یادداشت‌های بالینی نوروآناتومی بالینی اسنل؛ ساختار مننژ، خونریزی‌های داخل جمجمه‌ای، سردردها

آینده‌نگاران مغز: «ما مغز را می‌شناسیم، تا آینده را بسازیم.»

کتاب «نوروآناتومی بالینی اسنل» اثر دکتر ریچارد اس. اسنل، با ویرایش جدید دکتر رایان اسپلیتگربر، همچنان به‌عنوان مرجع طلایی این حوزه شناخته می‌شود. این اثر با تلفیق تازه‌ترین پژوهش‌ها و کاربردهای بالینی، پلی استوار میان دانش پایه و عمل پزشکی بنا می‌کند.

تلاش‌های علمی و سال‌ها تدریس ارزشمند استاد گران‌قدر دکتر محمدتقی جغتایی الهام‌بخش ترجمه و گسترش این دانش در ایران بوده است.

ترجمه دقیق این کتاب توسط برند علمی آینده‌نگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، امکان دسترسی فارسی‌زبانان به مرزهای نوین علوم اعصاب را فراهم کرده و رسالتی علمی در جهت شناخت عمیق‌تر مغز و ترسیم آینده‌ای روشن‌تر بر عهده گرفته است.

Clinical Notes

Functional Significance

The meninges of the brain and spinal cord form three concentric membranous coverings. The outermost covering, the dura mater, by virtue of its toughness, serves to protect the underlying nervous tissue. The dura protects the cranial nerves by forming a sheath that covers each cranial nerve for a short distance as it passes through foramina in the skull. The dura mater also provides each spinal nerve root with a protective sheath.

نکات بالینی

اهمیت عملکردی

مننژ مغز و نخاع سه پوشش غشایی متحدالمرکز تشکیل می‌دهند. بیرونی‌ترین پوشش، سخت‌شامه، به دلیل استحکامش، از بافت عصبی زیرین محافظت می‌کند. سخت‌شامه با تشکیل غلافی که هر عصب جمجمه‌ای را برای فاصله کوتاهی هنگام عبور از سوراخ‌های جمجمه می‌پوشاند، از اعصاب جمجمه‌ای محافظت می‌کند. سخت‌شامه همچنین برای هر ریشه عصب نخاعی یک غلاف محافظ فراهم می‌کند.

In the skull, the falx cerebri, which is a vertical sheet of dura between the cerebral hemispheres, and the tentorium cerebelli, which is a horizontal sheet that projects forward between the cerebrum and cerebellum, serve to limit excessive movements of the brain within the skull.

در جمجمه، داس مغزی، که یک صفحه عمودی از سخت‌شامه بین نیمکره‌های مغزی است، و چادرینه مخچه، که یک صفحه افقی است که بین مخ و مخچه به جلو برجسته شده است، برای محدود کردن حرکات بیش از حد مغز در داخل جمجمه عمل می‌کنند.

The arachnoid mater is a much thinner impermeable membrane that loosely covers the brain. The interval between the arachnoid and pia mater, the subarachnoid space, is filled with CSF. The CSF gives buoyancy to the brain and protects the nervous tissue from mechanical forces applied to the skull.

عنکبوتیه غشایی بسیار نازک‌تر و نفوذناپذیر است که به طور شل مغز را می‌پوشاند. فاصله بین عنکبوتیه و نرم‌شامه، فضای زیر عنکبوتیه، با مایع مغزی نخاعی پر شده است. مایع مغزی نخاعی به مغز خاصیت شناوری می‌دهد و بافت عصبی را از نیروهای مکانیکی وارد شده به جمجمه محافظت می‌کند.

The pia mater is a vascular membrane that closely invests and supports the brain and spinal cord.

نرم‌شامه غشایی عروقی است که مغز و نخاع را از نزدیک احاطه کرده و از آنها پشتیبانی می‌کند.

Excessive Brain Movement

When a moving patient’s head is suddenly halted, the momentum of the brain causes it to travel onward until its movement is resisted by the skull or the strong septa of the dura mater. In lateral movements, the lateral surface of one hemisphere hits the side of the skull and the medial surface of the opposite hemisphere hits the side of the falx cerebri. In superior movements, the superior surfaces of the cerebral hemispheres hit the vault of the skull, and the superior surface of the corpus callosum hits the sharp free edge of the falx cerebri; the superior surface of the cerebellum presses against the inferior surface of the tentorium cerebelli.

حرکت بیش از حد مغز

هنگامی که سر یک بیمار در حال حرکت ناگهان متوقف می‌شود، تکانه مغز باعث می‌شود که مغز به جلو حرکت کند تا زمانی که حرکت آن توسط جمجمه یا دیواره‌های قوی سخت‌شامه متوقف شود. در حرکات جانبی، سطح جانبی یک نیمکره به کنار جمجمه و سطح داخلی نیمکره مقابل به کنار داس مغزی برخورد می‌کند. در حرکات فوقانی، سطوح فوقانی نیمکره‌های مغزی به طاق جمجمه برخورد می‌کنند و سطح فوقانی جسم پینه‌ای به لبه تیز و آزاد داس مغزی برخورد می‌کند؛ سطح فوقانی مخچه به سطح تحتانی چادرینه مخچه فشار می‌آورد.

Movements of the brain relative to the skull and dural septa may seriously injure the cranial nerves that are tethered as they pass through the various foramina. Furthermore, the fragile cortical veins that drain into the dural sinuses may be torn, resulting in severe subdural or subarachnoid hemorrhage. The tortuous arteries, with their strong walls, are rarely damaged.

حرکات مغز نسبت به جمجمه و دیواره‌های سخت‌شامه ممکن است به اعصاب جمجمه‌ای که هنگام عبور از سوراخ‌های مختلف به هم متصل هستند، آسیب جدی وارد کند. علاوه بر این، رگ‌های قشری شکننده‌ای که به سینوس‌های سخت‌شامه تخلیه می‌شوند، ممکن است پاره شوند و منجر به خونریزی شدید زیر سخت‌شامه یا زیر عنکبوتیه شوند. شریان‌های پر پیچ و خم، با دیواره‌های محکم خود، به ندرت آسیب می‌بینند.

Intracranial Hemorrhage

Excessive brain movement or other cranial trauma can put significant traction on the cranial vessels, leading to rupture and hemorrhage. Intracranial hemorrhage is described based on its relationship to the adjacent layers of the meninges: epidural, subdural, and subarachnoid.

خونریزی داخل جمجمه‌ای

حرکت بیش از حد مغز یا سایر آسیب‌های جمجمه‌ای می‌تواند کشش قابل توجهی بر رگ‌های جمجمه‌ای وارد کند و منجر به پارگی و خونریزی شود. خونریزی داخل جمجمه‌ای بر اساس ارتباط آن با لایه‌های مجاور مننژ توصیف می‌شود: اپیدورال، ساب‌دورال و ساب‌آراکنوئید.

Epidural Hemorrhage

Epidural hemorrhage results from injuries to the meningeal arteries or veins. The most common artery to be damaged is the anterior division of the middle meningeal artery. A comparatively minor blow to the side of the head, resulting in fracture of the skull in the region of the anterior-inferior portion of the parietal bone, may sever the artery. Arterial or venous injury is especially liable to occur if the vessels enter a bony canal in this region. Bleeding occurs and strips up the meningeal layer of dura from the internal surface of the skull. The intracranial pressure rises and the enlarging blood clot exerts local pressure on the underlying motor area in the precentral gyrus. Blood also passes laterally through the fracture line to form a soft swelling under the temporalis muscle.

خونریزی اپیدورال

خونریزی اپیدورال ناشی از آسیب به شریان‌ها یا وریدهای مننژیال است. شایع‌ترین شریانی که آسیب می‌بیند، شاخه قدامی شریان مننژیال میانی است. یک ضربه نسبتاً جزئی به کنار سر که منجر به شکستگی جمجمه در ناحیه قسمت قدامی-تحتانی استخوان آهیانه می‌شود، ممکن است شریان را قطع کند. آسیب شریانی یا وریدی به ویژه در صورتی که رگ‌ها وارد کانال استخوانی در این ناحیه شوند، محتمل است. خونریزی رخ می‌دهد و لایه مننژیال سخت‌شامه را از سطح داخلی جمجمه جدا می‌کند. فشار داخل جمجمه افزایش می‌یابد و لخته خون بزرگ شده، فشار موضعی بر ناحیه حرکتی زیرین در شکنج پیش‌مرکزی وارد می‌کند. خون همچنین به صورت جانبی از خط شکستگی عبور می‌کند و یک تورم نرم در زیر عضله گیجگاهی ایجاد می‌کند.

To stop the hemorrhage, the torn artery or vein must be ligated or plugged. The burr hole through the skull wall should be placed about 11⁄2 in (4 cm) above the midpoint of the zygomatic arch.

برای متوقف کردن خونریزی، شریان یا ورید پاره شده باید مسدود یا مسدود شود. سوراخ مته از طریق دیواره جمجمه باید حدود ۴ سانتی‌متر (۱.۵ اینچ) بالاتر از نقطه میانی قوس گونه قرار گیرد.

Subdural Hemorrhage

Subdural hemorrhage results from tearing of the superior cerebral veins at their point of entrance into the superior sagittal sinus. The cause is usually a blow on the front or the back of the head, causing excessive anteroposterior displacement of the brain within the skull. Acute and chronic forms of the condition occur.

خونریزی ساب دورال

خونریزی ساب دورال ناشی از پارگی وریدهای مغزی فوقانی در محل ورود آنها به سینوس ساژیتال فوقانی است. علت آن معمولاً ضربه به جلو یا عقب سر است که باعث جابجایی بیش از حد قدامی-خلفی مغز در داخل جمجمه می‌شود. اشکال حاد و مزمن این بیماری وجود دارد.

Computed Tomography Scans

The different appearances of the blood clots in these two conditions as seen on CT scans are related to the anatomy of the area (Fig. 15-12). In an epidural hemorrhage, the blood strips up the meningeal layer of the dura from the endosteal layer of dura (periosteum of the skull), producing a lensshaped hyperdense collection of blood that compresses the brain and displaces the midline structures to the opposite side. The shape of the blood clot is determined by the adherence of the meningeal layer of dura to the periosteal layer of dura.

اسکن‌های توموگرافی کامپیوتری

ظاهر متفاوت لخته‌های خون در این دو حالت، همانطور که در سی‌تی‌اسکن دیده می‌شود، به آناتومی ناحیه مربوط می‌شود (شکل ۱۵-۱۲). در خونریزی اپیدورال، خون لایه مننژیال سخت‌شامه را از لایه اندوستئال سخت‌شامه (پریوستئوم جمجمه) جدا می‌کند و یک تجمع فوق متراکم عدسی‌شکل از خون ایجاد می‌کند که مغز را فشرده کرده و ساختارهای خط میانی را به سمت مقابل جابجا می‌کند. شکل لخته خون با چسبندگی لایه مننژیال سخت‌شامه به لایه پریوستئال سخت‌شامه تعیین می‌شود.

In patients with subdural hematoma, the blood accumulates in the extensive potential space between the meningeal layer of dura and the arachnoid, producing a long crescent-shaped, hyperdense rim of blood that extends from anterior to posterior along the inner surface of the skull. With a large hematoma, the brain sulci are obliterated and the midline structures are displaced to the opposite side.

در بیماران مبتلا به هماتوم ساب دورال، خون در فضای پتانسیل گسترده بین لایه مننژی سخت‌شامه و عنکبوتیه تجمع می‌یابد و یک لبه هلالی شکل بلند و فوق متراکم از خون ایجاد می‌کند که از قدامی به خلفی در امتداد سطح داخلی جمجمه امتداد می‌یابد. در یک هماتوم بزرگ، شیارهای مغز از بین می‌روند و ساختارهای خط وسط به سمت مقابل جابجا می‌شوند.

Subarachnoid and Cerebral Hemorrhages

Subarachnoid and cerebral hemorrhages are described on page 474.

خونریزی‌های ساب آراکنوئید و مغزی

خونریزی‌های ساب آراکنوئید و مغزی در صفحه ۴۷۴ شرح داده شده‌اند.

Intracranial Hemorrhage in the Infant

Intracranial hemorrhage may occur during birth and may result from excessive molding of the head. Bleeding may occur from the cerebral veins or the venous sinuses. Excessive anteroposterior compression of the head often tears the anterior attachment of the falx cerebri from the tentorium cerebelli. Bleeding then takes place from the great cerebral veins, the straight sinus, or the inferior sagittal sinus. The shaken baby syndrome is described on page 22.

خونریزی داخل جمجمه‌ای در نوزاد

خونریزی داخل جمجمه‌ای ممکن است در حین تولد رخ دهد و ممکن است ناشی از شکل‌گیری بیش از حد سر باشد. خونریزی ممکن است از وریدهای مغزی یا سینوس‌های وریدی رخ دهد. فشرده‌سازی بیش از حد قدامی-خلفی سر اغلب باعث پارگی اتصال قدامی داس مغزی از چادرینه مخچه می‌شود. سپس خونریزی از وریدهای بزرگ مغزی، سینوس مستقیم یا سینوس ساژیتال تحتانی رخ می‌دهد. سندرم نوزاد تکان خورده در صفحه ۲۲ توضیح داده شده است.

Headache

The brain itself is insensitive to pain; therefore, headaches are due to the stimulation of receptors outside the brain.

سردرد

خود مغز نسبت به درد بی‌حس است؛ بنابراین، سردردها به دلیل تحریک گیرنده‌های خارج از مغز هستند.

Meningeal Headaches

The dura mater receives its sensory nerve supply from the trigeminal and the first three cervical nerves. The dura above the tentorium is innervated by the trigeminal nerve, and the headache is referred to the forehead and face. The dura below the tentorium is innervated by the cervical nerves, and the headache is referred to the back of the head and neck. Meningitis, or inflammation of the meninges, causes severe headache over the entire head and back of the neck.

سردردهای مننژی

سخت شامه عصب حسی خود را از عصب سه قلو و سه عصب اول گردنی دریافت می‌کند. سخت شامه بالای چادرینه توسط عصب سه قلو عصب‌دهی می‌شود و سردرد به پیشانی و صورت منتقل می‌شود. سخت شامه زیر چادرینه توسط اعصاب گردنی عصب‌دهی می‌شود و سردرد به پشت سر و گردن منتقل می‌شود. مننژیت یا التهاب مننژ باعث سردرد شدید در کل سر و پشت گردن می‌شود.

Headaches Caused by Cerebral Tumors

An expanding tumor with its associated raised intracranial pressure produces severe, continuous, and progressive headache caused by the irritation and stretching of the dura. A tumor above the tentorium tends to produce a headache referred to the front of the head, while a tumor below the tentorium produces a headache referred to the back of the head.

سردردهای ناشی از تومورهای مغزی

یک تومور در حال گسترش همراه با افزایش فشار داخل جمجمه، سردرد شدید، مداوم و پیشرونده‌ای ایجاد می‌کند که ناشی از تحریک و کشش سخت‌شامه است. توموری که بالای چادرینه قرار دارد، معمولاً سردردی ایجاد می‌کند که به جلوی سر اشاره دارد، در حالی که توموری که زیر چادرینه قرار دارد، سردردی ایجاد می‌کند که به پشت سر اشاره دارد.

Migraine Headache

Migraine is a common form of headache, which may be unilateral or bilateral, recurring at intervals and associated with prodromal visual disturbances. The prodromal visual disturbances are thought to be due to sympathetic vasoconstriction of the cerebral arteries supplying the visual cortex. The headache is chiefly due to the dilation and stretching of other cerebral arteries and branches of the external carotid artery. The disease therefore appears to affect arteries both inside and outside the skull, and its cause is unknown, although genetic, hormonal, and biochemical factors may initiate an attack. B-blockers bring relief to some patients due to the reduction in cerebral vasodilation.

سردرد میگرنی

میگرن نوعی سردرد شایع است که ممکن است یک طرفه یا دو طرفه باشد، در فواصل زمانی عود کند و با اختلالات بینایی اولیه همراه باشد. تصور می‌شود اختلالات بینایی اولیه به دلیل انقباض عروق سمپاتیک شریان‌های مغزی که قشر بینایی را تغذیه می‌کنند، باشد. سردرد عمدتاً به دلیل اتساع و کشش سایر شریان‌های مغزی و شاخه‌های شریان کاروتید خارجی است. بنابراین به نظر می‌رسد که این بیماری شریان‌های داخل و خارج جمجمه را تحت تأثیر قرار می‌دهد و علت آن ناشناخته است، اگرچه عوامل ژنتیکی، هورمونی و بیوشیمیایی ممکن است حمله را آغاز کنند. مسدودکننده‌های B به دلیل کاهش اتساع عروق مغزی، برای برخی از بیماران تسکین ایجاد می‌کنند.

Alcoholic Headache

Alcoholic headache is due to the direct toxic effect of alcohol on the meninges.

سردرد الکلی

سردرد الکلی به دلیل اثر سمی مستقیم الکل بر مننژها است.

Headaches Due to Diseases of the Teeth, Paranasal Sinuses, and Eyes

Dental infection and sinusitis are common causes of headache. The pain is referred to the skin of the face and the forehead along the branches of the trigeminal nerve. Tonic spasm of the ciliary muscle of the eye, when attempting to focus on an object for prolonged periods (e.g., reading small print), may cause severe orbital headache. This commonly occurs in individuals who need lenses for the correction of presbyopia.

سردردهای ناشی از بیماری‌های دندان، سینوس‌های پارانازال و چشم

عفونت دندان و سینوزیت از علل شایع سردرد هستند. درد به پوست صورت و پیشانی در امتداد شاخه‌های عصب سه قلو منتقل می‌شود. اسپاسم تونیک عضله مژگانی چشم، هنگام تلاش برای تمرکز طولانی مدت روی یک شیء (مثلاً خواندن نوشته‌های ریز)، ممکن است باعث سردرد شدید حدقه‌ای شود. این حالت معمولاً در افرادی رخ می‌دهد که برای اصلاح پیرچشمی به لنز نیاز دارند.

Figure 15-12 Diagrammatic representation of an epidural hemorrhage and a subdural hemorrhage. A: Epidural hemorrhage from the middle meningeal artery or vein on the left side. The hematoma is lens shaped and occupies the space between the endosteal layer of dura (periosteum of the skull) and the meningeal layer of dura (true dura, hence the name epidural). B: Subdural hemorrhage from the cerebral veins at the site of entrance into the venous sinus on the right side. The hematoma is crescent shaped and occupies the space between the meningeal layer of dura and the arachnoid (i.e., beneath the dura).

شکل ۱۵-۱۲ نمایش شماتیک خونریزی اپیدورال و خونریزی ساب دورال. الف: خونریزی اپیدورال از شریان یا ورید مننژیال میانی در سمت چپ. هماتوم به شکل عدسی است و فضای بین لایه اندوستئال سخت‌شامه (پریوست جمجمه) و لایه مننژیال سخت‌شامه (سخت‌شامه حقیقی، از این رو نام اپیدورال دارد) را اشغال می‌کند. ب: خونریزی ساب دورال از وریدهای مغزی در محل ورود به سینوس وریدی در سمت راست. هماتوم به شکل هلال است و فضای بین لایه مننژیال سخت‌شامه و عنکبوتیه (یعنی زیر سخت‌شامه) را اشغال می‌کند.

Key Concepts

Brain Meninges

• The brain in the skull and the spinal cord in the vertebral canal are surrounded by three protective membranes or meninges: dura mater, arachnoid mater, and pia mater.

مفاهیم کلیدی

مننژ مغز

• مغز در جمجمه و نخاع در کانال مهره‌ای توسط سه غشای محافظ یا مننژ احاطه شده‌اند: سخت‌شامه، عنکبوتیه و نرم‌شامه.

Dura Mater

• In the skull, the dura mater has two layers, an endosteal layer and a meningeal layer. The endosteal layer is essentially the periosteum of the skull and therefore not present in the vertebral canal.

سخت شامه

• در جمجمه، سخت شامه دو لایه دارد، یک لایه اندوستئال و یک لایه مننژ. لایه اندوستئال اساساً پریوستئوم جمجمه است و بنابراین در کانال مهره‌ای وجود ندارد.

• The meningeal layer or dura mater proper is a dense, strong fibrous membrane that forms four inward septa, which divide the cranial cavity into freely communicating spaces.

• لایه مننژی یا سخت شامه، یک غشای فیبری متراکم و قوی است که چهار دیواره داخلی تشکیل می‌دهد و حفره جمجمه را به فضاهایی که آزادانه با هم در ارتباط هستند، تقسیم می‌کند.

• The falx cerebri is the largest dural fold and separates the two cerebral hemispheres at midline.

• داس مغزی بزرگترین چین سخت شامه است و دو نیمکره مغزی را در خط وسط از هم جدا می‌کند.

• The tentorium cerebelli is continuous with the falx cerebri and separates the cerebrum from the cerebellum.

• چادرینه مخچه در امتداد داس مغزی قرار دارد و مخ را از مخچه جدا می‌کند.

• The falx cerebelli separates the two cerebellar hemispheres.

• داس مخچه دو نیمکره مخچه را از هم جدا می‌کند.

• The diaphragma sellae forms the roof over the sella turcica, which houses the pituitary gland.

• دیافراگم زین ترکی، سقف زین ترکی را تشکیل می‌دهد که غده هیپوفیز را در خود جای داده است.

DURAL NERVE SUPPLY

• Branches of the trigeminal, vagus, and the first three cervical spinal nerves innervate the cranial dura.

عصب رسانی سخت شامه

• شاخه‌های عصب سه قلو، واگ و سه عصب اول نخاعی گردنی، سخت شامه جمجمه‌ای را عصب‌دهی می‌کنند.

DURAL ARTERIAL SUPPLY

• Multiple arteries supply the dura but from the clinical standpoint, the middle meningeal artery is the most important as it is the only arterial vessel found between the meningeal and endosteal layers of dura.

خونرسانی شریانی سخت شامه

• شریان‌های متعددی سخت شامه را خونرسانی می‌کنند، اما از نظر بالینی، شریان مننژیال میانی مهم‌ترین آنهاست زیرا تنها رگ شریانی است که بین لایه‌های مننژیال و اندوستئال سخت شامه یافت می‌شود.

DURAL VENOUS SINUSES

• The venous sinuses are found between the two layers of dura.

سینوس‌های وریدی سخت‌شامه

• سینوس‌های وریدی بین دو لایه سخت‌شامه قرار دارند.

• The superior and inferior sagittal sinuses are located within the falx cerebri.

• سینوس ساژیتال فوقانی و تحتانی در داخل فاکس سربری قرار دارند.

• The inferior sagittal sinus joins the straight sinus which is located at the junction of the falx cerebri and tentorium cerebelli.

• سینوس ساژیتال تحتانی به سینوس مستقیم که در محل اتصال فالک سربری و تنتوریوم مخچه قرار دارد می پیوندد.

• The occipital sinus is located within the falx cerebelli.

• سینوس پس سری در داخل مخچه فالک قرار دارد.

• The superior sagittal sinus, straight sinus, and occipital sinus come together at the confluence of sinuses, which then drains laterally into two transverse sinuses.

• سینوس ساژیتال فوقانی، سینوس مستقیم و سینوس پس‌سری در محل تلاقی سینوس‌ها به هم می‌رسند که سپس به صورت جانبی به دو سینوس عرضی تخلیه می‌شوند.

• The sigmoid sinuses are a direct continuation of the transverse sinuses and eventually exit the cranial cavity through the jugular foramen, at this point becoming the internal jugular vein.

• سینوس‌های سیگموئید ادامه مستقیم سینوس‌های عرضی هستند و در نهایت از طریق سوراخ ژوگولار از حفره جمجمه خارج می‌شوند و در این نقطه به ورید ژوگولار داخلی تبدیل می‌شوند.

Arachnoid Mater

• A delicate impermeable membrane lying between the dura mater and pia mater.

ماده عنکبوتیه

• غشایی ظریف و نفوذناپذیر که بین سخت‌شامه و نرم‌شامه قرار دارد.

• It is separated from the pia mater by the subarachnoid space, which is filled with CSF.

• این لایه توسط فضای زیر عنکبوتیه که با مایع مغزی نخاعی پر شده است، از نرم شامه جدا می‌شود.

• In certain areas, the arachnoid protrudes into the dural venous sinuses as arachnoid villi, which serve as sites where CSF diffuses into the bloodstream.

• در نواحی خاصی، عنکبوتیه به صورت پرزهای عنکبوتیه به داخل سینوس‌های وریدی سخت شامه بیرون می‌زند که به عنوان محل‌هایی برای انتشار مایع مغزی نخاعی به جریان خون عمل می‌کنند.

• The vasculature for the central nervous system is located in the subarachnoid space.

• عروق سیستم عصبی مرکزی در فضای زیر عنکبوتیه قرار دارد.

Pia Mater

• The pia mater is a vascular membrane that closely invests the brain, covering the gyri and descending into the deepest sulci.

نرم شامه

• نرم شامه یک غشای عروقی است که مغز را از نزدیک احاطه کرده، چین‌های مغزی را می‌پوشاند و به عمیق‌ترین شیارها فرو می‌رود.

• The cerebral arteries entering the substance carry a sheath of pia with them.

• شریان‌های مغزی که وارد این ماده می‌شوند، غلافی از نرم شامه را با خود حمل می‌کنند.

Spinal Cord Meninges

• The dura mater of the spinal cord is continuous with the meningeal layer of the cranial dura.

مننژ نخاع

• سخت‌شامه نخاع در امتداد لایه مننژی سخت‌شامه جمجمه قرار دارد.

• The arachnoid mater is continuous with cranial arachnoid mater and maintains the same meningeal relationships in the vertebral canal as the cranial cavity.

• ماده عنکبوتیه در امتداد ماده عنکبوتیه جمجمه قرار دارد و همان روابط مننژی را در کانال مهره‌ای مانند حفره جمجمه حفظ می‌کند.

• The pia mater closely covers the spinal cord and has multiple thickenings on either side, called denticulate ligaments, that form a means of suspension for the spinal cord in the dural sheath.

• نرم‌شامه، نخاع را از نزدیک می‌پوشاند و در هر دو طرف دارای ضخامت‌های متعددی به نام رباط‌های دندانه‌ای است که وسیله‌ای برای آویزان کردن نخاع در غلاف سخت‌شامه تشکیل می‌دهند.