پیراشامه (پریکارد) و برون شامه (اپی‌کارد) چیست؟

در هر دو لایه بافت پوششی سنگ فرشی و بافت پیوندی رشته ای وجود دارد  که ممکن است در آنها بافت چربی نیز جمع شود.

۷۲- کدام لایه کیسه حفاظتی قلب به بافت ماهیچه ای قلب چسبیده است؟

برون شامه (اپی کارد)

۷۳- کدام فضا با مایعی آبکی (مایع آبشامه ای) پر شده است؟

فضای بین پیراشامه و برون شامه

۷۴- نقش مایع آبکی (مایع آبشامه ای) چیست؟

این مایع نیز ضمن محافظت از قلب، به حرکت روان قلب کمک می‌کند.

۷۵-کدام عامل، به حرکت روان قلب کمک می‌کند؟

مایع آبکی (مایع آبشامه ای)

۷۶- فضای بین پیراشامه و برون شامه چگونه پر شده است؟

با مایع آبکی (مایع آبشامه ای)

۷۷- ضخیم ترین لایه دیواره قلب، چیست؟

ماهیچه قلب (میوکارد)

۷۸- ماهیچه قلب (میوکارد) عمدتاً از چه یاخته‌هایی تشکیل شده است؟

یاخته‌های بافت ماهیچه ای قلبی

۷۹- استخوانگان (اسکلت) فیبری از چه بافتی تشکیل شده است و در کدام لایه قلب قرار دارد؟

بافت پیوندی متراکم. ماهیچه قلب (میوکارد)

۸۰- ضخیم ترین لایه دیواره قلب، از چه یاخته‌های تشکیل شده است؟

عمدتاً از یاخته‌های بافت ماهیچه ای قلبی – مقداری بافت پیوندی متراکم به نام استخوانگان (اسکلت) فیبری – رشته‌های عصبی نیز در بین این یاخته‌ها پخش شده اند.

۸۱- نام بافت پیوندی متراکم در بین یاخته‌های بافت ماهیچه ای قلب چیست؟

اسکلت فیبری

۸۲- وظایف اسکلت فیبری میوکارد قلب چیست؟

این بافت، رشته‌های کلاژن ضخیمی‌دارد که در جهات مختلف قرار گرفته و بسیاری از یاخته‌های ماهیچه ای به آنها چسبیده اند. در ضمن، استخوانگان فیبری باعث استحکام دریچه‌های قلبی می‌شود.

۸۳- بسیاری از یاخته‌های ماهیچه ای قلب به کدام رشته‌ها چسبیده اند؟

بافت پیوندی متراکم (استخوانگان فیبری)، رشته‌های کلاژن ضخیمی‌دارد که در جهات مختلف قرار گرفته و بسیاری از یاخته‌های ماهیچه ای به آنها چسبیده اند.

۸۴- چه عاملی باعث استحکام دریچه‌های قلبی می‌شود؟

استخوانگان فیبری

۸۵- سطح داخلی حفره‌های قلبی توسط چه لایه ای پوشیده شده است؟ نوع بافت آن چیست؟

لایه ای نازک از بافت پوششی سنگ فرشی ساده به نام درون شامه (آندوکارد)

۸۶- کدام لایه دیواره قلب در تشکیل دریچه‌های قلب شرکت می‌کند؟

درون شامه (آندوکارد)

۸۷- کدام نوع ماهیچه ترکیبی از ویژگی‌های دو نوع ماهیچه دیگر دارد؟

ماهیچه قلبی

۸۸- وجه شباهت ماهیچه‌های قلبی و اسکلتی چیست؟

ماهیچه قلبی همانند ماهیچه اسکلتی، دارای ظاهری مخطط است

۸۹- وجه شباهت ماهیچه‌های قلبی و صاف چیست؟

همانند یاخته‌های ماهیچه صاف، به طور غیر ارادی منقبض می‌شوند و یاخته‌های منفرد آن نسبتاً کوچک هستند

۹۰- یاخته‌های ماهیچه قلبی از نظر تعداد هسته به چه صورت می‌باشند؟

بیشتر یک هسته ای و بعضی دو هسته ای اند.

۹۱- ارتباط یاخته‌های ماهیچه ای قلب به چه صورت است؟

ارتباط یاخته‌های ماهیچه ای قلب از طریق صفحات بینابینی (در هم رفته) است.

۹۲- کدام ویژگی یاخته‌های ماهیچه ای قلب باعث می‌شود پیام انقباض و استراحت به سرعت بین یاخته‌های ماهیچه قلب منتشر شود؟

نوع ارتباط یاخته ای ماهیچه ای قلب در صفحات بینابینی (در هم رفته)

۹۳- یکی از ویژگی‌های یاخته‌های ماهیچه ای قلب ارتباط آنها از طریق صفحات بینابینی (در هم رفته) است. نتیجه چنین ویژگی چیست؟

نوع ارتباط یاخته ای در این صفحات باعث می‌شود پیام انقباض و استراحت به سرعت بین یاخته‌های ماهیچه قلب منتشر شود و قلب در انقباض و استراحت مانند یک توده یاخته ای واحد عمل کند.

۹۴- کدام ویژگی یاخته‌های ماهیچه ای قلب باعث می‌شود قلب در انقباض و استراحت مانند یک توده یاخته ای واحد عمل کند؟

نوع ارتباط یاخته ای ماهیچه ای قلب در صفحات بینابینی (در هم رفته)

۹۵- وجود بافت پیوندی عایقی در محل ارتباط ماهیچه دهلیزها به ماهیچه بطنها، چه اهمیتی دارد؟

برای جلوگیری از انقباض هم زمان ماهیچه دهلیزها و ماهیچه بطنها

۹۶- چرا انتشار تحریک از دهلیزها به بطن‌ها فقط از طریق شبکه‌هادی قلب انجام می‌شود؟

در محل ارتباط ماهیچه دهلیزها به ماهیچه بطنها، بافت پیوندی عایقی وجود دارد

۹۷- انتشار تحریک از دهلیزها به بطن‌ها از چه طریق انجام می‌شود؟ چرا؟

از طریق شبکه‌هادی قلب. زیرا در محل ارتباط ماهیچه دهلیزها به ماهیچه بطنها، بافت پیوندی عایقی وجود دارد

۹۸- چند درصد یاخته‌های ماهیچه قلبی ویژگی‌هایی دارند که آنها را برای تحریک طبیعی قلب، اختصاصی کرده است؟ نام مجموعه این یاخته‌ها چیست؟

تقریباً یک درصد. شبکه‌هادی قلب

۹۹- شبکه‌هادی قلب در بین کدام یاخته‌های قلب گسترده شده اند؟

در بین یاخته‌های ماهیچه قلبی گسترده شده اند

۱۰۰- شبکه‌هادی قلب چیست؟

مجموعه یاخته‌هایی که به صورت شبکه ای از رشته‌ها و گره‌ها در بین یاخته‌های ماهیچه قلبی گسترده شده اند و برای تحریک طبیعی قلب، اختصاصی شده اند. به آنها شبکه‌هادی قلب گفته می‌شود.

۱۰۱- یاخته‌های شبکه‌هادی قلب با کدام یاخته‌های قلبی، ارتباط دارند؟

یاخته‌های ماهیچه قلبی

۱۰۲- نقش شبکه‌هادی قلب چیست؟

این شبکه، شروع کننده ضربان است و جریان الکتریکی را در سراسر قلب به سرعت گسترش می‌دهد.

۱۰۳- شبکه‌هادی قلب شامل چه بخش­هایی است؟

دو گره (گره اول یا گره سینوسی–دهلیزی و گره دوم یا گره دهلیزی-بطنی) و دسته‌هایی از تارهای تخصص یافته برای هدایت سریع جریان الکتریکی است.

۱۰۴- نقش دسته تارهای تخصص یافته شبکه‌هادی قلب چیست؟

برای هدایت سریع جریان الکتریکی

۱۰۵- نام‌های گره اول شبکه‌هادی قلب چیست؟

گره اول یا گره سینوسی – دهلیزی یا پیشاهنگ یا ضربان ساز

۱۰۶- گره اول شبکه‌هادی قلب در کجا قرار دارد؟

در دیواره پشتی دهلیز راست و زیر منفذ بزرگ سیاهرگ بالایی قرار دارد.

۱۰۷- ویژگی‌­های گره اول شبکه‌هادی قلب چیست؟

گره اول یا گره سینوسی -دهلیزی در دیواره پشتی دهلیز راست و زیر منفذ بزرگ سیاهرگ بالایی قرار دارد. این گره بزرگتر است و شروع کننده، تکانه‌های قلبی است. به همین دلیل به آن پیشاهنگ یا ضربان ساز می‌گویند.

۱۰۸- چرا به گره اول شبکه‌هادی قلب، گره پیشاهنگ یا ضربان ساز می‌گویند؟

زیرا شروع کننده، تکانه‌های قلبی است.

۱۰۹- کدام گره شبکه‌هادی قلب شروع کننده، تکانه‌های قلبی است؟

گره اول یا گره سینوسی_دهلیزی یا پیشاهنگ یا ضربان ساز

۱۱۰- کدام گره شبکه‌هادی قلب زیر منفذ بزرگ سیاهرگ بالایی قرار دارد؟

گره اول یا گره سینوسی_دهلیزی یا پیشاهنگ یا ضربان ساز

۱۱۱- کدام گره شبکه‌هادی قلب، شروع کننده، تکانه‌های قلبی است؟

گره اول یا گره سینوسی_دهلیزی یا پیشاهنگ یا ضربان ساز

۱۱۲- کدام گره شبکه‌هادی قلب، بزرگتر است؟

گره اول یا گره سینوسی_دهلیزی یا پیشاهنگ یا ضربان ساز

۱۱۳- نام گره دوم شبکه‌هادی قلب چیست؟

گره دهلیزی – بطنی

۱۱۴- گره دوم شبکه‌هادی قلب در کجا قرار دارد؟

گره دوم یا گره دهلیزی- بطنی در دیواره پشتی دهلیز راست، بلافاصله در عقب دریچه سه لختی است.

۱۱۵- کدام گره شبکه‌هادی قلب در دیواره پشتی دهلیز راست، بلافاصله در عقب دریچه سه لختی است؟

گره دوم یا گره دهلیزی – بطنی

۱۱۶- ارتباط بین این دو گره شبکه‌هادی قلب از چه طریقی انجام می‌شود؟

از طریق مسیرهای بین گرهی

۱۱۷- نقش مسیرهای بین گرهی شبکه‌هادی قلب چیست؟

ارتباط بین این دو گره شبکه‌هادی قلب از طریق مسیرهای بین گرهی انجام می‌شود این مسیرها شامل دسته ای از تارهای ماهیچه ای خاص هستند که با همدیگر ارتباط یاخته ای تنگاتنگی دارند و می‌توانند با سرعت، جریان الکتریکی ایجاد شده در گره پیشاهنگ را به گره دوم منتقل کنند.

۱۱۸- پس از گره دهلیزی بطنی، چه بخشی از شبکه‌هادی قلب وجود دارد؟

پس از گره دهلیزی بطنی، تارهای ماهیچه ای خاص در دیواره بین دو بطن، قرار دارند. این دسته تارها از دیواره بین دو بطن عبور می‌کنند و با دوشاخه شدن، به سمت پایین و تا نوک قلب ادامه پیدا می‌کنند، سپس دور تا دور بطن‌ها تا لایه عایق بین بطن‌ها و دهلیزها را احاطه، و در طی مسیر، به درون دیواره بطن‌ها گسترش پیدا می‌کنند.

۱۱۹- چرخه ضربان قلب چه مدت زمان طول می‌کشد؟

۰/۸ ثانیه

۱۲۰- یک ضربان قلب تقریباً چه مدت زمان طول می‌کشد؟ ممکن است قلب در یک فرد با عمر متوسط در طول عمر، نزدیک به چند بار منفبض شود؟

قلب تقریباً در هر ثانیه، یک ضربان دارد و ممکن است در یک فرد با عمر متوسط در طول عمر، نزدیک به سه میلیارد بار منفبض شود.

۱۲۱- استراحت قلب با استراحت ماهیچه‌های اسکلتی چه فرقی دارند؟

قلب بدن اینکه مانند ماهیچه‌های اسکلتی بتواند استراحتی پیوسته داشته باشد در طول عمر مرتب منقبض می‌شود.

۱۲۲- معادل استراحت و انقباض قلب چیست؟

استراحت (دیاستول) و انقباض (سیستول)

۱۲۳- استراحت (دیاستول) و انقباض (سیستول) قلب را، که به طور متناوب انجام می‌شود، چه می‌گویند؟

چرخه یا دوره قلبی

۱۲۴- در طی هر چرخه قلبی چه اتفاقاتی می­افتد؟

در طی هر چرخه، قلب با خون سیاهرگ‌ها پر و سپس منقبض می‌شود و خون را به سراسر بدن می‌فرستد.

۱۲۵- در هر چرخه قلبی، کدام مراحل دیده می‌شود؟

انبساط قلب (استراحت عمومی)، انقباض دهلیزی و انقباض بطنی

۱۲۶- در مرحله استراحت عمومی‌از چرخه قلبی چه وقایعی رخ می‌دهد؟

تمام قلب در حال استراحت است خون بزرگ سیاهرگ‌ها وارد دهلیز راست و خون سیاهرگ‌های ششی به دهلیز چپ وارد می‌شود.

۱۲۷- در کدام مرحله چرخه قلبی، تمام قلب در حال استراحت است؟

انبساط قلب (استراحت عمومی)

۱۲۸- بیشترین زمان چرخه قلبی مربوط به کدام مرحله است؟

استراحت عمومی‌(زمان: حدود ۰/۴ ثانیه)

۱۲۹- کدام مرحله چرخه قلبی، بسیار زودگذر است؟

انقباض دهلیزی (زمان حدود ۰/۱ ثانیه)

۱۳۰- هر یک از مراحل چرخه قلبی چه مدت زمان طول می‌کشد؟

الف) استراحت عمومی: حدود ۰/۴ ثانیه   ب) انقباض دهلیزی: حدود ۰/۱ ثانیه   ج) انقباض بطنی: حدود ۰/۳ ثانیه

۱۳۱- حجم خونی که در هر انقباض بطنی از یک بطن خارج و وارد سرخرگ می‌شود، چه نامیده می‌شود؟

حجم ضربه ای

۱۳۲- برون ده قلبی چگونه به دست می‌آید؟

اگر مقدار حجم ضربه ای را در تعداد ضربان قلب در دقیقه ضرب کنیم، برون ده قلبی به دست می‌آید.

۱۳۳- برون ده قلبی متناسب با کدام عوامل تغییر می‌کند؟

برون ده قلبی متناسب با سطح فعالیت بدن تغییر می‌کند و عواملی مانند سوخت وساز پایه بدن، مقدار فعالیت بدنی، سن و اندازه بدن در آن موثر است.

۱۳۴- کدام عوامل در میزان برون ده قلبی موثر است؟

برون ده قلبی متناسب با سطح فعالیت بدن تغییر می‌کند و عواملی مانند سوخت وساز پایه بدن، مقدار فعالیت بدنی، سن و اندازه بدن در آن موثر است.

۱۳۵- میانگین برون ده قلبی در بالغان در حالت استراحت چقدر است؟

میانگین برون ده قلبی در بالغان در حالت استراحت حدود پنج لیتر در دقیقه است.

۱۳۶- کدام نشانه‌ها را می‌توان به صورت منحنی به نام نوار قلب (ECG) ثبت کرد؟

یاخته‌های ماهیچه قلبی در هنگام چرخه ضربان قلب، پیام‌های الکتریکی را بروز می‌دهند. به دلیل اینکه تعداد زیادی از یاخته‌ها در این فرایند شرکت می‌کنند فعالیت الکتریکی به اندازه کافی قوی است و می‌توان اثر آنها را در سطح پوست نیز دریافت کرد این نشانه‌ها را میتوان به صورت منحنی به نام نوار قلب (ECG) ثبت کرد.

۱۳۷- نام منحنی ثبت شده از فعالیت الکتریکی یاخته‌های ماهیچه قلبی در هنگام چرخه ضربان قلب چیست؟

نوار قلب (ECG)

۱۳۸- چه عاملی باعث می‌شود که می‌توان اثر فعالیت الکتریکی قلب را در سطح پوست نیز دریافت کرد و این نشانه‌ها را به صورت منحنی به نام نوار قلب (ECG) ثبت کرد؟

یاخته‌های ماهیچه قلبی در هنگام چرخه ضربان قلب، پیام‌های الکتریکی را بروز می‌دهند. به دلیل اینکه تعداد زیادی از یاخته‌ها در این فرایند شرکت می‌کنند فعالیت الکتریکی به اندازه کافی قوی است و می‌توان اثر آنها را در سطح پوست نیز دریافت کرد.

۱۳۹- نوار قلب چگونه ثبت می‌شود؟

الکترودهای دستگاه ثبت کننده را در قسمتهای مختلف بدن روی پوست قرار می‌دهند تا فعالیت الکتریکی یاخته‌های ماهیچه قلبی در هنگام چرخه ضربان قلب روی کاغذ یا صفحه حساس نمایشگر نشان داده شود.

۱۴۰- ECG چیست؟

ECG همان نوار قلب یا ثبت فعالیت الکتریکی یاخته‌های ماهیچه قلبی در هنگام چرخه ضربان قلب به صورت منحنی.

۱۴۱- منحنی ECG شامل چند موج است؟

۳ موج P، QRS و T است.

۱۴۲- وقتی گره ضربان ساز (پیشاهنگ) به طور خودکار، پیام الکتریکی را به یاخته‌های ماهیچه ای دهلیزها می‌فرستد. این پیام توسط دستگاه ثبت ECG به صورت کدام منحنی (موج) ثبت می‌شود؟

منحنی (موج) P

۱۴۳- در نوار قلب کدام فعالیت الکتریکی به صورت منحنی P ثبت می‌شود؟

وقتی گره ضربان‌ساز (پیشاهنگ) به طور خودکار، پیام الکتریکی را به یاخته‌های ماهیچه ای دهلیزها می‌فرستد. این پیام توسط دستگاه به صورت منحنی P ثبت می‌شود.

۱۴۴- در قله منحنی P، کدام مرحله چرخه قلبی آغاز می‌شود؟

در قله منحنی، انقباض دهلیزها آغاز می‌شود.

۱۴۵- در کدام نقطه توار قلب، انقباض دهلیزها آغاز می‌شود؟

در قله منحنی P

۱۴۶- فعالیت الکتریکی مربوط به ثبت موج P نوار قلب آغازگر کدام مرحله چرخه قلبی است؟

انقباض دهلیزها

۱۴۷- کدام پیام منحنی نوار قلب، بطن‌ها را منقبض می‌کند؟

موج  QRS

۱۴۸- دستگاه ثبت کننده نوار قلب کدام فعالیت را به صورت موج «QRS» ثبت می‌کند؟

پیام الکتریکی گره پیشاهنگ، پس از رسیدن به گره دهلیزی بطنی به طور همزمان به تعداد زیادی از یاخته‌های دیواره بطن می‌رسد که دستگاه، آن را به صورت موج «QRS» ثبت می‌کند.

۱۴۹- موج P کدام حفره‌های قلب را منقبض می‌کند؟

دهلیزها

۱۵۰- موج QRS کدام حفره‌های قلب را منقبض می‌کند؟

بطن‌ها

۱۵۱- کدام فعالیت الکتریکی باعث ثبت موج T در دستگاه ثبت کننده نوار قلب می‌شود؟

پیام الکتریکی خارج شده از یاخته‌های ماهیچه ای قلب در هنگام به استراحت رفتن بطن‌ها

۱۵۲- در هنگام به استراحت رفتن بطن‌ها، پیام الکتریکی از یاخته‌ها خارج می‌شود. این فعالیت باعث ثبت کدام موج در دستگاه ثبت نوار قلب می‌شود؟

موج T

۱۵۳- بررسی الکترو قلب نگاره از چه نظر می‌تواند به متخصصان کمک کند تا وضعیت سلامت قلب را مشخص کنند؟

نظر شکل، ارتفاع و فاصله منحنی‌ها

۱۵۴- نوار قلب چه می‌گوید؟

نوار قلب با ثبت فعالیت‌های الکتریکی یاخته‌های ماهیچه قلبی در هنگام چرخه ضربان قلب می‌تواند وضعیت سلامت یا عدم سلامت قلب را به متخصصان بگوید.

۱۵۵- منحنی‌های رسم شده در نوار قلب، نشانگر چیست؟

هر یک از منحنی‌ها مربوط فعالیت‌های الکتریکی یاخته‌های ماهیچه قلبی در هنگام هر یک از مراحل چرخه ضربان قلب است. و در نهایت ارتفاع، شکل و فاصله آنها می‌تواند بررسی آن توسط متخصص می‌تواند نشانگر سلامت یا عدم سلامت قلب باشد.

۱۵۶- در کدام نقطه نوار قلب دریچه‌های دهلیزی بطنی بسته می‌شوند؟

در قله موج QRS

۱۵۷- در کدام نقطه نوار قلب دریچه‌های سینی بسته می‌شوند؟

کمی‌قبل از پایان موج T

۱۵۸- در کدام نقطه نوار قلب صدای اول قلب شنیده می‌شود؟

در قله موج QRS

۱۵۹- در کدام نقطه نوار قلب صدای دوم قلب شنیده می‌شود؟

کمی‌قبل از پایان موج T

۱۶۰- فاصله زمانی موج P تا موج QRS و T چقدر است؟

تا موج QRS حدود ۰/۱ ثانیه و تا موج T حدود ۰/۴ ثانیه است

۱۶۱- فاصله صدای اول تا صدای دوم قلب چه مدت زمان است؟

حدود ۰/۳ ثانیه

۱۶۲- افزایش ارتفاع QRS نوار قلب ممکن است نشانه کدام بیماری باشد؟

افزایش ارتفاع QRS ممکن است نشانه بزرگ شدن قلب در اثر فشار خون مزمن یا تنگی دریچه‌ها باشد.

۱۶۳- بزرگ شدن قلب در اثر فشار خون مزمن یا تنگی دریچه‌ها به چه صورت در نوار قلب قابل تشخیص است؟

افزایش ارتفاع QRS

۱۶۴- کاهش ارتفاع «QRS»  ممکن است نشانه کدام بیماری باشد؟

سکته قلبی یا انفارکتوس

۱۶۵- سکته قلبی یا انفارکتوس به چه صورت در نوار قلب قابل تشخیص است؟

کاهش ارتفاع «QRS»

۱۶۶- افزایش یا کاهش فاصله منحنی‌های نوار قلب ممکن است نشانه اشکال در کدام موارد مربوط به قلب است؟

اشکال در بافت‌هادی قلب، اشکال در خون رسانی رگ‌های اکلیلی و یا آسیب به بافت قلب در اثر حمله قلبی باشد.

۱۶۷- اشکال در بافت‌هادی قلب، اشکال در خون رسانی رگ‌های اکلیلی و یا آسیب به بافت قلب در اثر حمله قلبی به چه صورت در نوار قلب قابل تشخیص است؟

افزایش یا کاهش فاصله منحنی‌های نوار قلب

تأمین اکسیژن و مواد مغذی قلب

خونی که از درون قلب عبور می‌کند، نمی‌تواند نیازهای تنفسی و غذایی قلب را برطرف کند. خون مورد نیاز قلب با رگ‌های ویژه‌ای به نام سرخرگ‌های تاجی (کرونری) که از آئورت منشعب شده‌اند، تأمین می‌شود. خونی که در این رگ‌ها جریان دارد، پس از رفع نیاز یاخته‌های قلبی از طریق سیاهرگ تاجی وارد دهلیز راست می‌شود. بسته شدن سرخرگ‌های تاجی توسط لخته یا سخت شدن دیوارهٔ آنها (تصلب شرایین)، ممکن است باعث سکته قلبی شود؛ چون در این حالت به بخشی از ماهیچهٔ قلب، اکسیژن نمی‌رسد و یاخته‌های آن می‌میرند (شکل 3).

شکل ۳- رگ‌های تاجی قلب

دریچه‌های قلب

وجود دریچه‌ها در هر بخشی از دستگاه گردش مواد باعث یک طرفه شدن جریان خون در آن قسمت می‌شود. در ساختار دریچه‌ها، بافت ماهیچه‌ای به‌کار نرفته بلکه همان بافت پوششی است که چین خورده است و دریچه‌ها را می‌سازد؛ وجود بافت پیوندی در این دریچه‌ها به استحکام آنها کمک می‌کند. ساختار خاصّ دریچه‌ها و تفاوت فشار در دو طرف آنها، باعث باز یا بسته شدن دریچه‌ها می‌شود.

بین دهلیز و بطن دریچه‌ای هست که در هنگام انقباض بطن؛ از بازگشت خون به دهلیز، جلوگیری می‌کند. دریچهٔ بین دهلیز و بطن چپ را دریچهٔ دولختی می‌گویند، زیرا از دو قطعهٔ آویخته تشکیل شده است. بین دهلیز و بطن راست، دریچهٔ سه لختی قرار دارد. در ابتدای سرخرگ‌های خروجی از بطن‌ها، دریچه‌های سینی قرار دارند که از بازگشت خون به بطن‌ها جلوگیری می‌کنند (شکل 4).

شکل ۴- دریچه‌های قلب

صداهای قلب

اگر گوش خود را به سمت چپ قفسه سینهٔ کسی بچسبانید یا گوشی‌پزشکی را روی قفسه سینهٔ خود یا شخصی دیگر قرار دهید، صداهای قلب را می‌شنوید.

صدای اوّل (پوم) قوی، گنگ و طولانی‌تر است و به بسته‌شدن دریچه‌های دولختی و سه لختی هنگام شروع انقباض بطن‌ها مربوط است. صدای دوم (تاک) واضح و کوتاه‌تر و مربوط به بسته‌شدن دریچه‌های سینی ابتدای سرخرگ‌ها و همراه با شروع استراحت بطن‌ است. متخصصان با گوش دادن دقیق به صداهای قلب و نظم آنها، از سالم بودن قلب آگاه می‌شوند. در برخی بیماری‌ها به‌ویژه اختلال در ساختار دریچه‌ها، بزرگ‌شدن قلب یا نقایص مادرزادی مثل کامل نشدن دیوارهٔ میانی حفره‌های قلب، ممکن است صداهای غیرعادی شنیده شود. 

قلب اندامی ماهیچه‌ای است و دیوارهٔ آن سه‌ لایه دارد (شکل 5).
داخلی‌ترین لایهٔ آن درون‌شامه و شامل یک لایهٔ نازک بافت پوششی است که زیر آن، بافت پیوندی وجود دارد. این بافت درون‌شامه را به لایهٔ میانی یا ماهیچه‌ای قلب می‌چسباند. درون‌شامه در تشکیل دریچه‌های قلب نیز شرکت می‌کند.
لایهٔ میانی ضخیم‌ترین لایهٔ قلب است که ماهیچهٔ قلب نیز نامیده می‌شود. این لایه بیشتر از یاخته‌های ماهیچه‌ای قلبی تشکیل شده است. بین این یاخته‌ها، بافت پیوندی متراکم نیز قرار دارد. بسیاری از یاخته‌های ماهیچه‌ای قلب به رشته‌های کلاژن موجود در این بافت پیوندی متصل هستند. بافت پیوندی متراکم باعث استحکام دریچه‌های قلبی می‌شود. بیرونی‌ترین لایهٔ دیوارهٔ قلب برون‌شامه است. این لایه روی خود برمی‌گردد و پیراشامه را به‌وجود می‌آورد. برون‌شامه و پیراشامه از بافت پوششی سنگ‌فرشی و بافت پیوندی متراکم تشکیل شده‌اند. بین برون‌شامه و پیراشامه فضایی وجود دارد که با مایع پر شده است. این مایع ضمن محافظت از قلب، به حرکت روان آن کمک می‌کند.

شکل ۵_ ساختار بافتی قلب

ساختار ماهیچهٔ قلب

ماهیچهٔ قلبی، ترکیبی از ویژگی‌های ماهیچهٔ اسکلتی و صاف دارد. همانند ماهیچهٔ اسکلتی، دارای ظاهری مخطط است. از طرف دیگر همانند یاخته‌های ماهیچهٔ صاف، به‌طور غیرارادی منقبض می‌شوند. یاخته‌های آن بیشتر یک هسته‌ای و بعضی دوهسته‌ای اند. یکی از ویژگی‌های یاخته‌های ماهیچه‌ای قلب ارتباط آنها از طریق صفحات بینابینی (در هم رفته) است. ارتباط یاخته‌ای در این صفحات به گونه‌ای است که باعث می‌شود پیام انقباض و استراحت به سرعت بین یاخته‌های ماهیچهٔ قلب منتشر شود و قلب در انقباض و استراحت مانند یک تودهٔ یاخته‌ای واحد عمل کند (شکل 6). البته در محل ارتباط ماهیچه دهلیزها به ماهیچهٔ بطن‌ها، بافت پیوندی عایقی وجود دارد که مانع از انقباض هم‌زمان دهلیزها و بطن‌ها می‌شود.

شکل ۶- ساختار ماهیچهٔ قلب و ارتباط‌های یاخته‌ای آن

شبکه هادی قلب

بعضی یاخته‌های ماهیچه قلب ویژگی‌هایی دارند که آنها را برای تحریک خودبه‌خودی قلب اختصاصی کرده است. پراکندگی این یاخته‌ها به‌صورت شبکه‌ای از رشته‌ها و گره‌ها در بین سایر یاخته‌هاست که به مجموع آنها شبکه هادی قلب می‌گویند. یاخته‌های این شبکه با دیگر یاخته‌های ماهیچه قلبی ارتباط دارند. در این شبکه پیام‌های الکتریکی برای شروع انقباض ماهیچه قلبی ایجاد می‌شوند و به سرعت در همهٔ قلب گسترش می‌یابند.

شبکه هادی قلب شامل دو گره و دسته‌هایی از تارهای تخصص یافته برای ایجاد هدایت سریع جریان الکتریکی است. گره اوّل یا‌ گره سینوسی-دهلیزی در دیوارهٔ پشتی دهلیز راست و زیر منفذ بزرگ سیاهرگ زبرین قرار دارد. این گره بزرگ‌تر و شروع‌کنندهٔ پیام‌های الکتریکی است، به همین دلیل به آن پیشاهنگ یا ضربان‌ساز می‌گویند. گره دوم یا گره دهلیزی-بطنی در دیوارهٔ پشتی دهلیز راست، و در عقب دریچهٔ سه‌لختی است. ارتباط بین این دو گره از طریق رشته‌های شبکه هادی انجام می‌شود که جریان الکتریکی ایجاد شده در گره پیشاهنگ را به گره دوم منتقل می‌کند. پس از گره دهلیزی بطنی رشته‌هایی از بافت هادی که در دیوارهٔ بین دو بطن وجود دارند به دو مسیر راست و چپ تقسیم می‌شوند و جریان الکتریکی را در بطن‌ها پخش می‌کنند. در نتیجه پیام الکتریکی به یاخته‌های ماهیچة قلبی منتقل می‌شود و بطن‌ها به‌طور همزمان منقبض می‌شوند (شکل 7).

شکل ۷_ شبکهٔ هادی قلب؛ شبکه هادی به رنگ سبز نمایش داده شده است.

چرخهٔ ضربان قلب

قلب تقریباً در هر ثانیه، یک ضربان دارد و ممکن است در یک فرد با عمر متوسط در طول عمر، نزدیک به سه میلیارد بار منقبض شود، بدون اینکه مانند ماهیچه‌های اسکلتی بتواند استراحتی پیوسته داشته باشد.

استراحت (دیاستول) و انقباض (سیستول) قلب را، که به طور متناوب انجام می‌شود، چرخه یا دورهٔ قلبی می‌گویند. در هر چرخه، قلب با خون سیاهرگ‌ها پر، و سپس منقبض می‌شود و خون را به سراسر بدن می‌فرستد. در هر چرخه، این مراحل دیده می‌شود (شکل 8).

۱- استراحت عمومی: تمام قلب در حال استراحت است. خون بزرگ سیاهرگ‌ها وارد دهلیز راست و خون سیاهرگ‌های ششی به دهلیز چپ وارد می‌شود. زمان: حدود ۰/۴ ثانیه

۲- انقباض دهلیزی: بسیار زودگذر است و انقباض دهلیزها صورت می‌گیرد و با انجام آن، بطن‌ها به طور کامل با خون پر می‌شوند. زمان: حدود ۰/۱ ثانیه

۳- انقباض بـطنی: انقبـاض بـطن‌ها صورت می‌گیرد و خون از طریق سرخرگ‌ها به همهٔ قسمت‌های بدن ارسال می‌شود. زمان: حدود ۰/۳ ثانیه

شکل ۸- مراحل چرخهٔ ضربان قلب

برون‌ده قلبی

حجم خونی که در هر انقباض بطنی از یک بطن خارج و وارد سرخرگ می‌شود، حجم ضربه‌ای نامیده می‌شود. اگر این مقدار را در تعداد ضربان قلب در دقیقه ضرب کنیم، برون‌ده قلبی به‌دست می‌آید. برون‌ده قلبی متناسب با سطح فعالیت بدن تغییر می‌کند و عواملی مانند سوخت و ساز پایهٔ بدن، مقدار فعالیت بدنی، سن و اندازهٔ بدن، در آن مؤثر است. میانگین برون‌ده قلبی در بزرگسالان در حالت استراحت حدود پنج لیتر در دقیقه است.

نوار قلب چه می‌گوید؟

شاید تا به حال نوار قلب کسی را دیده باشید. منحنی رسم شده، نشانگر چیست؟

یاخته‌های ماهیچهٔ قلبی در هنگام چرخهٔ ضربان قلب، فعالیت الکتریکی را نشان می‌دهند. جریان الکتریکی حاصل از فعالیت قلب را می‌توان در سطح پوست دریافت و به‌صورت نوار قلب ثبت کرد.

نوار قلب شامل سه موج QRS ،P و T است (شکل ۹). فعالیت الکتریکی دهلیزها به شکل موج P و فعالیت الکتریکی بطن‌ها به شکل موج QRS ثبت می‌شود. انقباض هریک از این بخش‌ها، اندکی پس از شروع فعالیت الکتریکی آن بخش است. موج T اندکی پیش از پایان انقباض بطن‌ها و بازگشت آنها به حالت استراحت ثبت می‌شود.

بررسی تغییراتی که در نوار قلب رخ می‌دهد، می‌تواند به متخصصان در تشخیص بیماری‌های قلبی کمک کند.

شکل ۹- نوار قلب

بیشتر بدانید

اسکن قلب

این روش برای تشخیص خون‌رسانی سرخرگ‌های تاجی قلب در دو حالت همراه با آزمون ورزش و استراحت انجام می‌شود. فرد مدتی بر روی نقالهٔ متحرک می‌دود، سپس یک رادیودارو به یکی از سیاهرگ‌های او تزریق می‌شود. دستگاه آشکارساز پرتوهای حاصل از رادیو دارو را به‌صورت تصاویر رنگی ثبت می‌کند. در مرحلهٔ دوم، بدون انجام ورزش به بیمار رادیودارو تزریق و تصویربرداری انجام می‌شود. تصویرهای دو مرحله را مقایسه و تفسیر می‌کنند. در این روش، آسیب‌های قلبی و تنگی موجود در رگ‌های آن مشخص می‌شوند.