سوال های تشریحی گفتار دوم فصل هشتم زیست شناسی یازدهم
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
کتاب «سؤالات تشریحی زیستشناسی یازدهم» اثر برند علمی آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، گامی ارزشمند و الهامبخش در مسیر آموزش عمیق و مفهومی زیستشناسی پایه است.
این کتاب با رویکردی تحلیلی و ساختارمند، به دانشآموزان کمک میکند تا فراتر از حفظیات، به درک مفهومی و استدلال علمی در زیستشناسی دست یابند.
انتشار این کتاب توسط آیندهنگاران مغز گامی در جهت ارتقای کیفیت آموزش زیستشناسی، پرورش تفکر تحلیلی در دانشآموزان و آمادگی علمی آنان برای حضور موفق در آزمونهای داخلی مدرسه، نهایی و کنکورهای سراسری و بینالمللی است. این اثر، بازتابی از رسالت علمی و آموزشی برند آیندهنگاران مغز در توسعه یادگیری عمیق، پژوهشمحوری و شناخت بنیادین زیستجهان انسان به شمار میرود.
» سوالات تشریحی کتاب زیستشناسی یازدهم
» سوالات تشریحی فصل هشتم: فصل تولیدمثل نهاندانگان
» » سوالات تشریحی گفتار دوم فصل هشتم: گفتار تولیدمثل جنسی
فصل تولیدمثل نهاندانگان
شامل گفتارهای:
گفتار ۱. تولیدمثل غیرجنسی
گفتار ۲. تولیدمثل جنسی
گفتار ۳. از یاخته تخم تا گیاه
بارمبندی مربوط به این فصل:
نیمسال اول: ۰ نمره
نیمسال دوم نهایی، شهریور و دیماه: ۲ نمره
در حال طرح پرسش
قدردان شکیبایی شما هستیم!
گفتار تولیدمثل جنسی
پرسشهای دو گزینهای
▪️ در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز جمله درست را به دست آورید.
الف) گل ساختاری اختصاص یافته برای تولید مثل (جنسی و غیرجنسی – جنسی) است.
جنسی
ب) گل کامل دارای گلبرگ، کاسبرگ، پرچم و مادگی است که روی بخشی به نام (بساک – نهنج) قرار دارند.
نهنج
پ) اجزای گل کامل در (پنج – چهار) حلقۀ هممرکز تشکیل میشوند.
چهار
ت) در خارجیترین حلقهٔ گل، (کاسبرگها – گلبرگها) قرار میگیرند.
کاسبرگها
گلبرگها در حلقۀ (دوم – اول) و معمولاً به رنگهای متفاوت وجود دارند.
دوم
پرچمها در حلقۀ (چهارم – سوم) و مادگی در (چهارمین – پنجمین) حلقه تشکیل میشوند.
سوم – چهارمین
مادگی گل از یک یا تعدادی (بساک – برچه) ساخته شده است.
برچه
برچه واحد سازندۀ (پرچم – مادگی) است.
مادگی
گل در گیاه آلبالو، (کامل – تکجنسی) است.
کامل
گلها در گیاه کدو، (دوجنسی – تکجنسی) هستند.
تکجنسی
پرسشهای سطر به سطر
▪️ جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید.
الف) گل ساختاری اختصاص یافته برای تولیدمثل …………. است.
جنسی
اجزای گل در چهار حلقۀ ………. تشکیل میشوند.
هممرکز
کاسبرگها در …………. حلقهٔ گل قرار میگیرند.
خارجیترین
گلبرگها در حلقۀ ………. گل و معمولاً به ……….. متفاوت وجود دارند.
دوم – رنگهای
در حلقۀ سوم، …………. و در چهارمین حلقهٔ گل، ………… تشکیل میشوند.
پرچمها – مادگی
مادگی گل از یک یا تعدادی ………. ساخته شده است.
برچه
در واقع برچه واحد سازندۀ ……….. است.
مادگی
گلهایی که هر دو حلقۀ پرچم و مادگی را داشته باشند، گل ………. مینامند.
دوجنسی
گلهایی که فقط یکی از حلقههای پرچم و مادگی را دارند. گل ……….. مینامند.
تکجنسی
گلهایی که فقط یکی از حلقههای ……. و ……… را دارند. تکجنسی مینامند.
پرچم – مادگی
پرسشهای توصیفی – تشریحی
▪️ نام بخشهای گل را بنویسید. هر یک از این بخشها چه کاری انجام میدهد؟
گل کامل دارای گلبرگ، کاسبرگ، پرچم و مادگی است که روی بخشی به نام نهنج قرار دارند.
ساختاری اختصاص یافته برای تولیدمثل جنسی در نهاندانگان چیست؟
گل
بخشهای گلبرگ، کاسبرگ، پرچم و مادگی گل روی کدام بخش قرار دارند؟
نهنج
ویژگیها و نقش نهنج گل چیست؟
گلبرگ، کاسبرگ، پرچم و مادگی روی این بخش گل قرار دارند. نهنج وسیع و ممکن است صاف، برآمده یا گود باشد.
اجزای گل کامل در چند حلقۀ هممرکز تشکیل میشوند؟
چهار
کدام بخش گل کامل در خارجیترین حلقه قرار میگیرد؟
کاسبرگ
در حلقۀ دوم، در حلقۀ سوم و در حلقۀ چهارم به ترتیب کدام بخشهای گل کامل تشکیل میشوند؟
گلبرگ، پرچم و مادگی
کدام بخش گل کامل معمولاً به رنگهای متفاوت وجود دارد؟
گلبرگ
رنگی بودن گلبرگها چه اهمیتی دارد؟
ویژگی رنگی بودن گلبرگها از عوامل جذب جانوران گرده افشان به سمت گلهاست.
پرچمها و مادگی به ترتیب در کدام حلقههای گل کامل تشکیل میشوند؟
حلقۀ سوم و حلقۀ چهارم
کاسبرگها و گلبرگها به ترتیب در کدام حلقههای گل کامل تشکیل میشوند؟
حلقۀ اول و حلقۀ دوم
کدام بخش گل از یک یا تعدادی برچه ساخته شده است؟
مادگی
واحد سازندۀ مادگی چیست؟
برچه
اجزای تشکیلدهنده برچه چیست؟
کلاله، خامه و تخمدان
اجزای تشکیلدهنده پرچم چیست؟
بساک و میله
آیا در همۀ گلها این چهار حلقۀ تشکیل میشوند؟
خیر
گل کامل را تعریف کنید.
وجود چهار حلقهٔ هممرکز برای اجزای گل
گل ناکامل را تعریف کنید.
عدم وجود چهار حلقه یا نبودن بعضی حلقههای گل
گلهایی که هر دو حلقۀ پرچم و مادگی را داشته باشند، چه مینامند؟
گل دوجنسی
گلهایی که فقط یکی از حلقههای پرچم و مادگی را دارند. چه مینامند؟
گل تکجنسی
پرسشهای یادگیری موثر
▪️ درست یا نادرست بودن جملات زیر را مشخص کنید. در جملات نادرست، عبارتهای غلط را پیدا کرده و زیر آنها خط بکشید.
الف) گل بخشهای متفاوتی دارد.
درست
ب) هر گلی کامل نیست.
درست
پ) گل ساختاری اختصاص یافته برای تولیدمثل جنسی است.
درست
نهنج وسیع و ممکن است صاف، برآمده یا گود باشد.
درست
در مادگیهای چند برچهای، ممکن است فضای مادگی با دیوارۀ برچهها از هم جدا شوند.
درست
گل در گیاه آلبالو، کامل است.
درست
گلها در گیاه کدو، دوجنسی کامل هستند.
نادرست (برای تصحیح: تکجنسی ناکامل جایگزین دوجنسی کامل شود.)
مشاهدۀ گل در گیاهان متفاوت نشان میدهد، اجزای همهٔ گلها در چهار حلقهٔ هممرکز تشکیل نمیشود.
درست
گل کامل، گل دو جنسی است.
درست
گل دوجنسی، قطعاً گل کامل است.
نادرست. (تصحیح: ممکن است گل کامل باشد)
پرسشهای مقایسهای
▪️ هر یک از موارد زیر معرف کدام بخش گل است؟
الف) در خارجیترین حلقه قرار میگیرند.
کاسبرگها
ب) در حلقۀ دوم و معمولاً به رنگهای متفاوت وجود دارند.
گلبرگها
پ) در حلقۀ سوم تشکیل میشوند.
پرچمها
ت) در چهارمین حلقه تشکیل میشوند.
مادگی
ث) از یک یا تعدادی برچه ساخته شده است.
مادگی
تشکیل یاختههای جنسی
میدانید که در تولید مثل جنسی از لقاح یاختۀ جنسی نر با یاختۀ جنسی مادۀ، تخم ایجاد میشود. یاختۀ جنسی نر در گیاهانی مانند خزه، همانند یاختۀ جنسی نر در جانوران وسیلۀ حرکتی دارد و میتواند در قطرههای آب یا رطوبتی که سطح گیاه را پوشانده، نا کند و خود را به ساختۀ جنسی ماده برساند؛ اما یاختۀ جنسی نر در گیاهان گلدار وسیلۀ حرکتی ندارد؛ بنابراین، در این گیاهان برای انتقال یاختۀ جنسی نر ساختاری به نام لولۀ گرده تشکیل میشود.
به شکل ۷ نگاه کنید. کیسههای گرده در بساک تشکیل میشوند و یاختههای دولاد دارند. از تقسیم کاستمان این یاختهها، چهار یاختۀ تکلاد ایجاد میشود که در واقع گردههای نارساند. هر یک از این یاختهها با انجام دادن تقسیم رشتمان و تغییراتی در دیواره به دانۀ گرده رسیده تبدیل میشود. دانۀ گرده رسیده یک دیوارۀ خارجی، یک دیوارۀ داخلی، یک یاخته رویشی و یک یاختۀ زایشی دارد.
تخمدان که به صورت بخشی متورم در گل دیده میشود، محل تشکیل تخمکهاست. تخمک پوششی دولایهای دارد که یاختههای دولادی را در بر میگیرد. مجموع این یاختهها، بافتی به نام بافت خورش را میسازند (شکل ۷).
یکی از یاختههای بافت خورش بزرگ میشود و با تقسیم کاستمان چهار یاختۀ تکلادی ایجاد میکند. از این چهار یاخته فقط یکی باقی میماند که با تقسیم رشتمان، ساختاری به نام کیسۀ رویانی با تعدادی یاخته ایجاد میکند. تخمزا و یاختۀ دوهستهای از یاختههای کیسهرویانیاند که در لقاح با یاختههای جنسی نر شرکت میکنند.
شکل ۷- تشکیل دانههای گرده و کیسۀ رویانی.
گردهافشانی و لقاح
با شکافتن دیوارۀ بساک، گردهها رها میشوند (شکل 8-الف). دیوارۀ خارجی دانههای گرده منفذدار و ممکن است صاف یا دارای تزئیناتی باش (شکل ۸-ب).
شکل ۸- الف) شکوفایی بساک و رها شدن دانههای گرده؛ ب) انواعی از دانههای گرده در مشاهده با میکروسکوپ الکترونی.
دانههای گرده به وسیلۀ باد، آب و جانوران در محیط پراکنده و از گلی به گل دیگر منتقل میشوند. به انتقال دانۀ گرده از بساک به کلاله گردهافشانی میگویند. در صورتی که کلاله گرده را بپذیرد، یاختۀ رویشی رشد میکند و از رشد آن لولۀ گرده تشکیل میشود. لولۀ گرده به درون بافت کلاله و خامه نفوذ میکند و همراه با خود، دو زامه را که از تقسیم یاختۀ زایشی در لولۀ گرده ایجاد شدهاند، به سمت تخمک و کیسه رویانی میبرد (شکل ۹).
شکل ۹- مراحل تشکیل تخم اصلی و تخم ضمیمه.
از آمیزش یکی از زامهها با یاختۀ تخمزا، تخم اصلی تشکیل میشود. این تخم به رویان نمو مییابد. زامۀ دیگر با یاختۀ دو هستهای آمیزش مییابد که نتیجۀ آن تشکیل تخم ضمیمه است. تخم ضمیمه با تقسیمهای متوالی بافتی به نام درون دانه (آندوسپرم) را ایجاد میکند. این بافت از یاختههای پارانشیمی ساخته شده و ذخیره غذایی برای رشد رویان است (شکل ۹). همینطور که دیدید، دو لقاح رخ میدهد، به همین علت گفته میشود که نهاندانگان لقاح مضاعف یا دوتایی دارند.
اگر هستۀ تخمِ ضمیمه تقسیم شود، اما تقسیم سیتوپلاسم انجام نگیرد، بافت دروندانه به صورت مایع دیده می-شود. شیر نارگیل مثالی از چنین بافتی است. در حالی که بخش گوشتی و سفیدرنگ نارگیل، دروندانهای است که در آن تقسیم سیتوپلاسم نیز انجام شده است (شکل ۱۰).
شکل ۱۰– دروندانه در نارگیل به حالت مایع و جامد است.
گلها و گردهافشانها
به نظر شما گلها چه ویژگیهایی باید داشته باشند که جانوران را به سمت خود جلب کنند؟ جانورانی که گردهها را از گلی به گل دیگر منتقل میکنند، گردهافشان نامیده میشوند. پیکر این جانوران، هنگام تغذیه از گلها به دانههای گرده آغشته میشود و به این ترتیب، دانههای گرده را از گلی به گل دیگر منتقل میکنند (شکل ۱۱). رنگهای درخشان، بوهای قوی و شهد گلها از عوامل جذب جانوران به سمت گلها هستند.
شکل ۱۱- گردهافشانی به وسیلۀ جانوران.
زنبورهای عسل گلهایی را گردهافشانی میکنند که شهد آنها قند فراوانی داشته باشد؛ همچنین این گلها علائمی دارند که فقط در نور فرابنفش دیده می شوند و زنبور را به سوی شهد گل هدایت میکنند (شکل ۱۲).
شکل ۱۲- گل قاصد آنطور که ما میبینیم (الف) آنطور که زنبور میبیند (ب).
گردهافشانی بعضی گیاهان وابسته به باد است. این گیاهان تعداد فراوانی گلهای کوچک تولید میکنند و فاقد رنگهای درخشان، بوهای قوی و شیرهاند (شکل ۱۳).
شکل ۱۳- گل در درخت بلوط که گردهافشانی آن را باد انجام میدهد. چرا تعداد گل در چنین گیاهانی فراوان است؟
فعالیت ۵
الف) بعضی گردهافشانها، مانند خفاش در شب تغذیه میکنند. به نظر شما گلهایی که به وسیلۀ این جانوران گرده افشانی میشوند، چه ویژگیهایی دارند؟ با مراجعه به منابع معتبر درستی نظر خود را بررسی و نتیجه را گزارش کنید.
ب) با توجه به ویژگی گلها در گیاهانی که با جانوران یا باد گردهافشانی میشوند، نوع گردهافشانی را در گیاهان محیط پیرامون خود پیشبینی و گزارش کنید.
انتشار یا بازنشر هر بخش از این محتوای «آیندهنگاران مغز» تنها با کسب مجوز کتبی از صاحب اثر مجاز است.
📘 زیستشناسی را بازی کنید و موفقیت را تجربه کنید
با جایخالیهای تعاملی، متنها را خودتان کامل کنید، فکر کنید و یاد بگیرید. فوراً کلیک کنید و تجربه یادگیری تعاملی را آغاز کنید!
ورود/ ثبت نام با جیمیل
