سوال های تشریحی گفتار سوم فصل هشتم زیست شناسی یازدهم
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
کتاب «سؤالات تشریحی زیستشناسی یازدهم» اثر برند علمی آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، گامی ارزشمند و الهامبخش در مسیر آموزش عمیق و مفهومی زیستشناسی پایه است.
این کتاب با رویکردی تحلیلی و ساختارمند، به دانشآموزان کمک میکند تا فراتر از حفظیات، به درک مفهومی و استدلال علمی در زیستشناسی دست یابند.
انتشار این کتاب توسط آیندهنگاران مغز گامی در جهت ارتقای کیفیت آموزش زیستشناسی، پرورش تفکر تحلیلی در دانشآموزان و آمادگی علمی آنان برای حضور موفق در آزمونهای داخلی مدرسه، نهایی و کنکورهای سراسری و بینالمللی است. این اثر، بازتابی از رسالت علمی و آموزشی برند آیندهنگاران مغز در توسعه یادگیری عمیق، پژوهشمحوری و شناخت بنیادین زیستجهان انسان به شمار میرود.
» سوالات تشریحی کتاب زیستشناسی یازدهم
» سوالات تشریحی فصل هشتم: فصل تولیدمثل نهاندانگان
» » سوالات تشریحی گفتار سوم: گفتار از یاخته تخم تا گیاه
فصل تولیدمثل نهاندانگان
شامل گفتارهای:
گفتار ۱. تولیدمثل غیرجنسی
گفتار ۲. تولیدمثل جنسی
گفتار ۳. از یاخته تخم تا گیاه
بارمبندی مربوط به این فصل:
نیمسال اول: ۰ نمره
نیمسال دوم نهایی، شهریور و دیماه: ۲ نمره
در حال طرح پرسش
قدردان شکیبایی شما هستیم!
گفتار از یاخته تخم تا گیاه
پرسشهای دو گزینهای
▪️ در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز جمله درست را به دست آورید.
الف) در دانه (ذرت – لوبیا) مواد غذایی دروندانه (آندوسپرم) جذب (لپه – لپهها) و در آنجا ذخیره میشوند.
لوبیا – لپهها
به لپهها (برگهای رویانی – سامانهٔ ترابری) نیز میگویند.
برگهای رویانی
لپهها در (برخی – بسیاری از) گیاهان گل دار از خاک بیرون میآیند و به مدت (طولانی – کوتاهی) فتوسنتز میکنند.
بسیاری از – کوتاهی
دروندانه (آندوسپرم)، ذخیره دانه در (ذرت- لوبیا) است و نقش (لپه- ریشه رویانی)، انتقال مواد غذایی از دروندانه (آندوسپرم) به رویان در حال رشد است.
ذرت – لپه
پرسشهای سطر به سطر
▪️ جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید.
الف) تخم اصلی از لقاح یکی از ……….. با یاخته ……….. تشکیل میشود.
زامهها – تخمزا
ب) لپهها بخشی از ………..اند.
رویان
ساقه و ریشه رویانی نیز در دو انتهای …………. تشکیل میشوند.
رویان
پوسته تخمک نیز تغییر میکند و به پوسته …….. تبدیل میشود.
دانه
دانه شامل ……….، ……… و ……… است.
پوسته – رویان – ذخیره غذایی
ذخیره غذایی هنگام رشد ……… به مصرف میرسد.
رویان
ممکن است دروندانه (آندوسپرم) به عنوان ………. باقی بماند، یا اینکه ……… شود.
ذخیره دانه – جذب لپهها
دروندانه (آندوسپرم)، ذخیره دانه در ……….. است و نقش……..، انتقال مواد غذایی از ……….. به ……… در حال رشد است.
ذرت – لپه – دروندانه (آندوسپرم) – رویان
در دانه لوبیا مواد غذایی دروندانه (آندوسپرم) جذب ……… و در آنجا ذخیره میشوند، در نتیجه ……… که بزرگ شده اند، بخش ………… را تشکیل میدهند.
لپهها – لپهها – ذخیرهای دانه
به لپهها …………….. نیز میگویند.
برگهای رویانی
لپهها، در بسیاری از گیاهان ……… از خاک بیرون میآیند و به مدت ……… فتوسنتز میکنند.
گلدار – کوتاهی
پرسشهای توصیفی – تشریحی
▪️ تخم اصلی از لقاح کدام یاختهها تشکیل میشود؟
یکی از زامهها با یاخته تخمزا
از لقاح یکی از زامهها با یاخته تخمزا کدام یاخته تشکیل میشود؟
تخم اصلی
تخم چه مراحلی را طی میکند تا به یک گیاه جدید تبدیل شود؟
تشکیل گیاه جدید از یاخته تخم با ایجاد چه ساختارهایی همراه است؟
رویان از تقسیم پی در پی کدام یاخته تشکیل میشود؟
یاخته تخم
در نخستین تقسيم تخم، چند یاخته ایجاد میشود؟ ویژگی آنها چیست؟ این تقسیم از چه نوعی است؟
دو یاخته – یاخته بزرگ و کوچک – تقسیم رشتمان (میتوز)
در نخستین تقسيم تخم، چه یاختههایی ایجاد میشود؟ سرنوشت هر یک چیست؟
در نخستین تقسیم تخم، دو یاخته بزرگ و کوچک ایجاد میشود. از تقسیم یاخته بزرگ، بخشی به وجود میآید که ارتباط بین رویان و گیاه مادر را ایجاد میکند. یاخته کوچک منشأ رویان است.
منشأ رویان چیست؟
یاخته کوچک ایجاد شده از نخستین تقسیم تخم
در نخستین تقسیم تخم، دو یاخته بزرگ و کوچک ایجاد میشود. الف) از تقسیم کدام یاخته، بخشی به وجود میآید که ارتباط بین رویان و گیاه مادر را ایجاد میکند؟ ب) کدام یاخته منشأ رویان است؟
الف) بزرگ، ب) کوچک
در دو انتهای رویان کدام بخشها تشکیل میشوند؟
ساقه و ریشه رویانی
پوسته دانه چگونه تشکیل میشود؟
پوسته تخمک نیز تغییر میکند و به پوسته دانه تبدیل میشود.
دانه شامل چه بخشهایی است؟
دانه شامل پوسته، رویان و ذخیره غذایی است.
کدام بخش دانه، هنگام رشد رویان به مصرف میرسد؟
ذخیره غذایی
نقش ذخیره غذایی دانه چیست؟
ذخیره غذایی هنگام رشد رویان به مصرف میرسد.
رویان از چه بخشهایی تشکیل شده است؟
ریشهرویانی، ساقهرویانی و لپه(ها)
سرنوشت دروندانه (آندوسپرم) چیست؟
ممکن است دروندانه (آندوسپرم) به عنوان ذخیره دانه باقی بماند، یا اینکه جذب لپهها شود.
در دانه کدام گیاه دروندانه (آندوسپرم) به عنوان ذخیره دانه باقی بماند؟
ذرت
سرنوشت دروندانه (آندوسپرم) در ذرت چیست؟
دروندانه (آندوسپرم) به عنوان ذخیره دانه باقی بماند.
دانه ذرت چند لپهای است؟
تکلپه
نقش لپه در دانه ذرت چیست؟
نقش لپه، انتقال مواد غذایی از دروندانه (آندوسپرم) به رویان در حال رشد است.
کدام بخش رویان دانه ذرت در انتقال مواد غذایی از دروندانه (آندوسپرم) به رویان در حال رشد نقش دارد؟
لپه
دانه لوبیا چند لپه دارد؟
دو لپه
سرنوشت دروندانه (آندوسپرم) در لوبیا چیست؟
مواد غذایی دروندانه (آندوسپرم) جذب لپهها و در آنجا ذخیره میشوند.
چرا لپههای دانه لوبیا بزرگ هستند؟
در دانه لوبیا مواد غذایی دروندانه (آندوسپرم) جذب لپهها و در آنجا ذخیره میشوند، در نتیجه لپهها که بزرگ میشوند.
کدام بخش رویان دانه لوبیا، بخش ذخیره ای دانه را تشکیل میدهند؟
لپهها
نام دیگر لپههای دانه چیست؟ چرا؟
برگهای رویانی. زیرا در بسیاری از گیاهان گل دار از خاک بیرون میآیند و به مدت کوتاهی فتوسنتز میکنند.
به لپهها برگهای رویانی نیز میگویند؟
زیرا در بسیاری از گیاهان گل دار از خاک بیرون میآیند و به مدت کوتاهی فتوسنتز میکنند.
پرسشهای یادگیری موثر
▪️ درست یا نادرست بودن جملات زیر را مشخص کنید. در جملات نادرست، عبارتهای غلط را پیدا کرده و زیر آنها خط بکشید.
الف) تخم اصلی قادر است تقسیم شود.
درست
رویان از تقسیم پی در پی یاخته تخم تشکیل میشود.
درست
در نخستین تقسيم تخم، دو یاخته بزرگ و کوچک ایجاد میشود.
درست
لپهها بخشی از رویاناند.
درست
ساقه و ریشه رویانی نیز در دو انتهای رویان تشکیل میشوند.
درست
پوسته تخمک نیز تغییر میکند و به پوسته دانه تبدیل میشود.
درست
دانه شامل پوسته، رویان و ذخیره غذایی است.
درست
ذخیره غذایی هنگام رشد رویان به مصرف میرسد.
درست
ممکن است دروندانه (آندوسپرم) به عنوان ذخیره دانه باقی بماند، یا اینکه جذب لپهها شود.
درست
دروندانه (آندوسپرم)، ذخیره دانه در لوبیا است و نقش لپه، انتقال مواد غذایی از دروندانه (آندوسپرم) به رویان در حال رشد است.
نادرست (تصحیح جمله: ذرت جایگزین لوبیا)
در دانه ذرت مواد غذایی دروندانه (آندوسپرم) جذب لپهها و در آنجا ذخیره میشوند، در نتیجه لپهها که بزرگ شده اند، بخش ذخیره ای دانه را تشکیل میدهند.
نادرست (تصحیح جمله: لوبیا جایگزین ذرت)
به لپهها برگهای رویانی نیز میگویند.
درست
در بسیاری از گیاهان گلدار، لپهها از خاک بیرون میآیند و به مدت طولانی فتوسنتز میکنند.
نادرست (تصحیح جمله: کوتاهی جایگزین طولانی)
پرسشهای مقایسهای
▪️ هر یک از موارد زیر معرف دانه کدام گیاه است؟
الف) دروندانه (آندوسپرم) به عنوان ذخیره دانه باقی بماند و نقش لپه، انتقال مواد غذایی از دروندانه (آندوسپرم) به رویان در حال رشد است.
ذرت
ب) مواد غذایی دروندانه (آندوسپرم) جذب لپهها و در آنجا ذخیره میشوند، در نتیجه لپهها که بزرگ شده اند، بخش ذخیره ای دانه را تشکیل میدهند.
لوبیا
رویش دانه
پوسته دانهها معمولا سخت است. به نظر شما پوسته دانه از چه نوع یاختههایی تشکیل شده است؟ پوسته دانه، رویان را در برابر شرایط نامساعد محیط و صدمههای فیزیکی یا شیمیایی حفظ میکند و با جلوگیری از ورود آب و اکسیژن به دانه مانع از رشد سریع رویان میشود.
بعد از تشکیل رویان، رشد آن تا مدتی متوقف میشود. رویان در شرایط مناسب رشد خود را از سر میگیرد و به صورت گیاهی کوچک که به آن دانه رُست میگویند از دانه خارج میشود. در این حالت گفته میشود که دانه رویش یافته است.
دانه برای رویش به آب، اکسیژن و دمای مناسب نیاز دارد. دانهها با جذب آب متورم میشوند و پوسته آنها شکاف برمیدارد. در نتیجه اکسیژن کافی به رویان میرسد. رویان با استفاده از ذخایر غذایی، رشد و نمو خود را از سر میگیرد.
تقسیم سریع یاختههای مریستمی به طول ساقه و ریشه میافزاید. سه سامانه بافتی نیز در ساقه و ریشه شکل میگیرند (آیا سه سامانه بافتی را به یاد دارید؟). در نهاندانگان بر اساس اینکه لپهها درون خاک بمانند یا همراه با ساقه از خاک خارج شوند، به ترتیب رویش زیر زمینی و رویش رو زمینی تعریف شده است (شکل ۱۵).
گیاهان گلدار بعد از مدت زمانی رشد رویشی، یعنی تولید برگ، شاخه و ریشههای جدید، گل، میوه و دانه تولید میکنند.
الف) شکل ۱۵۔ الف) رویش دانه ذرت زیرزمینی، ب) رویش دانه لوبیا و پیاز از نوع روزمینی است و باقیمانده دانه پیاز در شکل دیده میشود.
میوه
گفتیم که تخمکها به دانه تبدیل میشوند. میوه از رشد و نمو بقیه قسمتهای گل تشکیل میشود. میوه ای که از رشد تخمدان ایجاد شده، میوه حقیقی نامیده میشود (شکل ۱۶)؛ اگر در تشکیل میوه قسمتهای دیگر گل نقش داشته باشند، میوه کاذب است. مانند میوه سیب که حاصل رشد نهنج است.
شکل ۱۶ الف) میوه درخت هلو حاصل رشد تخمدان و ب) میوه درخت سیب حاصل رشد نهنج است.
فعالیت ۷
برچهها را در میوهها نیز میتوانیم تشخیص دهیم. در شکل زیر تعدادی میوه از عرض برش خورده اند. تعدادی میوه را انتخاب و به طور عرضی برش دهید. در کدام میوه فضای تخمدان با دیواره برچهها به طور كامل تقسیم شده است؟
پراکنش میوهها: میوهها علاوه بر حفظ دانهها در پراکنش آنها نقش دارند. بعضی میوهها به پیکر جانوران میچسبند و با آنها جابه جا میشوند (شکل ۱۷). باد و آب نیز میوهها و دانهها را جابه جا میکنند.
میوههای نارس معمولا مزه ناخوشایندی دارند. در نتیجه دانههای نارس تا زمان رسیدگی میوه از خورده شدن به وسیله جانوران حفظ میشوند. از طرفی جانوران با خوردن میوههای رسیده، در پراکنش دانهها نقش دارند. پوسته بعضی دانهها چنان سخت و محکم است که حتی در برابر شیرههای گوارشی جانوران سالم میمانند. رنگهای درخشان میوههای رسیده جانوران را به خود جذب میکنند.
شکل ۱۷ – پراکنش میوهها۔
فعالیت ۸
شکل زیر انواعی میوه را نشان میدهد. ویژگیهای هر یک از این میوهها را فهرست و براساس این ویژگیها پیش بینی کنید که پراکنش آنها با کمک چه عاملی (باد / جانور) انجام میشود. با مراجعه به منابع معتبر درستی نظر گروه را بررسی و نتیجه را گزارش کنید.
میوههای بدون دانه: شاید میوه بدون دانه را به میوه ای که دانه دارد، ترجیح دهید. اما چگونه میوه بدون دانه ایجاد میشود؟ آیا هر میوه ای که به آن بدون دانه میگوییم، واقعا بدون دانه است؟
دانستیم بعد از لقاح تخم زا و زامه، دانه از رشد و نمو تخمک ایجاد میشود؛ بنابراین اگر لقاح انجام نشود، دانه ای نیز تشکیل نخواهد شد. پرتقالهای بدون دانه به این روش ایجاد میشوند. برای تشکیل چنین میوه ای به تنظیم کنندههای رشد نیاز داریم که در فصل بعد با آنها آشنا میشوید.
حال اگر لقاح انجام شود، اما رویان قبل از تکمیل مراحل رشد و نمو از بین برود، دانههای نارسی تشکیل میشوند که ریزند و پوستهای نازک دارند. به چنین میوههایی نیز، میوه بدون دانه میگویند. موزهای بدون دانه از این نوع اند. به نظر شما تشکیل میوههای بدون دانه در طبیعت، پدیده ای رایج است؟
دانه نارس
شکل ۱۸- در بعضی موزها دانههای ریز و نارس دیده میشوند.
عمر گیاهان چقدر است؟
طول عمر گونههای متفاوت گیاهی فرق میکند و ممکن است از چند روز تا چند قرن باشد. معمولا طول عمر درختها که مریستم پسین دارند از گیاهان علفی (غیر درختی) بیشتر است. گیاهان را بر اساس طول عمر به چند گروه تقسیم میکنند.
گیاهان یک ساله: این گیاهان در مدت یک سال یا کمتر، رشد و تولید مثل میکنند و سپس از بین میروند. گیاه گندم و خیار از گیاهان یک ساله اند (شکل ۱۹- الف)
گیاهان دو ساله: این گیاهان در سال اول رشد رویشی دارند و در سال دوم علاوه بر رشد رویشی با تولید گل و دانه رشد زایشی دارند؛ مثلا گیاهانی مانند شلغم و چغندر قند در سال اول رشد رویشی دارند و مواد حاصل از فتوسنتز در ریشه آنها ذخیره میشوند. در سال دوم ساقه گل دهنده ایجاد میشود و مواد ذخیره شده در ریشه برای تشکیل گل و دانه به مصرف میرسند (شکل ۱۹-ب).
گیاهان چند ساله: این گیاهان سالها به رشد رویشی خود ادامه میدهند. بعضی از آنها هرساله میتوانند گل، دانه و میوه تولید کنند. درختها و درختچهها از گیاهان چند ساله اند که ممکن است حتی تا چند قرن نیز زندگی کنند. گیاهان علفی چندساله نیز وجود دارد. زنبق مثالی از چنین گیاهانی و دارای زمین ساقه است که در خاک باقی میماند (شکل ۱۹ پ).
شکل ۱۹ الف) خیار، ب) شلغم، پ و ت) زنبق از رشد جوانههای رویشی یافته از زمین ساقه، گیاهان جدید ایجاد میشود.
فعالیت ۹
الف) اکثر گرده افشانها، حشره اند و گرده افشانی بسیاری از گیاهان کشاورزی و درختان میوه به کمک آنها انجام میشود. درباره عواملی که زندگی حشرههای گرده افشان را تهدید میکند، تحقیق و نتیجه را گزارش کنید.
ب) شکل زیر چرخه زندگی یک گیاه نهان دانه را نشان میدهد. جاهای خالی را با کلمههای مناسب پر کنید.
انتشار یا بازنشر هر بخش از این محتوای «آیندهنگاران مغز» تنها با کسب مجوز کتبی از صاحب اثر مجاز است.
📘 زیستشناسی را بازی کنید و موفقیت را تجربه کنید
با جایخالیهای تعاملی، متنها را خودتان کامل کنید، فکر کنید و یاد بگیرید. فوراً کلیک کنید و تجربه یادگیری تعاملی را آغاز کنید!
ورود/ ثبت نام با جیمیل
