مرور سوالات نورولوژی آزمونهای پره انترنی و دستیاری: معاینه عصب بینایی
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
» سوالات آزمونهای پرهانترنی و دستیاری
در این بخش، مجموعهای از سوالات چهارگزینهای (Multiple Choice Questions) منتخب و معتبر از آزمونهای پرهانترنی (Pre-Internship) و دستیاری (Residency) مربوط به «معاینه عصب بینایی» گردآوری شده است. هر سوال همراه با پاسخ تشریحی دقیق ارائه شده تا ضمن سنجش دانش، به درک بهتر مفاهیم و نکات کلیدی کمک کند. این سوالات به شما امکان میدهد دانش خود را محک زده و برای آزمونهای تخصصی پزشکی با اطمینان بیشتری آماده شوید.
برای مطالعه کامل و دریافت اطلاعات جامع درباره «معاینه عصب بینایی»، لطفاً به مقاله اصلی ما مراجعه کنید: «مطالعه مقاله کامل».
این مجموعه با همّت برند آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری توسعه یافته است. جرقه آغاز این پروژه در دوره کارآموزی نورولوژی بیمارستان فیروزگر شکل گرفت؛ دورهای که آموزههای علمی و روش تحلیلی اساتید ارجمند، دکتر محمدتقی جغتایی و دکتر مصطفی الماسی دوغائی نقش بنیادینی در جهتگیری علمی این مجموعه داشت.
الهامبخشی و حمایت آموزشی جمعی از اساتید برجسته نورولوژی بیمارستان فیروزگر، از جمله دکتر بابک زمانی، دکتر تارا خوینی، دکتر هلیا همصیان و دکتر فرزاد سینا نیز در شکلگیری نگاه این مجموعه نقشی ماندگار داشته است.
همچنین از زحمات و نقشآفرینی اساتید گرانقدر نورولوژی، از جمله دکتر الهه امینی، دکتر سید امیرحسن حبیبی، دکتر نرگس یزدی و خانم مهسا سپهوند در فرایند آموزش و تکامل این مسیر علمی قدردانی میشود.
این نوشته بخشی از مجموعهای آموزشی است که ادای احترامی است به میراث علمی و انسانی استادان بزرگوارمان در حوزه نورولوژی.
معاینه عصب بینایی در نورولوژی: سوالات منتخب پرهانترنی و دستیاری
مردمکی که با تقارب تنگ میشود ولی به نور پاسخ
نمیدهد چه نام دارد؟
(دستیاری – بهمن ۸۱)
الف) مردمک آرژیل – رابرتسون
ب) مردمک مارکوس گان
ج) مردمک هولمز – آدی
د) سندرم هورنر
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه الف
پاسخ تشریحی:
مردمک آرژیل-رابرتسون (Argyll Robertson pupil):
این نوع مردمکها مشخصه کلاسیک برخی اختلالات نورولوژیک هستند. کلیدواژههای اصلی در توصیف آن عبارتاند از:
واکنش ضعیف یا غایب به نور (Light-near dissociation)
واکنش طبیعی به تطابق یا تقارب (Accommodation/Convergence)
معمولاً دوطرفه و میوتیک (کوچک) هستند
در مولتیپل اسکلروزیس (MS) و نوروسیفیلیس (Syphilis) دیده میشود.
مردمک مارکوس گان (Marcus Gunn pupil):
به آن RAPD (Relative Afferent Pupillary Defect) نیز گفته میشود.
در پاسخ به تست چراغ نوسانی (Swinging flashlight test) مردمک در چشم مبتلا به جای تنگ شدن گشاد میشود.
نشانهای از آسیب عصب بینایی است، نه تطابق-نور dissociation.
مردمک آدی یا تونیک (Adie’s Tonic pupil):
معمولاً یکطرفه، دیلاته و با پاسخ ضعیف به نور ولی پاسخ تطابقی بهتر.
برگشت مردمک به حالت عادی پس از تطابق کند است.
در سندرم هولمز-آدی دیده میشود که در زنان جوان همراه با کاهش رفلکسهای وتری بروز میکند.
سندرم هورنر (Horner’s Syndrome):
ویژگی اصلی آن میوزیس (تنگی مردمک)، پتوز خفیف، و آنهیدروز است.
مردمک درگیر به نور پاسخ میدهد ولی تأخیر دارد، و اغلب به تطابق نیز پاسخ دارد، اما این پاسخها کماهمیتتر از ویژگیهای سمپاتیکی هستند.
بررسی گزینهها:
الف) مردمک آرژیل – رابرتسون
✅ درست است. چون ویژگی اصلی آن پاسخ طبیعی به تطابق و پاسخ ضعیف به نور است.
ب) مردمک مارکوس گان
❌ نادرست است. این یک اختلال ورودی (afferent) در مسیر نوری است که با تست چراغ نوسانی تشخیص داده میشود، نه با تفاوت تطابق و نور.
ج) مردمک هولمز – آدی
❌ نادرست است. هرچند تطابق بهتر از نور است، اما پاسخها کند و معمولاً یکطرفه هستند و بیشتر در افراد جوان دیده میشود.
د) سندرم هورنر
❌ نادرست است. ویژگی اصلی آن میوزیس، پتوز و آنهیدروز است، و پاسخ به نور وجود دارد ولی تأخیر دارد.
نتیجهگیری:
مردمکی که به نور پاسخ نمیدهد ولی با تطابق تنگ میشود، ویژگی بارز مردمک آرژیل-رابرتسون است.
پاسخ صحیح: الف) مردمک آرژیل – رابرتسون
بیماری دچار پتوز ناگهانی چشم چپ شده است. در معاینه، واکنش مردمک به نور مستقیم و غیرمستقیم چشم چپ مختل میباشد. علت احتمالی بیماری کدام است؟
(پرانترنی – شهریور ۱۴۰۰)
الف) دیابت
ب فشارخون بالا
ج) آنوریسم مغزی
د) واسکولیت
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه ج
پاسخ تشریحی:
پتوز (Ptosis) ناگهانی همراه با اختلال واکنش مردمک (Pupillary Light Reflex) یک یافته بسیار مهم و هشداردهنده در معاینات نورولوژی است. ترکیب پتوز + مردمک گشاد یا غیرواکنشی بهصورت کلاسیک مطرحکننده درگیری عصب سوم (Oculomotor Nerve – CN III) است، بهویژه درگیری فیبرهای سطحی پاراسمپاتیک که مسئول انقباض مردمک هستند.
نکته کلیدی این سؤال این است که اگر پتوز با اختلال مردمک همراه باشد، مهمترین و خطرناکترین علت، آنوریسم مغزی است.
کلیدواژهها:
پتوز (Ptosis)
اختلال واکنش مردمک (Pupillary Reflex Impairment)
درگیری عصب سوم (Oculomotor Nerve Palsy)
فیبرهای پاراسمپاتیک سطحی (Superficial Parasympathetic Fibers)
آنوریسم شریان کمونیکیت قدامی یا خلفی (Aneurysm of PComA)
توضیح تشریحی:
در فلج عصب سوم (CN III Palsy) دو نکته بالینی بسیار مهم وجود دارد:
فیبرهای حرکتی (Motor Fibers) در عمق عصب هستند → آسیب آنها باعث پتوز و انحراف چشم به پایین و خارج میشود.
فیبرهای پاراسمپاتیک (Parasympathetic Fibers) در سطح عصب هستند → آسیب آنها باعث میدریاز و اختلال واکنش مردمک میشود.
در نوروپاتی دیابتی و فشارخون بالا (Microvascular Ischemia)، معمولاً فقط فیبرهای عمقی دچار آسیب میشوند، بنابراین مردمک سالم میماند.
اما آنوریسم که از بیرون به عصب فشار وارد میکند، اول فیبرهای سطحی پاراسمپاتیک را درگیر میکند → مردمک غیرواکنشی + پتوز.
این دقیقاً همان الگویی است که در سؤال آمده است.
بررسی گزینهها
الف) دیابت
❌ نادرست.
نوروپاتی دیابتی معمولاً باعث Third nerve palsy با مردمک سالم (Pupil-sparing) میشود، نه مردمک غیرواکنشی.
ب) فشارخون بالا
❌ نادرست.
مثل دیابت، ایسکمی میکرووسکولار ایجاد میکند و معمولاً مردمک را درگیر نمیکند.
ج) آنوریسم مغزی
✅ صحیحترین گزینه.
آنوریسم، بهخصوص Posterior Communicating Artery Aneurysm (PComA)، با فشار خارجی ابتدا فیبرهای پاراسمپاتیک سطحی عصب سوم را درگیر میکند → پتوز + مردمک غیرواکنشی.
این یافته یک اورژانس واقعی و نیازمند CT/MRA فوری است.
د) واسکولیت
❌ نادرست.
واسكوليت نیز الگوی Pupil-sparing بیشتری دارد و معمولاً تظاهر ناگهانی با درگیری بارز مردمکی ایجاد نمیکند.
نتیجهگیری
ترکیب پتوز ناگهانی + اختلال واکنش مردمک به صورت کلاسیک و اورژانسی مطرحکننده درگیری عصب سوم ناشی از آنوریسم (معمولاً PComA Aneurysm) است، نه علل میکرووسکولار مثل دیابت یا HTN.
پاسخ صحیح: گزینه ج) آنوریسم مغزی
در بیمار با اختلاف اندازه مردمکها، با تاریک کردن محیط اختلاف اندازه مردمکها بیشتر میشود
و پاسخ مردمکها به نور طبیعی است. کدام اختلال
مطرح میباشد؟
(پرانترنی میان دوره – خرداد ۱۴۰۳)
الف) سندرم هورنر
ب) مردمک تونیک
ج) مردمک آرژیل – رابرتسون
د) فلج عصب ٣
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه الف
پاسخ تشریحی:
اختلاف اندازه مردمکها (Anisocoria) زمانی اهمیت بالینی پیدا میکند که بدانیم در تاریکی کدام مردمک بیشتر دچار ناتوانی عملکردی میشود. اگر با تاریک کردن محیط، اختلاف اندازه مردمکها بیشتر شود یعنی مردمک کوچکتر نتوانسته است در تاریکی اتساع پیدا کند.
این یافته یک علامت کلاسیک برای اختلال در مسیر سمپاتیک چشم است؛ مسیری که وظیفه اتساع مردمک در تاریکی را بر عهده دارد.
وقتی اتساع ناکافی باشد، مردمک بیمار در تاریکی کوچکتر از حد طبیعی میماند و همین باعث میشود آنيسوکوریا در تاریکی بیشتر شود. این الگو عیناً با سندرم هورنر (Horner Syndrome) مطابقت دارد.
نکته مهم سؤال:
پاسخ مردمکها به نور طبیعی است → یعنی مشکل در مسیر پاراسمپاتیک نیست و منشأ بیماری سمپاتیک است.
بنابراین، تشخیص بالینی: سندرم هورنر.
کلیدواژهها:
آنيسوکوریا (Anisocoria)
اتساع ناکافی مردمک در تاریکی (Failure of Dilation in Darkness)
اختلال مسیر سمپاتیک (Sympathetic Pathway Lesion)
سندرم هورنر (Horner Syndrome)
پاسخ نرمال به نور (Normal Light Reflex)
بررسی گزینهها
الف) سندرم هورنر
✅ پاسخ صحیح.
در سندرم هورنر، مسیر سمپاتیک قطع میشود و اتساع مردمک مختل میگردد.
بنابراین در تاریکی اختلاف اندازه مردمکها بیشتر میشود و پاسخ به نور طبیعی باقی میماند. این دقیقاً همان الگوی سؤال است.
ب) مردمک تونیک (Adie’s Tonic Pupil)
❌ نادرست.
در این اختلال، پاسخ به نور کاهش مییابد یا بسیار کند است. در سؤال گفته شده پاسخ مردمک به نور طبیعی است.
ج) مردمک آرژیل–رابرتسون
❌ نادرست.
در این حالت پاسخ مردمک به نور از بین میرود اما پاسخ تطابق باقی است. با توضیح سؤال همخوانی ندارد.
د) فلج عصب ۳
❌ نادرست.
در آسیب CN III مردمک معمولاً گشاد و پاسخ به نور مختل است. در سؤال پاسخ به نور طبیعی است، بنابراین این گزینه رد میشود.
نتیجهگیری
در بیماری که در تاریکی آنيسوکوریا تشدید میشود و پاسخ مردمک به نور طبیعی است، تشخیص قطعی اختلال مسیر سمپاتیک چشم یعنی:
پاسخ صحیح: گزینه الف) سندرم هورنر
برای مطالعه و مرور سریعِ تمام مباحث جامع کتاب «راهنمای آیندهنگار نورولوژی» میتوانید از فهرست کامل و طبقهبندیشدهی آن استفاده کنید؛
فهرستی که یادگیری را سادهتر میکند و شما را بدون اتلاف وقت به موضوعات اصلی میرساند.
📘 نمونه آزمون نورولوژی بالینی
توجه داشته باشید این آزمون صرفاً برای کمک به یادگیری شما طراحی شده است و هیچگونه اطلاعات شخصی در این سایت ذخیره نمیشود.
🚀 با ما همراه شوید!
تازهترین مطالب و آموزشهای مغز و اعصاب را از دست ندهید. با فالو کردن کانال تلگرام آیندهنگاران مغز، از ما حمایت کنید!
ورود/ ثبت نام با جیمیل
