سوال های تشریحی گفتار اول فصل نهم زیست شناسی یازدهم
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
کتاب «سؤالات تشریحی زیستشناسی یازدهم» اثر برند علمی آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، گامی ارزشمند و الهامبخش در مسیر آموزش عمیق و مفهومی زیستشناسی پایه است.
این کتاب با رویکردی تحلیلی و ساختارمند، به دانشآموزان کمک میکند تا فراتر از حفظیات، به درک مفهومی و استدلال علمی در زیستشناسی دست یابند.
انتشار این کتاب توسط آیندهنگاران مغز گامی در جهت ارتقای کیفیت آموزش زیستشناسی، پرورش تفکر تحلیلی در دانشآموزان و آمادگی علمی آنان برای حضور موفق در آزمونهای داخلی مدرسه، نهایی و کنکورهای سراسری و بینالمللی است. این اثر، بازتابی از رسالت علمی و آموزشی برند آیندهنگاران مغز در توسعه یادگیری عمیق، پژوهشمحوری و شناخت بنیادین زیستجهان انسان به شمار میرود.
» سوالات تشریحی کتاب زیستشناسی یازدهم
» سوالات تشریحی فصل نهم: فصل پاسخ گیاهان به محرکها
» » سوالات تشریحی گفتار اول: گفتار تنظیمکنندههای رشد در گیاهان
فصل پاسخ گیاهان به محرکها
شامل گفتارهای:
گفتار ۱. تنظیمکنندههای رشد در گیاهان
گفتار ۲. پاسخ به محیط
بارمبندی مربوط به این فصل:
نیمسال اول: ۰ نمره
نیمسال دوم نهایی، شهریور و دیماه: ۲ نمره
در حال طرح پرسش
قدردان شکیبایی شما هستیم!
گفتار تنظیمکنندههای رشد در گیاهان
پرسشهای دو گزینهای
▪️ در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز جمله درست را به دست آورید.
الف) چارلز داروین که به مطالعۀ (پدیده حرکت – شیوههای انتقال مواد) در گیاهان علاقهمند بود، برای بررسی این موضوع، همراه با پسرش آزمایشهایی را با استفاده از دانه رُستِ نوعی گیاه از (گندمیان – بازدانگان)، طراحی و اجرا کرد.
پدیده حرکت – گندمیان
چارلز داروین و پسرش دریافتند دانه رُستِ در صورتی به سمت نور (همه جانبه – یک جانبه)، خم میشود که نوک آن در برابر نور باشد.
یک جانبه
عامل خم شدن دانه رُستِ به سمت نور، مادهای است که در (نوک – لپههای رویان) آن وجود دارد.
نوک
خم شدن دانهرُست به معنای اختلاف (تعداد – اندازۀ) یاختههای دو طرف آن است.
اندازۀ
در خم شدن دانهرُست، مشاهدههای میکروسکوپی نشان داد که رشد طولی یاختهها در سمت (رو به نور – سایه) بیشتر از یاختههایی است که در سمت (سایه – رو به نور) قرار دارند.
سایه – رو به نور
نور یک جانبه باعث جابهجایی (اکسین – جیبرلین) از سمت (سایه – مقابل نور) به سمت (مقابل نور – سایه) میشود. در نتیجه به علت تجمع این ماده در سمت (مقابل نور – سایه)، رشد طولی یاختهها در این سمت بیشتر از سمت (رو به نور – سایه) است و در نتیجه دانه رُستِ خم میشود.
اکسین – مقابل نور – سایه – سایه – رو به نور
پس از شناسایی ترکیب شیمیایی مادهای که موجب نورگرایی میشود، این ماده (جیبرلین – اکسین)، به معنای «(رشد کردن – چیرگی رأسی)» نامیده شد.
اکسین – رشد کردن
کشف (کیبرلین – اکسین) سرآغازی برای شناسایی ترکیبات دیگری بود که رشد و فعالیتهای (جانوران – گیاهان) را تنظیم میکنند.
اکسین – گیاهان
پرسشهای سطر به سطر
▪️ جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید.
الف) دانهرُستِ در نور ……….. بهطور مستقیم رشد میکند.
همه جانبه
ب) تابش نور سبب تجمع ………. در سمت سایه میشود.
اکسین
پ) در خم شدن دانهرُست، مشاهدههای میکروسکوپی نشان داد که رشد طولی یاختهها در سمت سایه …………. از یاختههایی است که در سمت رو به نور قرار دارند.
بیشتر
ت) نور یک جانبه باعث جابهجایی اکسین از سمت ………… به سمت …………. میشود. در نتیجه به علت تجمع این ماده در سمت ………، رشد طولی یاختهها در این سمت بیشتر از سمت ……. است و در نتیجه دانه رُست خم میشود.
مقابل نور – سایه – سایه – رو به نور
رشد جهتدار اندامهای گیاه در پاسخ به نور یک جانبه را ………….. نامیدند.
نورگرایی
پس از شناسایی ترکیب شیمیایی مادهای که موجب نورگرایی میشود، این ماده، ……….، به معنای «……….» نامیده شد.
اکسین – رشد کردن
اکسینها، ……….، …………، …………… و ………….. چند تنظیمکننده رشد در گیاهان هستند.
سیتوکینینها – جیبرلینها – اتیلن – آبسیزیک اسید
پرسشهای توصیفی – تشریحی
▪️ شاید دیده باشید که ساقه به سمت نور و ریشه به سمت زمین رشد میکند. گیاهان با تغییر فصل و در نتیجۀ تغییر دما و طول روز گل میدهند، برگهای جدید به وجود میآورند یا اینکه برگهایشان میریزند. چه عواملی در این پدیدهها نقش دارند؟
▪️ آیا رشد و نمو گیاهان نیز همانند جانوران تنظیم میشود؟
▪️ آیا گیاهان به علائمی که از محیط دریافت میکنند، پاسخ میدهند؟ اگر چنین است، به چه عوامل محیطی واکنش نشان میدهند؟
▪️ به شکل زیر نگاه کنید؛ احتمالاً وضعیتی مشابه این شکل را در پیرامون خود دیدهاید. به نظر شما علت خم شدن گیاه به سمت نور چیست؟ در این حالت چگونه میتوانیم مانع خم شدن ساقهها شویم؟ آیا طول ساقه در بخش رو به نور با طول ساقه در بخش دور از نور یکسان است؟ خم شدن گیاه به سمت نور، چه تأثیری در ماندگاری گیاه دارد؟
آزمایشهایی، نشان دادند که عامل خم شدن دانه رُستِ به سمت نور، مادهای است که در نوک آن وجود دارد.
یک پوشش مات نوک گیاه را بپوشاند که مانع رسیدن نور یک جانبه به نوک گیاه شود.
خیر.
گیاه با خم شدن به سمت نور یک جانبه میزان جذب نور را افزایش میدهد در نتیجه شدت فتوسنتز آن افزایش مییابد.
▪️ اولین آزمایش برای بررسی پدیده حرکت در گیاهان توسط چه کسانی انجام شد؟
چارلز داروین و پسرش
چارلز داروین که به مطالعۀ کدام پدیده علاقهمند بود؟
حرکت در گیاهان
آزمایش چارلز داروین و پسرش بر روی دانهرُستِ کدام گیاه بود؟
نوعی گیاه از گندمیان (چمن)
چارلز داروین برای بررسی پدیده حرکت در گیاهان، همراه با پسرش با استفاده از کدام گیاه، آزمایشهایی را طراحی و اجرا کرد؟
دانهرُستِ نوعی گیاه از گندمیان
چارلز داروین و پسرش در بررسی پدیده حرکت در گیاهان چه نتیجهای گرفتند؟
آنها دریافتند دانه رُستِ در صورتی به سمت نور یک جانبه (نوری که از یک طرف به گیاه میتابد)، خم میشود که نوک آن در برابر نور باشد.
چارلز داروین و پسرش در بررسی پدیده حرکت در گیاهان دریافتند که دانهرُستِ در چه صورتی به سمت نور یک جانبه، خم میشود؟
دانه رُستِ در صورتی به سمت نور یک جانبه، خم میشود که نوک آن در برابر نور باشد.
در آزمایشهای چارلز داروین و پسرش منظور از نور یک جانبه چیست؟
نوری که از یک طرف به گیاه میتابد.
▪️ با توجه به خم شدن دانه رُستِ به سمت نور یک طرفه، به نظر شما کدام یک از سطوح داخلی یا بیرونی آن رشد بیشتری دارد؟
بیرونی
آزمایش زیر توسط چه کسانی انجام شد؟ این آزمایش به منظور بررسی کدام پدیده در گیاهان بود؟
چارلز داروین و پسرش. پدیده حرکت در گیاهان.
محققان دیگری با انجام آزمایشهایی، نشان دادند که عامل خم شدن دانه رُستِ به سمت نور، مادهای است که در نوک آن وجود دارد. این آزمایش چگونه انجام شد؟
در این آزمایش، نوک دانه رُستِی را که در نور همه جانبه رشد کرده است، بریده و برای مدتی روی قطعهای از آگار قرار دادهاند. بعد از مدتی این قطعه آگار را روی لبۀ دانه رُستِی قرار میدهند که نوک آن بریده شده؛ همینطور که میبینید دانه رُستِ خم شده است، در حالی که قرار دادن آگار معمولی روی دانۀ رُستِ بدون نوک، سبب خم شدن آن نمیشود.
با توجه به آزمایش زیر به پرسشهای آن پاسخ دهید:
در آزمایشی، نوک دانهرُستِی را که در نور همه جانبه رشد کرده است، بریده و برای مدتی روی قطعهای از آگار قرار دادهاند. بعد از مدتی این قطعه آگار را روی لبۀ دانهرُستِی قرار میدهند که نوک آن بریده شده؛
الف) نتیجه به چه صورت مشاهده میشود؟
دانهرُست خم میشود.
ب) اگر در این آزمایش، آگار معمولی روی دانۀرُست بدون نوک قرار داده شود؛ نتیجه به چه صورت است؟
سبب خم شدن آن نمیشود.
تابش نور یک جانبه سبب تجمع اکسین در کدام سمت میشود؟
سمت سایه میشود.
خم شدن دانهرُست به چه معنایی است؟
به معنای اختلاف اندازۀ یاختههای دو طرف آن است.
در خم شدن دانهرُست، مشاهدههای میکروسکوپی نشان داد که رشد طولی یاختهها در کدام سمت بیشتر است؟
سمت سایه بیشتر از یاختههایی است که در سمت رو به نور قرار دارند.
در خم شدن دانهرست، چرا رشد طولی یاختهها در سمت سایه بیشتر از سمت رو به نور است؟
نور یک جانبه باعث جابهجایی این ماده از سمت مقابل نور به سمت سایه (دور از نور) میشود. در نتیجه به علت تجمع این ماده در سمت سایه، رشد طولی یاختهها در این سمت بیشتر از سمت رو به نور است.
چرا دانه رُست به سمت نور یک جانبه خم میشود؟
نور یک جانبه باعث جابهجایی این ماده از سمت مقابل نور به سمت سایه (دور از نور) میشود. در نتیجه به علت تجمع این ماده در سمت سایه، رشد طولی یاختهها در این سمت بیشتر از سمت رو به نور است و در نتیجه دانه رُستِ خم میشود.
نور یک جانبه باعث جابهجایی کدام ماده از سمت مقابل نور به سمت سایه (دور از نور) میشود؟
اکسین
نتیجه تجمع اکسین در سمت سایه، چیست؟
رشد طولی یاختهها در این سمت بیشتر از سمت رو به نور است و در نتیجه دانه رُست خم میشود.
رشد جهتدار اندامهای گیاه در پاسخ به نور یک جانبه را چه نامیدند؟
نورگرایی
نورگرایی را تعریف کنید.
رشد جهتدار اندامهای گیاه در پاسخ به نور یک جانبه را نورگرایی نامیدند.
پس از شناسایی ترکیب شیمیایی مادهای که موجب نورگرایی میشود، این ماده چه نامیده شد و این کله به چه معنایی است؟
اکسین، به معنای «رشد کردن» نامیده شد.
چرا کلمه اکسین به اکسینها تغییر پیدا کرد؟
پژوهشهای بیشتر نشان داد که انواعی از ترکیبات مشابه اکسین در گیاهان متفاوت ساخته میشوند که اثرات مشابه دارند؛ بنابراین، نام اکسینها را به این گروه از ترکیبات دادند.
کشف کدام هورمون گیاهی سرآغازی برای شناسایی ترکیبات دیگری بود که رشد و فعالیتهای گیاهان را تنظیم میکنند؟
اکسین
تنظیمکنندههای رشد یا هورمونهای گیاهی را تعریف کنید.
ترکیباتی مانند سیتوکنین که رشد و فعالیتهای گیاهان را تنظیم میکنند. شناسایی آنها با کشف اکسین آغاز شد.
کشف اکسین سرآغازی برای شناسایی ترکیبات دیگری بود که رشد و فعالیتهای گیاهان را تنظیم میکنند. این ترکیبات را چه نامیدند؟
تنظیمکنندههای رشد یا هورمونهای گیاهی
چند تنظیمکننده رشد یا هورمون گیاهی را نام ببرید.
اکسینها، سیتوکینینها، جیبرلینها، اتیلن و آبسیزیک اسید چند تنظیمکننده رشد هستند.
پرسشهای یادگیری موثر
▪️ درست یا نادرست بودن جملات زیر را مشخص کنید. در جملات نادرست، عبارتهای غلط را پیدا کرده و زیر آنها خط بکشید.
الف) ساقه به سمت نور و ریشه به سمت زمین رشد میکند.
درست
گیاهان با تغییر فصل و در نتیجۀ تغییر دما و طول روز گل میدهند، برگهای جدید به وجود میآورند یا اینکه برگهایشان میریزند.
درست
خم شدن گیاهان به سمت نور پدیدهای رایج در طبیعت است.
درست
چارلز داروین که به مطالعۀ پدیده حرکت در گیاهان علاقهمند بود.
درست
چارلز داروین برای بررسی پدیده حرکت در گیاهان، همراه با پسرش آزمایشهایی را با استفاده از دانه رُستِ نوعی گیاه از گندمیان، طراحی و اجرا کرد.
درست
چارلز داروین و پسرش دریافتند دانه رُستِ در صورتی به سمت نور یک جانبه، خم میشود که نوک آن در برابر نور باشد.
درست
دانه رُستِ در نور همه جانبه بهطور مستقیم رشد میکند.
درست
چارلز داروین و پسرش با انجام آزمایشهایی، نشان دادند که عامل خم شدن دانه رُستِ به سمت نور، مادهای است که در نوک آن وجود دارد.
نادرست (تصحیح: محققان دیگری جایگزین چارلز داروین و پسرش)
مادهای در نوک دانهرُست وجود دارد که عامل خم شدن آن در برابر نور همه جانبه است.
نادرست (تصحیح: یک جانبه جایگزین همه جانبه شود.)
پژوهشهای بیشتر نشان داد که انواعی از ترکیبات مشابه اکسین در گیاهان متفاوت ساخته میشوند که اثرات مشابه دارند؛ بنابراین، نام اکسینها را به این گروه از ترکیبات دادند.
درست
کشف سیتوکنین سرآغازی برای شناسایی ترکیبات دیگری بود که رشد و فعالیتهای گیاهان را تنظیم میکنند.
نادرست (تصحیح: اکسین جایگزین سیتوکنین)
انواعی از تنظیمکنندههای رشد در گیاهان تولید میشوند.
درست
پرسشهای مقایسهای
▪️ هر یک از موارد زیر معرف کدام محرک رشد است؟
الف) تابش نور سبب تجمع آن در سمت سایه میشود.
اکسین
ب) نور یک جانبه باعث جابهجایی این ماده از سمت مقابل نور به سمت سایه (دور از نور) میشود.
اکسین
پ) به علت تجمع این ماده در سمت سایه، رشد طولی یاختهها در این سمت بیشتر از سمت رو به نور است.
اکسین
ت) کشف آن سرآغازی برای شناسایی ترکیبات دیگری بود که رشد و فعالیتهای گیاهان را تنظیم میکنند.
اکسین
محرکهای رشد
اکسینها، سیتوکینینها و جیبرلینها در فرآیندهای رشد مانند تحریک تقسیم یاخته، رشد طولی یاختهها، ایجاد و حفظ اندامها نقش دارند. گرچه این تنظیمکنندهها را به عنوان محرک رشد میشناسیم؛ اما بر اساس مقدار و محل اثر ممکن است نقش بازدارندگی نیز داشته باشد. در ادامه به عملکرد هر یک از این تنظیمکنندهها میپردازیم.
اکسینها
اکسین با افزایش رشد طولی یاختهها، سبب افزایش طول ساقه میشود. اکسین ریشهزایی را تحریک میکند؛ بنابراین، برای تکثیر رویشی گیاهان با استفاده از قلمه به کار میرود (شکل ۵). اکسینها را برای تشکیل میوههای بدون دانه و درشت کردن میوهها نیز به کار میبرند.
شکل ۵- تأثیر اکسین بر ایجاد ریشه
بعد از کشف ساختار شیمیایی اکسینها، این ترکیبات بهطور مصنوعی ساخته و پژوهشهایی برای شناسایی اثر آنها بر گیاهان انجام شدند. محققان دریافتند که بعضی از این ترکیبات، گیاهان دو لپهای را از بین میبرند؛ بنابراین، آنها را برای ساختن سموم کشاورزی به منظور از بین بردن گیاهان خودرو در مزارعی مانند مزرعه گندم، به کار بردند. عامل نارنجی که مخلوطی از اکسینها بود. چنین اثری داشت. ایالات متحدۀ آمریکا در جنگ با ویتنام به مدت ده سال عامل نارنجی را به کار برد. در نتیجه بخشی از جنگلهای ویتنام که مخفیگاه مبارزان بود و نیز زمینهای کشاورزی آنها از بین رفت. تولید عامل نارنجی با اتمام این جنگ، ممنوع شد؛ اما چند دهه طول کشید تا جنگلها احیا شوند. سرطان و تولد نوزادان با نقصهای مادرزادی از اثرهای این ماده بود.
شاخه و برگهای بیشتر: برهمکنش دو تنظیمکننده
اگر بخواهید گیاهی پرشاخ و برگتر داشته باشید، چه کار میکنید؟ احتمالاً سرشاخهها را که محل جوانههای رأسی (انتهایی)اند، قطع میکنید. همانطور که در شکل ۶ – ب میبینید با قطع جوانۀ رأسی، جوانههای جانبی رشد و شاخه و برگ جدید ایجاد کردهاند. به اثر بازدارندگی جوانه رأسی بر رشد جوانههای جانبی، چیرگی رأسی میگویند. با قطع جوانه رأسی مقدار سیتوکینین در جوانههای جانبی افزایش و مقدار اکسین آنها کاهش مییابد، در نتیجه جوانههای جانبی رشد میکنند. اگر بعد از قطع جوانۀ رأسی، در محل برش، اکسین قرار دهیم؛ جوانههای جانبی رشد نمیکنند (شکل ۶ ـ پ). این آزمایش نشان می-دهد که اکسین از جوانۀ رأسی به جوانههای جانبی میرود و مانع از رشد آنها میشود.
شکل ۶ – جوانۀ رأسی مانع از رشد جوانههای جانبی میشود.
فعالیت 1
شکل روبهرو ریشه و ساقه را از یک تودۀ یاخته تمایز نیافته یا همان کال در حضور مقدار متفاوت اکسین و سیتوکینین، در محیط کشت نشان میدهد. از این شکل چه نتیجهای میگیرید؟
جیبرلینها: تلاش برای رفع مشکل
کشف جیبرلینها حاصل تلاش دانشمندان ژاپنی در بررسی نوعی بیماری قارچی بود که دانه رُستهای برنج به آن مبتلا میشدند. آلودگی دانه رُستها به قارچ جیبرلا سبب میشد تا به سرعت رشد کنند. این دانه رُستها باریک و دراز بودند و بافت استحکامی کافی نداشتند، در نتیجه خم میشدند و روی زمین میافتادند. مسلماً چنین بیماری سبب کاهش محصول برنج و در نتیجه زیانهای فراوان بود. دانشمندان با استخراج و شناسایی ترکیبات به دست آمده از قارچ جیبرلا، توانستند جیبرلینها را شناسایی و معرفی کنند. پس از آن مشخص شد که جیبرلینها در گیاهان نیز تولید میشوند و رشد و فعالیتهای آنها را کنترل میکنند. این تنظیمکنندههای رشد در افزایش طول ساقه از طریق تحریک رشد طولی یاخته و تقسیم آن، رشد میوه و رویش دانهها نقش دارند؛ این هورمون گیاهی را برای تولید میوههای بدون دانه و درشت کردن میوهها به کار میبرند (شکل 7).
شکل 7 – جیبرلین بر گیاهان بوتهای (الف) و میوهها (ب)
جیبرلینها و رویش بذر غلات: رویان غلات در هنگام رویش دانه، مقدار فراوانی جیبرلین میسازند. این هورمون بر خارجیترین لایۀ درون دانه (لایه گلوتندار) اثر میگذارد و سبب تولید و رها شدن آنزیمهای گوارشی در دانه میشود (شکل 8). این آنزیمها دیوارۀ یاختهها و ذخایر درون دانه را تجزیه میکنند. نشاسته یکی از این ذخایر است که بر اثر آنزیم آمیلاز تجزیه میشود.
شکل 8 – جیبرلینها در تجزیۀ ذخایر رویان غلات نقش دارند. GA: جیبرلیک اسید
بازدارندههای رشد:
آبسیزیک اسید و اتیلن دو تنظیمکنندۀ رشدند که در فرایندهای متفاوتی مانند مقاومت گیاه در شرایط سخت، رسیدگی میوهها، ریزش برگ و میوه نقش دارند.
آبسیزیک اسید: مقابله با شرایط نامساعد
فرض کنید محیط رطوبت کافی برای تأمین آب مورد نیاز برای رشد دانۀ رُست را نداشته باشد. اگر دانه در این شرایط رویش یابد، چه بر سر دانه رُست میآید؟ اگر گیاه در شرایط خشکی قرار گیرد و روزنهها همچنان باز بمانند چه چیزی رخ میدهد؟
شرایط نامساعد محیط مانند خشکی، تولید آبسیزیک اسید را در گیاهان تحریک میکند. آبسیزیک اسید سبب بسته شدن روزنهها و در نتیجه حفظ آب گیاه و همچنین مانع رویش دانه و رشد جوانهها در شرایط نامساعد میشود. بهطور کلی این تنظیمکننده، رشد گیاهان را در پاسخ به شرایط نامساعد، کاهش میدهد (شکل 9).
شکل ۹ – حفظ آب گیاه با بسته شدن روزنهها.
اتیلن: رسیدن میوهها
شاید شما هم شنیده باشد که برای رسیدن میوههای نارس میتوانید در پاکت میوهها، یک سیب یا موز رسیده قرار دهید. از میوۀ رسیده چه چیزی خارج میشود که باعث رسیدگی میوههای نارس میشود؟
دانشمندان در پژوهشهای خود دریافتند که از میوههای رسیده اتیلن آزاد میشود و مقدار اتیلن با رسیدن میوه افزایش مییابد. اتیلن گازی است که از سوختهای فسیلی نیز رها میشود. سالها قبل از آنکه دانشمندان بدانند گیاهان اتیلن تولید میکنند، معلوم شده بود که اتیلن حاصل از سوختهای فسیلی باعث ریزش برگ درختان میشود. اتیلن در ریزش میوه نیز نقش دارد. بافتهای آسیبدیدۀ گیاهان نیز اتیلن تولید میکنند. گاهی میوهها را نارس میچینند و زمانی که میخواهند آنها را در بازار پخش کنند، به مدت مشخصی، در محیط اتیلندار قرار میدهند تا رسیده شوند (شکل 10).
شکل ۱۰– گوجهفرنگیهای هر دو جعبه در یک زمان چیده شده، اما گوجهفرنگیهای سمت راست، سه روز در محیط اتیلندار بودهاند.
ردپای اتیلن در چیرگی رأسی
دیدید که اکسین، عامل چیرگی رأسی است و مانع رشد جوانههای جانبی در حضور جوانۀ رأسی یا انتهایی میشود. اکسین جوانۀ رأسی، تولید اتیلن در جوانههای جانبی را تحریک میکند و در نتیجه با افزایش اتیلن در جوانههای جانبی، رشد آنها متوقف میشود.
ریزش برگ
برگ هنگامی میریزد که ارتباط آن با شاخه قطع شده باشد. با توجه به شناختی که از ساختار یاختهها و بافتهای گیاهی دارید آیا میتوانید تغییراتی را که در ساختار برگ رخ میدهد، پیشبینی کنید؟ اگر بنا باشد که ارتباط برگ با شاخه قطع شود باید یاختهها از هم جدا شوند. مشاهدات میکروسکوپی نشان میدهد که در قاعدۀ دمبرگ در محل اتصال به شاخه، لایه جداکننده تشکیل میشود. یاختهها در این منطقه به علت فعالیت آنزیمهای تجزیهکننده از هم جدا میشوند و به تدریج از بین میروند، در نتیجه برگ از شاخه جدا میشود. با چوب پنبهای شدنِ یاختههایی از شاخه که در محل اتصال به دمبرگ قرار دارند، لایۀ محافظتی در برابر محیط بیرون ایجاد میشود (شکل ۱۱). مشخص شده است که برگ در پاسخ به افزایش نسبت اتیلن به اکسین، آنزیمهای تجزیهکننده دیواره را تولید میکند.
شکل 11 – ریزش برگ با تشکیل لایۀ جداکننده.
فعالیت ۲
یکی از دلایل خراب شدن میوهها هنگام ذخیره یا انتقال، تولید اتیلن در آنهاست. برای رفع این مشکل، ترکیباتی به کار میبرند که با اتصال به گیرندههای اتیلن که در یاخته وجود دارند، سبب توقف فرآیند رسیدگی میشوند. اکنون زیستشناسان در تلاشاند با تغییر در ژن، گیاهان را نسبت به اتیلن غیرحساس کنند. به نظر شما این ایده برای گیاهان میوهدار مناسب است؟ برای پاسخ خود دلیل ارائه دهید.
فعالیت ۳
با توجه به اینکه فرمول شیمایی تنظیمکنندههای رشد گیاهی شناخته شده است. این ترکیبات بهطور مصنوعی ساخته میشوند و برای تولید و نگهداری محصولات کشاورزی به کار میروند. به نظر شما آیا این ترکیبات میتوانند سلامت انسان و محیطزیست را تهدید کنند؟
انتشار یا بازنشر هر بخش از این محتوای «آیندهنگاران مغز» تنها با کسب مجوز کتبی از صاحب اثر مجاز است.
📘 زیستشناسی را بازی کنید و موفقیت را تجربه کنید
با جایخالیهای تعاملی، متنها را خودتان کامل کنید، فکر کنید و یاد بگیرید. فوراً کلیک کنید و تجربه یادگیری تعاملی را آغاز کنید!
ورود/ ثبت نام با جیمیل
