سوال های تشریحی گفتار دوم فصل هشتم زیست شناسی دوازدهم
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
کتاب «سؤالات تشریحی زیستشناسی دوازدهم» اثر برند علمی آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، گامی ارزشمند و الهامبخش در مسیر آموزش عمیق و مفهومی زیستشناسی پایه است.
این کتاب با رویکردی تحلیلی و ساختارمند، به دانشآموزان کمک میکند تا فراتر از حفظیات، به درک مفهومی و استدلال علمی در زیستشناسی دست یابند.
انتشار این کتاب توسط آیندهنگاران مغز گامی در جهت ارتقای کیفیت آموزش زیستشناسی، پرورش تفکر تحلیلی در دانشآموزان و آمادگی علمی آنان برای حضور موفق در آزمونهای داخلی مدرسه، نهایی و کنکورهای سراسری و بینالمللی است. این اثر، بازتابی از رسالت علمی و آموزشی برند آیندهنگاران مغز در توسعه یادگیری عمیق، پژوهشمحوری و شناخت بنیادین زیستجهان انسان به شمار میرود.
» کتاب زیستشناسی دوازدهم
» فصل ۸: فصل رفتارهای جانوران
» » گفتار ۲: گفتار انتخاب طبیعی و رفتار
فصل رفتارهای جانوران
شامل گفتارهای:
گفتار 1. اساس رفتار
گفتار 2. انتخاب طبیعی و رفتار
گفتار 3. ارتباط و زندگی گروهی
بارمبندی مربوط به این فصل:
نیمسال اول: ٠ نمره
نیمسال دوم نهایی، شهریورماه: ۲/۵ نمره
گفتار انتخاب طبیعی و رفتار
در حال آماده سازی برای طرح پرسش
قدردان شکیبایی شما هستیم!
پرسشهای دو گزینهای
▪️در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز جمله درست را به دست آورید.
الف)
پرسشهای سطر به سطر
▪️جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید.
الف)
پرسشهای توصیفی – تشریحی
▪️
پرسشهای یادگیری موثر
▪️درست یا نادرست بودن جملات زیر را مشخص کنید. در جملات نادرست، عبارتهای غلط را پیدا کرده و زیر آنها خط بکشید.
الف)
پرسشهای مقایسهای
◾هر یک از موارد زیر معرف کدام ویژگی….. است؟
الف)
گفتار انتخاب طبیعی و رفتار
در حال آماده سازی برای طرح پرسش
قدردان شکیبایی شما هستیم!
سوالهای تشریحی با فونت و نگارش عالی و براساس کتاب های جدید به زودی منتشر خواهد شد.
۱- پژوهشگران در بررسی یک رفتار تلاش می کنند به چند نوع پرسش پاسخ دهند. آنها کدامند؟
دو نوع. پرسش نوع اول اینکه جانور چگونه رفتاری را انجام می دهد؟ پرسش نوع دوم این است که چرا جانور رفتاری را انجام می دهد؟
۲- برای پاسخ به کدام نوع پرسش در بررسی رفتار، پژوهشگران فرایندهای ژنی، رشد و نمو و عملکرد بدن جانور را بررسی می کنند؟
پرسش نوع اول اینکه جانور چگونه رفتاری را انجام می دهد؟
۳- برای پاسخ به پرسش زیر، پژوهشگران چه فرایندهایی را بررسی می کنند؟
«پرسش نوع اول اینکه جانور چگونه رفتاری را انجام می دهد؟»
فرایندهای ژنی، رشد و نمو و عملکرد بدن جانور
۴- کدام پرسش در بررسی رفتار، به دیدگاه انتخاب طبیعی مربوط است؟
پرسش نوع دوم این است که چرا جانور رفتاری را انجام می دهد؟
۵- پرسش نوع دوم « چرا جانور رفتاری را انجام می دهد؟» در بررسی رفتار، به کدام دیدگاه مربوط است؟
دیدگاه انتخاب طبیعی
۶- پرنده کاکایی پس از آنکه جوجه هایش از تخم بیرون می آیند چه رفتاری بروز می دهد؟
پرنده کاکایی پس از آنکه جوجه هایش از تخم بیرون می آیند، پوسته های تخم را از لانه خارج می کند.
۷- چرا کاکایی پوسته های تخم را از لانه خارج می کند؟
جوجه ها و تخم های کاکایی در میان علف های اطراف آشیانه به خوبی استتار می شوند. البته رنگ سفید داخل پوسته تخم های شکسته بسیار مشخص است.
۸- چرا کاکایی پوسته های تخم را از لانه خارج می کند؟ برای یافتن پاسخ این پرسش، پژوهشگری چه آزمایشی را طراحی کرد؟
او تخم های مرغ خانگی را شبیه تخم های کاکایی رنگ آمیزی کرد و آنها را در محل آشیانه سازی کاکایی ها، قرارداد. پژوهشگر در کنار تعدادی از این تخم ها، پوسته تخم های شکسته کاکایی را نیز قرار داد.
۹- پژوهشگری تخمهای مرغ خانگی را شبیه تخمهای کاکایی رنگ آمیزی کرد و آنها را در محل آشیانهسازی کاکایی ها، قرار داد. در کنار تعدادی از این تخم ها، پوسته تخم های شکسته کاکایی را نیز قرار داد. مشاهده او از این آزمایش چه بود؟
او مشاهده کرد کلاغ ها بیشتر تخم مرغ هایی را که کنار پوسته های تخم کاکایی قرار داشتند پیدا کرده و آنها را خوردند. رنگ سفید داخل پوسته تخم های شکسته، راهنمای کلاغ ها بود.
۱۰- پژوهشگری تخمهای مرغخانگی را شبیه تخمهای کاکایی رنگآمیزی کرد و آنها را در محل آشیانهسازی کاکایی ها، قرار داد. در کنار تعدادی از این تخم ها، پوسته تخم های شکسته کاکایی را نیز قرار داد. نتیجه او از مشاهده اش چه بود؟
پژوهشگر نتیجه گرفت کاکایی ها رفتار دور انداختن پوسته تخم های شکسته از لانه را برای کاهش احتمال شکار شدن و افزایش احتمال بقای جوجه ها انجام می دهند. کاکایی ها زمان بسیار کوتاهی را برای بیرون بردن پوسته تخم ها صرف می کنند. اما این رفتار در بقای زاده های آنها نقش حیاتی دارد.
۱۱- چرا کاکایی پوسته های تخم را از لانه خارج می کند؟
کاکایی ها رفتار دور انداختن پوسته تخم های شکسته از لانه را برای کاهش احتمال شکار شدن و افزایش احتمال بقای جوجه ها انجام می دهند. کاکایی ها زمان بسیار کوتاهی را برای بیرون بردن پوسته تخم ها صرف می کنند. اما این رفتار در بقای زاده های آنها نقش حیاتی دارد.
۱۲- پرسش «چرا کاکایی پوسته های تخم را از لانه خارج می کند؟» را از دیدگاه انتخاب طبیعی پاسخ دهید؟
این رفتار کاکایی ها سازگار کننده است زیرا احتمال دسترسی شکارچی به زاده ها کاهش و احتمال بقای آنها را افزایش می دهد و به سود پرنده و زاده های آن است. رفتارهای سازگار کننده با سازوکار انتخاب طبیعی، برگزیده می شود.
۱۳- پژوهشگری تخمهای مرغخانگی را شبیه تخمهای کاکایی رنگآمیزی کرد و آنها را در محل آشیانهسازی کاکایی ها، قرار داد. در کنار تعدادی از این تخم ها، پوسته تخم های شکسته کاکایی را نیز قرار داد. در این پژوهش، کلاغ ها کدام تخم مرغ ها را بیشتر پیدا می کردند؟ چرا؟
کلاغ ها بیشتر تخم مرغ هایی را که کنار پوسته های تخم کاکایی قرار داشتند پیدا کرده و آنها را خوردند. رنگ سفید داخل پوسته تخم های شکسته، راهنمای کلاغ ها بود.
۱۴- چرا رفتار کاکایی ها در خارج کردن پوسته های تخم خود از لانه، سازگار کننده است؟
زیرا احتمال دسترسی شکارچی به زادهها کاهش و احتمال بقای آنها را افزایش میدهد و به سود پرنده و زادههای آن است. رفتارهای سازگار کننده با سازوکار انتخاب طبیعی، برگزیده می شود.
۱۵- در رفتارشناسی با دیدگاه انتخاب طبیعی، پژوهشگران برای پاسخ به کدام پرسش پژوهش می کنند؟
پرسش های چرایی رفتارها و اثر انتخاب طبیعی در شکل دادن به آنها
۱۶- در رفتارشناسی با دیدگاه انتخاب طبیعی، پژوهشگران برای پاسخ به پرسش های چرایی نقش سازگارکنندگی رفتارهای گوناگون را بررسی می کنند. این به چه معناست؟
یعنی نقش رفتارها را در بقا و زادآوری بیشتر جانوران بررسی می کنند.
۱۷- در رفتارشناسی با دیدگاه انتخاب طبیعی، پژوهشگران برای پاسخ به پرسش های چرایی رفتارها، نقش سازگارکنندگی رفتارهای گوناگون و به عبارتی نقش رفتارها را در بقا و زادآوری بیشتر جانوران بررسی می کنند. این کار چگونه انجام می شود؟
این کار با بررسی سود و هزینه رفتار برای جانور، انجام می شود.
۱۸- معیار موفقیت زادآوری (تولیدمثل) در جانوران چیست؟
داشتن بیشترین تعداد زاده های سالم، معیاری برای موفقیت زادآوری در جانوران است.
۱۹- جانوران رفتارهای زادآوری را به چه منظوری انجام می دهند؟
جانوران برای دستیابی به موفقیت در زادآوری (تولیدمثل) رفتارهای زادآوری انجام میدهند.
۲۰- رفتارهای زادآوری کدامند؟
انتخاب جفت و نوع نظام جفت گیری
۲۱- در رفتار انتخاب جفت، چه واکنش هایی بروز می کند؟
در رفتار انتخاب جفت، جانور ابتدا ویژگی های جفت را بررسی می کند و بعد تصمیم می گیرد با آن جفت گیری کند یا نه.
۲۲- انتخاب جفت در طاووس چگونه انجام می شود؟
طاووس نر برای جلب جفت، دم خود را مانند بادبزن می گستراند تا بهتر در معرض دید جانور ماده قرار گیرد. طاووس ماده دم طاووس نر را بررسی می کند و نری را به عنوان جفت انتخاب می کند که رنگ درخشان و لکه های چشم مانند بیشتری بر روی پرهای خود داشته باشد.
۲۳- تفاوت طاووس های نر و ماده چیست؟
ویژگی های ظاهری طاووس های نر و ماده متفاوت است. در فصل زادآوری دم طاووس نر، پرهای پر نقش و نگاری پیدا می کند. طاووس نر برای جلب جفت، دم خود را مانند بادبزن می گستراند تا بهتر در معرض دید جانور ماده قرار گیرد. طاووس ماده دم طاووس نر را بررسی می کند و نری را به عنوان جفت انتخاب می کند که رنگ درخشان و لکه های چشم مانند بیشتری بر روی پرهای خود داشته باشد.
۲۴- ظاهر طاووس نر در فصل تولیدمثل چگونه است؟
در فصل زادآوری دم طاووس نر، پرهای پرنقش و نگاری پیدا می کند. طاووس نر برای جلب جفت، دم خود را مانند بادبزن می گستراند تا بهتر در معرض دید جانور ماده قرار گیرد.
۲۵- چرا در فصل زادآوری دم طاووس نر، پرهای پرنقش و نگاری پیدا می کند؟
طاووس نر برای جلب جفت، دم خود را مانند بادبزن می گستراند تا بهتر در معرض دید جانور ماده قرار گیرد. طاووس ماده دم طاووس نر را بررسی می کند و نری را به عنوان جفت انتخاب می کند که رنگ درخشان و لکه های چشم مانند بیشتری بر روی پرهای خود داشته باشد.
۲۶- کدام جنس طاووس رفتار انتخاب جفت را انجام می دهد؟
ماده
۲۷- در جانوران، بیشتر کدام جنس رفتار انتخاب جفت را انجام می دهد؟
در جانوران، ماده ها بیشتر از نرها رفتار انتخاب جفت را انجام می دهند.
۲۸- در جانوران، ماده ها بیشتر از نرها رفتار انتخاب جفت را انجام می دهند. چرا چنین است؟
در جانوران هریک از والدین باید انرژی و مدت زمانی طولانی را برای زادآوری و پرورش زاده ها صرف کند. جانوران ماده معمولاً زمان و انرژی بیشتری صرف می کنند. بنابراین، تولیدمثل برای آنها هزینه بیشتری دارد. پس جانوران ماده باید جفت انتخاب کنند تا موفقیت تولیدمثلی آنها تضمین شود.
۲۹- جانوران ماده چگونه موفقیت تولیدمثلی خود را تضمین می کند؟
با انتخاب جفت
۳۰- تولیدمثل در جانوران، معمولاً برای کدام جنس هزینه بیشتری دارد؟ چرا؟
جانوران ماده معمولاً زمان و انرژی بیشتری صرف می کنند. نگهداری از تخم ها و جوجه ها در پرندگان و بارداری و شیر دادن به نوزادان در پستانداران فعالیت پرهزینه ای هستند که جانوران ماده آن را انجام می دهند.
۳۱- تولیدمثل معمولاً برای پرندگان ماده هزینه بیشتری دارد. علت چیست؟
نگهداری از تخم ها و جوجه ها در پرندگان فعالیت پرهزینه ای است که جانوران ماده آن را انجام می دهند.
۳۲- تولیدمثل معمولاً برای پستانداران ماده هزینه بیشتری دارد. علت چیست؟
بارداری و شیر دادن به نوزادان در پستانداران فعالیت پرهزینه ای هستند که جانوران ماده آن را انجام می دهند.
۳۳- پرهای زینتی دم طاووس نر با موفقیت زادآوری جانور ماده چه ارتباطی دارد؟
پژوهش ها نشان داده اند، جانوران ماده در انتخاب جفت به ویژگی های ظاهری نرها توجه می کنند. درخشان بودن رنگ پرنده یکی از این ویژگی هایی است که نشانه سلامت و کیفیت رژیم غذایی آن است. جفت گیری با نری که این نشانه را دارد. سلامت جانور ماده و زاده هایش را تضمین می کند. ویژگیهای ظاهری جانور نر نشانه ای از داشتن ژن های مربوط به صفات سازگار کننده نیز هستند؛ یعنی گرچه دم بلند و زینتی طاووس نر ممکن است حرکت جانور را دشوار و آن را در مقابل شکارچی ها آسیب پذیرتر کند و احتمال بقای آن را کاهش دهد، اما بقای جانوری با این ویژگی هنگام تولیدمثل، سازگارتر بودن آن را نشان می دهد. در نتیجه در صورت انتخاب آن، زاده ها علاوه بر ویژگی ظاهری، ژن های صفات سازگارتر را نیز به ارث می برند.
۳۴- از نظر طاووس ماده، درخشان بودن رنگ طاووس نر نشانه چیست؟
نشانه سلامت و کیفیت رژیم غذایی آن است و نشانه ای از داشتن ژن های مربوط به صفات سازگار کننده نیز هست.
۳۵- از نظر طاووس ماده، کدام ویژگی ها نشانه سلامت و کیفیت رژیم غذایی طاووس نر است؟
درخشان بودن رنگ پرنده و دم بلند و زینتی طاووس نر
۳۶- کدام ویژگیها، نشانه ای از داشتن ژن های مربوط به صفات سازگار کننده نیز هستند؟
ویژگیهای ظاهری جانور نر
۳۷- دم بلند و زینتی طاووس نر چگونه ممکن است احتمال بقای آن را کاهش دهد؟
دم بلند و زینتی طاووس نر ممکن است حرکت جانور را دشوار و آن را در مقابل شکارچی ها آسیب پذیرتر کند و احتمال بقای آن را کاهش دهد.
۳۸- چرا گرچه دم بلند و زینتی طاووس نر ممکن است حرکت جانور را دشوار و آن را در مقابل شکارچی ها آسیب پذیرتر کند و احتمال بقای آن را کاهش دهد، اما این ویژگی چه هنگامی سازگارتر بودن آن را نشان می دهد؟
بقای جانوری با این ویژگی هنگام تولیدمثل، سازگارتر بودن آن را نشان می دهد.
۳۹- ویژگیهای ظاهری جانور نر نشانه ای از داشتن ژن های مربوط به صفات سازگار کننده نیز هستند؛ یعنی چه؟
یعنی گرچه دم بلند و زینتی طاووس نر ممکن است حرکت جانور را دشوار و آن را در مقابل شکارچی ها آسیب پذیرتر کند و احتمال بقای آن را کاهش دهد، اما بقای جانوری با این ویژگی هنگام تولیدمثل، سازگارتر بودن آن را نشان می دهد.
۴۰- ویژگی های ظاهری مانند دم زینتی طاووس نر یا شاخ گوزن نر، چگونه صفاتی هستند؟
ویژگی های ظاهری مانند دم زینتی طاووس نر یا شاخ گوزن نر از صفات ثانویه جنسی جانوران نر هستند که هنگام جفت یابی و رقابت با نرهای دیگر به کار می روند.
۴۱- صفات ثانویه جنسی طاووس نر چیست؟
دم زینتی
۴۲- صفات ثانویه جنسی گوزن نر چیست؟
شاخ
۴۳- صفات ثانویه جنسی جانوران نر چه هنگامی به کار می روند؟
هنگام جفت یابی و رقابت با نرهای دیگر به کار می روند
۴۴- ویژگی های ظاهری مانند دم زینتی طاووس نر یا شاخ گوزن نر از که هنگام جفت یابی و رقابت با نرهای دیگر به کار می روند، چگونه صفاتی هستند؟
صفات ثانویه جنسی جانوران نر
۴۵- آیا در گونه های مختلف جانوران، انتخاب جفت را فقط جانوران ماده انجام می دهند؟
خیر. در گونه های مختلف جانوران، انتخاب جفت را فقط جانوران ماده انجام نمی دهند.
۴۶- در گونه های مختلف جانوران، انتخاب جفت را فقط جانوران ماده انجام نمی دهند. مثال بزنید.
در نوعی جیرجیرک جانور نر هزینه بیشتری در تولیدمثل می پردازد و بنابراین جفت را انتخاب می کند.
۴۷- در کدام گونه جانوری، جانور نر انتخاب جفت را انجام می دهد؟
در نوعی جیرجیرک
۴۸- در نوعی جیرجیرک جانور نر جفت را انتخاب می کند. علت چیست؟
در نوعی جیرجیرک جانور نر هزینه بیشتری در تولیدمثل می پردازد و بنابراین جفت را انتخاب می کند. جیرجیرک نر زامه های خود را درون کیسه ای به همراه مقداری مواد مغذی به جانور ماده منتقل می کند. جانور ماده هنگام تشکیل تخم و برای رشد و نمو جنین به مواد مغذی درون کیسه نیاز دارد. این کیسه بخش قابل توجهی از وزن بدن جانور نر را تشکیل می دهد.
۴۹- در کدام گونه، جانور نر هزینه بیشتری در تولیدمثل می پردازد؟ چرا؟
در نوعی جیرجیرک جانور نر هزینه بیشتری در تولیدمثل می پردازد. جیرجیرک نر زامه های خود را درون کیسه ای به همراه مقداری مواد مغذی به جانور ماده منتقل می کند. جانور ماده هنگام تشکیل تخم و برای رشد و نمو جنین به مواد مغذی درون کیسه نیاز دارد. این کیسه بخش قابل توجهی از وزن بدن جانور نر را تشکیل می دهد.
۵۰- جیرجیرک نر زامه های خود را درون کیسه ای به همراه مقداری مواد مغذی به جانور ماده منتقل می کند. جانور ماده در چه مراحلی به مواد مغذی درون کیسه نیاز دارد؟
هنگام تشکیل تخم و برای رشد و نمو جنین
۵۱- در کدام گونه، جانور ماده هنگام تشکیل تخم و برای رشد و نمو جنین به مواد مغذی درون کیسه حاوی اسپرم نیاز دارد؟
نوعی جیرجیرک
۵۲- جانور ماده نوعی جیرجیرک هنگام تشکیل تخم و برای رشد و نمو جنین مواد مغذی مورد نیاز خود را چگونه تأمین می کند؟
از کیسه دارای اسپرم و مواد مغذی که از جنس نر دریافت نموده است.
۵۳- در نوعی جیرجیرک جانور نر جفت را انتخاب میکند. جانور نر کدام جیرجیرک ماده را انتخاب میکند؟ چرا؟
جانور نر، جیرجیرک ماده ای را انتخاب می کند که بزرگ تر باشد زیرا بزرگ بودن جیرجیرک ماده نشانه آن است که تخمک های بیشتری دارد و می تواند زاده های بیشتری تولید کند.
۵۴- در نوعی جیرجیرک جانور نر جفت را انتخاب میکند. کدام ویژگی جیرجیرک ماده نشانه آن است که تخمک های بیشتری دارد و می تواند زاده های بیشتری تولید کند؟
بزرگی ماده
۵۵- جانور نر، جیرجیرک مادهای را انتخاب میکند که بزرگتر باشد. بزرگ بودن جیرجیرک ماده نشانه چیست؟
نشانه آن است که تخمک های بیشتری دارد و می تواند زاده های بیشتری تولید کند.
۵۶- در کدام گونه، جانوران ماده برای انتخاب شدن توسط جانور نر رقابت می کنند؟
در نوعی جیرجیرک، جانوران جیرجیرک های ماده برای انتخاب شدن رقابت می کنند.
۵۷- نوع نظام جفت گیری چه نوع رفتاری محسوب می شود؟
رفتار تولیدمثلی
۵۸- نوع نظام جفت گیری طاووس نر چیست؟
طاووس نر نظام جفت گیری چند همسری دارد.
۵۹- در کدام نظام جفت گیری یکی از والدین پرورش و نگهداری زاده ها را انجام می دهد؟
نظام جفت گیری چند همسری
۶۰- موفقیت تولیدمثلی هر دو جانور نر و ماده طاووس چگونه افزایش می یابد؟
در نظام چندهمسری یکی از والدین پرورش و نگهداری زاده ها را انجام می دهد. جنس ماده با اتخاب جفت. طاووس نر در نگهداری زاده ها نقشی ندارد، البته می تواند با نگهداری از قلمرو، منابع غذایی، محل لانه و پناهگاه ایمن از شکارچیها، بطور غیرمستقیم به مادهها کمک کند. در نتیجه، موفقیت تولیدمثلی هر دو جانور نر و ماده افزایش مییابد.
۶۱- کدام پرنده، نظام جفت گیری چند همسری دارد؟
طاووس نر
۶۲- در نظام جفت گیری چند همسری چه تعداد از والدین پرورش و نگهداری زاده ها را انجام می دهد؟
یکی از والدین. البته جنس نر بطور غیرمستقیم به ماده ها کمک می کند.
۶۳- کدام طاووس در نگهداری زاده ها نقشی ندارد؟
طاووس نر
۶۴- طاووس نر چگونه به ماده ها کمک می کند؟
می تواند با نگهداری از قلمرو، منابع غذایی، محل لانه و پناهگاه ایمن از شکارچی ها، بطور غیرمستقیم به ماده ها کمک کند.
۶۵- بیشتر پستانداران چه نوع نظام جفت گیری دارند؟
چندهمسری
۶۶- بیشتر جانوران کدام رده نظام چندهمسری دارند؟
بیشتر پستانداران
۶۷- بیشتر پرندگان چه نوع نظام جفت گیری دارند؟
تک همسری
۶۸- بیشتر جانوران کدام رده نظام تک همسری دارند؟
بیشتر پرندگان مثل قمری خانگی
۶۹- کدام پرنده، نظام جفت گیری تک همسری دارد؟
بیشتر پرندگان مثل قمری خانگی
۷۰- نوع نظام جفت گیری قمری خانگی چیست؟
تک همسری
۷۱- در کدام نظام جفت گیری هر دو والد هزینه های پرورش زاده ها را می پردازند؟
تک همسری
۷۲- در کدام نظام جفت گیری جانور نر و ماده در انتخاب جفت سهم مساوی دارند؟
تک همسری
۷۳- ویژگی های نظام تک همسری چیست؟
در این نظام هر دو والد هزینه های پرورش زاده ها را می پردازند. همچنین، در این نظام جانور نر و ماده در انتخاب جفت سهم مساوی دارند.
۷۴- رفتار غذایابی چیست؟
رفتار غذایابی مجموعه رفتارهای جانور برای جستوجو و بدست آوردن غذاست.
۷۵- مجموعه رفتارهای جانور برای جستوجو و بدست آوردن غذا چیست؟
رفتار غذایابی
۷۶- غذاهایی که جانوران میخورند معمولاً از چه نظر تفاوت دارند؟
غذاهایی که جانوران میخورند معمولاً اندازه های متفاوتی دارند.
۷۷- ویژگی های غذاهای بزرگتر که جانوران می خورند چیست؟
غذاهای بزرگتر انرژی بیشتری دارند اما ممکن است فراوانی آنها کمتر و بهدست آوردن آنها دشوارتر باشد.
۷۸- برای جانوران میزان سود یعنی میزان انرژی موجود در غذا و هزینه به دست آوردن غذا و مصرف آن اهمیت دارد. علت چیست؟
غذاهای بزرگتر انرژی بیشتری دارند اما ممکن است فراوانی آنها کمتر و بهدست آوردن آنها دشوارتر باشد.
۷۹- برای جانوران در رفتار غذایابی چه موضوع هایی اهمیت دارد؟
میزان سود یعنی میزان انرژی موجود در غذا و هزینه به دست آوردن غذا و مصرف آن(موازنه ای بین کسب بیشترین انرژی و کمترین خطر و موازنه بین محتوای انرژی غذا و هزینه بدست آوردن آن)
۸۰- موازنه بین محتوای انرژی غذا و هزینه بدست آوردن آن، چه نام دارد؟
غذایابی بهینه
۸۱- غذایابی بهینه چیست؟
موازنه بین محتوای انرژی غذا و هزینه بدست آوردن آن، غذایابی بهینه نام دارد.
۸۲- بر اساس انتخاب طبیعی، کدام رفتار غذایابی ای برگزیده می شود؟
بر اساس انتخاب طبیعی، رفتار غذایابی ای برگزیده می شود که از نظر میزان انرژی دریافتی کارآمدتر باشد یعنی اینکه جانور در هر بار غذایابی، بیشترین انرژی خالص را دریافت می کند.
۸۳- بر اساس انتخاب طبیعی، رفتار غذایابی ای برگزیده می شود که از نظر میزان انرژی دریافتی کارآمدتر باشد یعنی چه؟
یعنی اینکه جانور در هر بار غذایابی، بیشترین انرژی خالص را دریافت می کند.
۸۴- خرچنگ های ساحلی کدام صدف ها را ترجیح می دهند؟
صدف های با اندازه متوسط
۸۵- خرچنگ های ساحلی در غذایابی بهینه صدف های با اندازه متوسط را ترجیح می دهند. علت چیست؟
خرچنگ های ساحلی صدفهای با اندازه متوسط را ترجیح میدهند زیرا آنها بیشترین انرژی خالص را تأمین میکنند. صدف های بزرگ انرژی بیشتری دارند، اما برای شکستن آنها باید انرژی بیشتری صرف شود.
۸۶- خرچنگ های ساحلی در رفتار غذایابی با وجودی که صدف های بزرگ انرژی بیشتری دارند اما آنان را ترجیح نمی دهند. علت چیست؟
زیرا برای شکستن آنها باید انرژی بیشتری صرف شود.
۸۷- غذایابی بهینه خرچنگ های ساحلی به چه صورت است؟
خرچنگ های ساحلی صدف های با اندازه متوسط را ترجیح می دهند زیرا آنها بیشترین انرژی خالص را تأمین می کنند. صدف های بزرگ انرژی بیشتری دارند، اما برای شکستن آنها باید انرژی بیشتری صرف شود.
۸۸- جانوران چه زمانی در حالتی آماده و گوش به زنگ به غذایابی مشغول می شوند؟
هنگام وجود شکارچی یا رقیب، جانوران رفتارهای غذایابی خود را تغییر می دهند و در حالتی آماده و گوش به زنگ به غذایابی مشغول می شوند.
۸۹- جانوران چه زمانی رفتارهای غذایابی خود را تغییر می دهند و در حالتی آماده و گوش به زنگ به غذایابی مشغول می شوند؟
هنگام وجود شکارچی یا رقیب، جانوران رفتارهای غذایابی خود را تغییر می دهند و در حالتی آماده و گوش به زنگ به غذایابی مشغول می شوند.
۹۰- هنگام وجود شکارچی یا رقیب، جانوران رفتارهای غذایابی خود را تغییر می دهند و در حالتی آماده و گوش به زنگ به غذایابی مشغول می شوند. علت چیست؟
هنگام غذایابی ممکن است جانور خود در خطر شکار شدن یا آسیب دیدن قرار گیرد. بنابراین رفتار برگزیده باید موازنه ای بین کسب بیشترین انرژی و کمترین خطر را نیز نشان دهد.
۹۱- رفتار برگزیده در غذایابی باید موازنه ای بین کسب بیشترین انرژی و کمترین خطر را نیز نشان دهد. علت چیست؟
هنگام غذایابی ممکن است جانور خود در خطر شکار شدن یا آسیب دیدن قرار گیرد. بنابراین رفتار برگزیده باید موازنه ای بین کسب بیشترین انرژی و کمترین خطر را نیز نشان دهد.
۹۲- گاهی جانوران غذایی را مصرف می کنند که محتوای چندانی ندارد. علت چیست؟
تا مواد مورد نیاز آنها را تأمین می کند.
۹۳- گاهی جانوران غذایی را مصرف میکنند که محتوای چندانی ندارد اما مواد مورد نیاز آنها را تأمین میکند. مثال بزنید.
برای مثال طوطی هاخاک رس می خورند تا مواد سمی حاصل از غذاهای گیاهی را در لوله گوارش آنها خنثی کند.
۹۴- علت تغذیه طوطی ها از خاک رس چیست؟
تا مواد سمی حاصل از غذاهای گیاهی را در لوله گوارش آنها خنثی کند.
۹۵- طوطی ها مواد سمی حاصل از غذاهای گیاهی را در لوله گوارش خود را چگونه خنثی می کنند؟
طوطی ها خاک رس می خورند تا مواد سمی حاصل از غذاهای گیاهی را در لوله گوارش آنها خنثی کند.
۹۶- بخشی از محدوده جغرافیایی که جانور در آن زندگی می کند، چیست؟
قلمرو
۹۷- قلمرو یک جانور چیست؟
قلمرو یک جانور، بخشی از محدوده جغرافیایی است که جانور در آن زندگی می کند.
۹۸- جانوران در برابر افراد هم گونه یا افراد گونه های دیگر از قلمرو خود دفاع می کنند. این رفتار چه نام دارد؟
قلمرو خواهی
۹۹- رفتار قلمرو خواهی چیست؟
جانوران در برابر افراد هم گونه یا افراد گونه های دیگر از قلمرو خود دفاع می کنند. این رفتار قلمرو خواهی نام دارد.
۱۰۰- در قلمروخواهی، جانور چگونه به جانوران دیگر اعلام می کندکه قلمرو متعلق به آن است؟
جانور با رفتارهایی مانند اجرای نمایش و یا اجرای تهاجم به جانوران دیگر اعلام می کندکه قلمرو متعلق به آن است. مثلاً یک پرنده با آواز خواندن سعی می کند از ورود پرنده مزاحم به قلمرو خود جلوگیری کند. اگر آواز موثر نباشد، ممکن است پرنده صاحب قلمرو برای بیرون راندن مزاحم به آن حمله کند
۱۰۱- یک پرنده در قلمروخواهی چه حرکاتی انجام می دهد؟
یک پرنده با آواز خواندن سعی می کند از ورود پرنده مزاحم به قلمرو خود جلوگیری کند. اگر آواز موثر نباشد، ممکن است پرنده صاحب قلمرو برای بیرون راندن مزاحم به آن حمله کند.
۱۰۲- یک پرنده با آواز خواندن سعی می کند از ورود پرنده مزاحم به قلمرو خود جلوگیری کند. اگر آواز موثر نباشد ممکن است چگونه عمل کند؟
ممکن است پرنده صاحب قلمرو برای بیرون راندن مزاحم به آن حمله کند.
۱۰۳-ویژگی های فعالیت های قلمروخواهی چیست؟
این فعالیتها نیازمند صرف زمان و مصرف انرژی است. تهاجم ممکن است موقعیت پرنده را برای شکارچی آشکار کند.
۱۰۴- هزینه های دفاع از قلمرو چیست؟
این فعالیتها نیازمند صرف زمان و مصرف انرژی است. تهاجم ممکن است موقعیت پرنده را برای شکارچی آشکار کند.
۱۰۵- چرا پرنده هزینه های دفاع از قلمرو را می پذیرد؟
قلمروخواهی برای جانوران فایده هایی دارد: استفاده اختصاصی از منابع قلمرو می تواند غذا و انرژی دریافتی جانور را افزایش دهد. امکان جفت یابی جانور و دسترسی به پناهگاه برای در امان ماندن از شکارچی نیز افزایش می یابد.
۱۰۶- قلمروخواهی برای جانوران چه فایده هایی دارد؟
قلمروخواهی برای جانوران فایده هایی دارد: استفاده اختصاصی از منابع قلمرو می تواند غذا و انرژی دریافتی جانور را افزایش دهد. امکان جفت یابی جانور و دسترسی به پناهگاه برای در امان ماندن از شکارچی نیز افزایش می یابد.
۱۰۷- هر ساله با آغاز فصل پاییز پرندگان مهاجر از کدام مناطق به تالاب ها و آبگیرهای ایران مهاجرت می کنند؟
سیبری و اروپا
۱۰۸- هر ساله با آغاز چه فصلی پرندگان مهاجر از سیبری و اروپا به تالابها و آبگیرهای ایران مهاجرت میکنند. این پرندهها در اوایل چه فصلی به سرزمین خود باز می گردند؟
هر ساله با آغاز فصل پاییز پرندگان مهاجر از سیبری و اروپا به تالاب ها و آبگیرهای ایران مهاجرت می کنند. این پرنده ها پس از زمستان گذرانی، در اوایل بهار به سرزمین خود باز می گردند.
۱۰۹- جابجایی طولانی و رفت و برگشتی جانوران چه نام دارد؟
مهاجرت
۱۱۰- مهاجرت چیست؟
جابجایی طولانی و رفت و برگشتی جانوران
۱۱۱- کدام عوامل جانوران را وا می دارد به سوی زیستگاه های مناسب تر مهاجرت کنند؟
تغییر فصل و نامساعد شدن شرایط محیط و کاهش منابع مورد نیاز
۱۱۲- تغییر فصل و نامساعد شدن شرایط محیط و کاهش منابع مورد نیاز، جانوران را وا می دارد به سوی کدام زیستگاهها مهاجرت کنند؟
زیستگاه های مناسب تر برای تغذیه، بقا و زادآوری
۱۱۳- مهاجرت چه نوع رفتاری است؟
رفتاری غریزی است که یادگیری نیز در آن نقش دارد
۱۱۴- چگونه اثبات شد یادگیری در مهاجرت نقش دارد؟
بررسی مهاجرت سارها نشان داده است که سارهایی که تجربه مهاجرت دارند بهتر از آنهایی که برای نخستین بار مهاجرت میکنند، مسیر مهاجرت را تشخیص میدهند.
۱۱۵- در مسیر مهاجرت بسیاری از جانوران از جاهایی عبور میکنند که قبلاً در آنجاها نبوده اند و پس آنها چگونه در این محیط های ناآشنا، راه خود را پیدا میکنند؟
جانوران برای جهت یابی از نشانه های محیطی استفاده میکنند. مثلاً جهت یابی هنگام روز با استفاده از نور خورشید و در شب با استفاده از موقعیت ستاره ها در آسمان انجام می شود.
۱۱۶- وقتی هوا ابری است جانوران چگونه مسیر حرکت را در مهاجرت تشخیص می دهند؟ آیا میدان مغناطیسی زمین در جهت یابی جانوران نقش دارد؟
برای پاسخ به این پرسش، پژوهشگران در یک روز ابری آهنربای کوچکی را روی سر کبوتر خانگی قرار دادند. با وجود این آهنربا، پرنده نتوانست مسیر درست را بیابد و به لانه بازگردد. پژوهشگران نتیجه گرفتند کبوتر خانگی می تواند موقیعت خود را نسبت به میدان مغناطیسی زمین احساس و با استفاده از آن جهت یابی کند. پژوهشگران در سر بعضی از پرنده ها ذرات آهن مغناطیسی شده نیز یافته اند. لاکپشت های دریایی ماده پس از طی مسافت های طولانی، برای تخم گذاری به ساحل دریا می آیند و پس از تخم گذاری دوباره به دریا بازمی گردند. به نظر می رسد میدان مغناطیسی زمین در جهت یابی لاکپشت ها نیز نقش دارد.
۱۱۷- پژوهشگران در یک روز ابری آهنربای کوچکی را روی سر کبوتر خانگی قرار دادند. نتیجه این پژوهش چه بود؟
برای پاسخ به این پرسش، پژوهشگران در یک روز ابری آهنربای کوچکی را روی سر کبوتر خانگی قرار دادند. با وجود این آهنربا، پرنده نتوانست مسیر درست را بیابد و به لانه بازگردد. پژوهشگران نتیجه گرفتند کبوتر خانگی می تواند موقیعت خود را نسبت به میدان مغناطیسی زمین احساس و با استفاده از آن جهت یابی کند. پژوهشگران در سر بعضی از پرنده ها ذرات آهن مغناطیسی شده نیز یافته اند. لاکپشت های دریایی ماده پس از طی مسافت های طولانی، برای تخم گذاری به ساحل دریا می آیند و پس از تخم گذاری دوباره به دریا بازمی گردند. به نظر می رسد میدان مغناطیسی زمین در جهت یابی لاکپشت ها نیز نقش دارد.
۱۱۸- چگونه اثبات شد میدان مغناطیسی زمین در جهت یابی جانوران نقش دارد؟
پژوهشگران در یک روز ابری آهنربای کوچکی را روی سر کبوتر خانگی قرار دادند. با وجود این آهنربا، پرنده نتوانست مسیر درست را بیابد و به لانه بازگردد. پژوهشگران نتیجه گرفتند کبوتر خانگی می تواند موقیعت خود را نسبت به میدان مغناطیسی زمین احساس و با استفاده از آن جهت یابی کند. پژوهشگران در سر بعضی از پرنده ها ذرات آهن مغناطیسی شده نیز یافته اند.
۱۱۹- لاکپشت های دریایی ماده پس از طی مسافت های طولانی، برای تخم گذاری به ساحل دریا می آیند و پس از تخم گذاری دوباره به دریا بازمی گردند. به نظر می رسد کدام عامل در جهت یابی لاکپشت ها نقش دارد؟
میدان مغناطیسی زمین
۱۲۰- علت خواب زمستانی برخی جانوران چیست؟
برخی جانوران برای بقا، در زمستان، خواب زمستانی دارند.
۱۲۱- جانوران در خواب زمستانی چه حالتی دارند؟
در این حالت جانور به خواب عمیقی فرو می رود و یک دوره کاهش فعالیت را طی می کند که در آن دمای بدن، مصرف اکسیژن، تعداد تنفس جانور و نیاز جانور به انرژی کاهش می یابد.
۱۲۲- فعالیت های حیاتی در هنگام خواب زمستانی جانوران به چه صورت است؟
در این حالت جانور به خواب عمیقی فرو می رود و یک دوره کاهش فعالیت را طی می کند که در آن دمای بدن، مصرف اکسیژن، تعداد تنفس جانور و نیاز جانور به انرژی کاهش می یابد.
۱۲۳- پیش از ورود به خواب زمستانی، جانور مقدار زیادی غذا مصرف می کند. علت چیست؟
پیش از ورود به خواب زمستانی، جانور مقدار زیادی غذا مصرف میکند و در بدن آن چربی لازم به مقدار کافی ذخیره میشود تا هنگام خواب به مصرف برسد.
۱۲۴- برای آن که در بدن چربی لازم به مقدار کافی ذخیره شود تا هنگام خواب زمستانی به مصرف برسد. جانور چه کاری انجام می دهد؟
پیش از ورود به خواب زمستانی، جانور مقدار زیادی غذا مصرف میکند.
۱۲۵- فعالیت های حیاتی در هنگام رکود تابستانی جانوران به چه صورت است؟
رکود تابستانی یک دوره کاهش فعالیت است که در آن سوخت و ساز جانوران کاهش پیدا می کند.
۱۲۶- رکود تابستانی در کدام جانوران دیده می شود؟
رکود تابستانی در جانورانی دیده می شود که در جاهای بشدت گرم مانند بیابان زندگی می کنند.
۱۲۷- وضعیت سوخت و ساز جانوران در هنگام رکود تابستانی چیست؟
در آن سوخت و ساز جانوران کاهش پیدا می کند.
۱۲۸- جانوران در پاسخ به کدام محرک ها، رکود تابستانی انجام می دهند؟
جانورانی که در جاهای به شدت گرم مانند بیابان زندگی میکنند در پاسخ به نبودن غذا یا دوره های خشکسالی، رکود تابستانی انجام می دهند.
انتشار یا بازنشر هر بخش از این محتوای «آیندهنگاران مغز» تنها با کسب مجوز کتبی از صاحب اثر مجاز است.
کتاب الکترونیکی «ویژه نامه جامع آزمونهای نهایی زیستشناسی دوازدهم»
انتشارات: موسسه آموزشی تالیفی ارشدان
تعداد صفحه: ۱۱۵
این کتاب شامل
- جامـــــــعترین و آخــــــــرین پرسشهای آزمونهای نهایی زیستشناسی دوازدهم
- بررسی تمامی امتحانهای نهایی (از دیماه ۱۳۹۷ تا دیماه ۱۴۰۱) داخل کشور
- پاسخ تشریحی پرسشها؛
- پاسخ کامل فعالیتهای کتاب؛
- مطابق با جدیدترین تغییرات کتاب درسی
- تفکیک موضوعی پرسشها براساس سرفصلهای کتاب درسی
پرسشهای نهایی زیستشناسی
» مجموعه پرسشهای نهایی زیستشناسی؛ تفکیک شده بر اساس زمان آزمون
» برای مشاهده این مجموعه، اینجا کلیک کنید.
» مجموعه پرسشهای نهایی زیستشناسی؛ تفکیک شده بر اساس فصل کتاب
» برای مشاهده این مجموعه، اینجا کلیک کنید.
» مجموعه پرسشهای نهایی زیستشناسی؛ تفکیک شده بر اساس گفتار کتاب
» برای مشاهده این مجموعه، اینجا کلیک کنید.
📘 زیستشناسی را بازی کنید و موفقیت را تجربه کنید
با جایخالیهای تعاملی، متنها را خودتان کامل کنید، فکر کنید و یاد بگیرید. فوراً کلیک کنید و تجربه یادگیری تعاملی را آغاز کنید!
پژوهشگران در بررسی یک رفتار تلاش میکنند به دو نوع پرسش پاسخ دهند. پرسش نوع اول اینکه جانور چگونه رفتاری را انجام میدهد؟ برای پاسخ به این پرسش پژوهشگران فرایندهای ژنی، رشد و نمو و عملکرد بدن جانور را بررسی میکنند. پرسش نوع دوم این است که چرا جانور رفتاری را انجام میدهد؟ پرسش دوم به دیدگاه انتخاب طبیعی مربوط است. مثال زیر را بخوانید.
پرنده کاکایی پس از آنکه جوجههایش از تخم بیرون میآیند، پوستههای تخم را از لانه خارج میکند. جوجهها و تخمهای کاکایی در میان علفهای اطراف آشیانه به خوبی استتار میشوند (شکل ۹). البته رنگ سفید داخل پوسته تخمهای شکسته بسیار مشخص است.
شکل ۹ – الف) جوجههای کاکایی ب) تخمهای کاکایی
چرا کاکایی پوستههای تخم را از لانه خارج میکند؟ برای یافتن پاسخ این پرسش، پژوهشگری آزمایشی را طراحی کرد. او تخمهای مرغ خانگی را شبیه تخمهای کاکایی رنگ آمیزی کرد و آنها را در محل آشیانه سازی کاکاییها، قرار داد. پژوهشگر در کنار تعدادی از این تخمها، پوسته تخمهای شکسته کاکایی را نیز قرار داد. او مشاهده کرد کلاغها بیشتر تخم مرغهایی را که کنار پوستههای تخم کاکایی قرار داشتند، پیدا کرده و آنها را خوردند. رنگ سفید داخل پوسته تخمهای شکسته، راهنمای کلاغها بود. پژوهشگر نتیجه گرفت کاکاییها رفتار دور انداختن پوسته تخمهای شکسته از لانه را برای کاهش احتمال شکار شدن و افزایش احتمال بقای جوجهها انجام میدهند. کاکاییها زمان بسیار کوتاهی را برای بیرون بردن پوسته تخمها صرف میکنند اما این رفتار در بقای زادههای آنها نقشی حیاتی دارد. این رفتار کاکاییها سازگارکننده است زیرا احتمال دسترسی شکارچی به زادهها کاهش و احتمال بقای آنها را افزایش میدهد و به سود پرنده و زادههای آن است. رفتارهای سازگارکننده با سازوکار انتخاب طبیعی، برگزیده میشوند.
در رفتارشناسی با دیدگاه انتخاب طبیعی، پژوهشگران برای پاسخ به پرسش چرایی رفتارها و اثر انتخاب طبیعی در شکل دادن به آنها پژوهش میکنند. آنها نقش سازگارکنندگی رفتارهای گوناگون و به عبارتی نقش رفتارها را در بقا و زادآوری بیشتر جانوران بررسی میکنند. این کار با بررسی سود و هزینه رفتار برای جانور، انجام میشود.
فعالیت ۴
در پژوهش درباره رفتار بیرون انداختن پوسته تخم در کاکاییها:
الف) پژوهشگر چه فرضیهای را دنبال میکرد؟
ب) چرا پژوهشگر فقط در کنار تعدادی از تخم مرغهای رنگآمیزی شده، پوسته تخم کاکایی قرار داد؟
زاد آوری (تولیدمثل)
داشتن بیشترین تعداد زادههای سالم، معیاری برای موفقیت زادآوری در جانوران است. جانوران برای دستیابی به موفقیت در زادآوری (تولید مثل)، رفتارهای زادآوری انجام میدهند. انتخاب جفت یکی از این رفتارهاست. در رفتار انتخاب جفت، جانور ابتدا ویژگیهای جفت را بررسی میکند و بعد تصمیم میگیرد با آن جفت گیری کند یا نه. برای مثال انتخاب جفت را در طاووس بررسی میکنیم. ویژگیهای ظاهری طاووسهای نر و ماده متفاوت است. در فصل زادآوری دم طاووس نر، پرهای پرنقش و نگاری پیدا میکند. طاووس نر برای جلب جفت، دم خود را مانند بادبزن میگستراند تا بهتر در معرض دید جانور ماده قرار گیرد. طاووس ماده دم طاووسهای نر را بررسی میکند و نری را به عنوان جفت انتخاب میکند که رنگ درخشان و لکههای چشم مانند بیشتری روی پرهای دم خود داشته باشد (شکل 10).
شکل ۱۰- لکههای چشم مانند دم طاووس نر
بیشتر بدانید
تاریخ علم
بررسی رفتار بیرون انداختن پوستههای تخم در کاکایی از پژوهشهای نیکولاس تین برگن (1988- 1907) است.
در جانوران، مادهها بیشتر از نرها رفتار انتخاب جفت را انجام میدهند. چرا چنین است؟ در جانوران هر یک از والدین باید انرژی و مدت زمانی را برای زادآوری و پرورش زادهها صرف کنند. جانوران ماده معمولاً زمان و انرژی بیشتری صرف میکنند. برای مثال نگهداری از تخمها و جوجهها در پرندگان و بارداری و شیردادن به نوزادان در پستانداران فعالیتهای پرهزینهای هستند که جانوران ماده آنها را انجام میدهند. بنابراین، تولید مثل برای آنها هزینه بیشتری دارد. پس جانوران ماده باید جفت انتخاب کنند تا موفقیت تولیدمثلی آنها تضمین شود.
شاید برای شما این پرسش مطرح شده باشد که پرهای زینتی دم طاووس نر با موفقیت زادآوری جانور ماده چه ارتباطی دارد؟ پژوهشها نشان دادهاند، جانوران ماده در انتخاب جفت به ویژگیهای ظاهری نرها توجه میکنند. درخشان بودن رنگ پرنده یکی از این ویژگیهایی است که نشانه سلامت و کیفیت رژیم غذایی آن است. جفتگیری با نری که این نشانه را دارد، سلامت جانور ماده و زادههایش را تضمین میکند. ویژگیهای ظاهری جانور نر نشآنهای از داشتن ژنهای مربوط به صفات سازگارکننده نیز هستند؛ یعنی گرچه دم بلند و زینتی طاووس نر ممکن است حرکت جانور را دشوار و آن را در مقابل شکارچیها آسیب پذیرتر کند و احتمال بقای آن را کاهش دهد، اما بقای جانوری با این ویژگی هنگام تولید مثل، سازگارتر بودن آن را نشان میدهد. در نتیجه در صورت انتخاب آن، زادهها علاوه بر ویژگی ظاهری، ژنهای صفات سازگارتر را نیز به ارث میبرند. ویژگیهای ظاهری مانند دم زینتی طاووس نر یا شاخ گوزن نر از صفات ثانویه جنسی جانوران نر هستند که هنگام جفت یابی و رقابت با نرهای دیگر به کار میروند.
البته در گونههای مختلف جانوران، انتخاب جفت را فقط جانوران ماده انجام نمیدهند. در نوعی جیرجیرک، جانور نر هزینه بیشتری در تولید مثل میپردازد و بنابراین جفت را انتخاب میکند. جیرجیرک نر زامههای خود را درون کیسهای به همراه مقداری مواد مغذی به جانور ماده منتقل میکند. جانور ماده هنگام تشکیل تخم و برای رشد ونمو جنین به مواد مغذی درون کیسه نیاز دارد (شکل ۱۱). این کیسه بخش قابل توجهی از وزن بدن جانور نر را تشکیل میدهد. جانور نر، جیرجیرک مادهای را انتخاب میکند که بزرگتر باشد، زیرا بزرگتر بودن جیرجیرک ماده نشانه آن است که تخمک¬های بیشتری دارد و میتواند زادههای بیشتری تولید کند. در این جانوران جیرجیرکهای ماده برای انتخاب شدن رقابت میکنند.
شکل ۱۱- جیرجیرک مادهای که کیسه دارای اسپرم و مواد مغذی (بخش سفید رنگ) را دریافت کرده است.
رفتار تولید مثلی دیگر در جانوران، نوع نظام جفتگیری آنهاست. طاووس نر نظام جفتگیری چند همسری دارد. در این نظام یکی از والدین پرورش و نگهداری زادهها را انجام میدهد. طاووس نر در نگهداری زادهها نقشی ندارد، البته میتواند با نگهداری از قلمرو، منابع غذایی، محل لانه و پناهگاه ایمن از شکارچیها، به طور غیرمستقیم به مادهها کمک کند. در نتیجه، موفقیت تولید مثلی هر دو جانور نر و ماده افزایش مییابد. بیشتر پستانداران نظام چند همسری دارند و بیشتر پرندگان مثل قمری خانگی تک همسراند. در این نظام هر دو والد هزینههای پرورش زادهها را میپردازند. همچنین، در این نظام جانور نر و ماده در انتخاب جفت سهم مساوی دارند.
غذایابی
رفتار غذایابی مجموعه رفتارهای جانور برای جست وجو و به دست آوردن غذاست. غذاهایی که جانوران میخورند معمولاً اندازههای متفاوتی دارند. غذاهای بزرگتر انرژی بیشتری دارند اما ممکن است فراوانی آنها کمتر و به دست آوردن آنها دشوارتر باشد. بنابراین، برای جانوران میزان سود یعنی میزان انرژی موجود در غذا و هزینه به دست آوردن غذا و مصرف آن اهمیت دارد. موازنه بین محتوای انرژی غذا و هزینه به دست آوردن آن، غذایابی بهینه نام دارد. براساس انتخاب طبیعی، رفتار غذایابی ای برگزیده میشود که از نظر میزان انرژی دریافتی کارآمدتر باشد یعنی اینکه جانور در هر بار غذایابی، بیشترین انرژی خالص را دریافت کند. برای مثال خرچنگهای ساحلی صدفهای با اندازه متوسط را ترجیح میدهند زیرا آنها بیشترین انرژی خالص را تأمین میکنند. صدفهای بزرگتر انرژی بیشتری دارند اما برای شکستن آنها باید انرژی بیشتری صرف شود.
هنگام غذایابی ممکن است جانور خود در خطر شکار شدن یا آسیب دیدن قرار گیرد. بنابراین رفتار برگزیده باید موازنهای بین کسب بیشترین انرژی و کمترین خطر را نیز نشان دهد. به همین علت است که هنگام وجود شکارچی یا رقیب، جانوران رفتارهای غذایابی خود را تغییر میدهند و در حالتی آماده و گوش به زنگ به غذایابی مشغول میشوند.
گاهی جانوران غذایی را مصرف میکنند که محتوای انرژی چندانی ندارد اما مواد مورد نیاز آنها را تأمین میکند. برای مثال طوطیهایی که در شکل ۱۲ میبینید خاک رس میخورند تا مواد سمی حاصل از غذاهای گیاهی را در لوله گوارش آنها خنثی کند.
شکل ۱۲- تغذیه طوطیها از خاک رس
قلمرو خواهی: قلمرو یک جانور، بخشی از محدوده جغرافیایی است که جانور در آن زندگی میکند. جانوران در برابر افراد همگونه یا افراد گونههای دیگر از قلمرو خود دفاع میکنند. این رفتار قلمرو خواهی نام دارد. جانور با رفتارهایی مانند اجرای نمایش و یا تهاجم به جانوران دیگر اعلام میکند که قلمرو متعلق به آن است. مثلاً یک پرنده با آواز خواندن سعی میکند از ورود پرنده مزاحم به قلمرو خود جلوگیری کند. اگر آواز مؤثر نباشد، ممکن است پرنده صاحب قلمرو برای بیرون راندن مزاحم به آن حمله کند (شکل ۱۳). این فعالیتها نیازمند صرف زمان و مصرف انرژی است. تهاجم ممکن است به آسیب دیدن پرنده صاحب قلمرو هم بینجامد. آواز خواندن ممکن است موقعیت پرنده را برای شکارچی آشکار کند. چرا پرنده هزینههای دفاع از قلمرو را میپذیرد؟ قلمرو خواهی برای جانوران فایدههایی دارد: استفاده اختصاصی از منابع قلمرو میتواند غذا و انرژی دریافتی جانور را افزایش دهد. امکان جفت یابی جانور و دسترسی به پناهگاه برای در امان ماندن از شکارچی نیز افزایش مییابد.
شكل ۱۳- قلمرو خواهی در قو، سرخرود مازندران
مهاجرت: هر ساله با آغاز فصل پاییز پرندگان مهاجر از سیبری و اروپا به تالابها و آبگیرهای شمال ایران مهاجرت میکنند. این پرندهها پس از زمستان گذرانی، در اوایل بهار به سرزمین خود باز میگردند.
جابه جایی طولانی و رفت و برگشتی جانوران مهاجرت نام دارد. تغییر فصل و نامساعد شدن شرایط محیط و کاهش منابع مورد نیاز، جانوران را وا میدارد به سوی زیستگاههای مناسبتر برای تغذیه، بقا و زادآوری مهاجرت کنند. مهاجرت رفتاری غریزی است که یادگیری نیز در آن نقش دارد. بررسی مهاجرت سارها نشان داده است سارهایی که تجربه مهاجرت دارند بهتر از آنهایی که برای نخستین بار مهاجرت میکنند، مسیر مهاجرت را تشخیص میدهند.
در مسیر مهاجرت بسیاری از جانوران از جاهایی عبور میکنند که قبلاً در آنجاها نبودهاند. پس آنها چگونه در این محیطهای ناآشنا، راه خود را پیدا میکنند؟ جانوران برای جهت یابی از نشانههای محیطی استفاده میکنند. مثلاً جهت یابی هنگام روز با استفاده از موقعیت خورشید و در شب با استفاده از موقعیت ستارهها در آسمان انجام میشود.
شکل ۱۴- پرندگان مهاجر به پناهگاه حیات وحش میانکاله مازندران
وقتی هوا ابری است جانوران چگونه مسیر حرکت را تشخیص میدهند؟ آیا میدان مغناطیسی زمین در جهتیابی جانوران نقش دارد؟ برای پاسخ به این پرسش، پژوهشگران در یک روز ابری آهنربای کوچکی را روی سر کبوتر خانگی قرار دادند. با وجود این آهنربا، پرنده نتوانست مسیر درست را بیابد و به لانه باز گردد. پژوهشگران نتیجه گرفتند کبوتر خانگی میتواند موقعیت خود را نسبت به میدان مغناطیسی زمین احساس و با استفاده از آن جهتیابی کند. پژوهشگران در سر بعضی از پرندهها ذرات آهن مغناطیسی شده نیز یافتهاند. لاکپشتهای دریایی ماده پس از طی مسافتهای طولانی، برای تخم گذاری به ساحل دریا میآیند و پس از تخم گذاری دوباره به دریا باز میگردند. به نظر میرسد میدان مغناطیسی زمین در جهتیابی لاک پشتها نیز نقش دارد.
خواب زمستانی و رکود تابستانی
برخی جانوران برای بقا، در زمستان، خواب زمستانی دارند. در این حالت جانور به خواب عمیقی فرو میرود و یک دوره کاهش فعالیت را طی میکند که در آن دمای بدن، مصرف اکسیژن، تعداد تنفس جانور و نیاز جانور به انرژی کاهش مییابد. پیش از ورود به خواب زمستانی، جانور مقدار زیادی غذا مصرف میکند و در بدن آن چربی لازم به مقدار کافی ذخیره میشود تا هنگام خواب به مصرف برسد. رکود تابستانی نیز یک دوره کاهش فعالیت است که در آن سوخت و ساز جانور کاهش پیدا میکند. رکود تابستانی در جانورانی دیده میشود که در جاهای به شدت گرم مانند بیابان زندگی میکنند. این جانوران در پاسخ به نبود غذا یا دورههای خشک سالی، رکود تابستانی انجام میدهند.
بیشتر بدانید
خرس قهوهای (Ursus arctos) در ایران زندگی میکند. برخی از این جانوران حالتی شبیه خواب زمستانی دارند و گاهی وقتی هوا گرمتر است از خواب بیدار میشوند. این خرسها معمولاً از انسان دوری میکنند ولی خرسهایی که از خواب بیدار شدهاند، ممکن است رفتاری تهاجمی داشته باشند. 
خرس قهوهای در پناهگاه حیات وحش دودانگه و چهاردانگه مازندران
فعالیت ۵
لاک پشتی که در شکل روبهرو میبینید، حتی وقتی در آزمایشگاه قرار دارد و غذا و آب کافی دریافت میکند، رکود تابستانی را نشان میدهد. چرا رکود تابستانی را رفتاری ژنی میدانند؟
بیشتر بدانید
لاک پشتهای دریایی منقار عقابی (Eretmochelys imbricata) به شدت در خطر انقراض قرار دارند. این جانوران در طول فصل زادآوری یعنی از اسفند تا تیرماه برای تخمگذاری به آبهای منطقه خلیج فارس و دریای عمان مهاجرت میکنند. پناهگاه حیات وحش و تالاب بینالمللی شیدور و جزیره هندورابی در استان هرمزگان و جزایر ام الکرم و نخیلو در استان بوشهر مهمترین مناطق لانه سازی این جانور است. پروژه ردیابی ماهوارهای مهاجرت لاک پشتهای دریایی در منطقه خلیج فارس و دریای عمان به پیشنهاد و حمایت مالی دفتر منطقهای صندوق جهانی حیات وحش و بنیاد تحقیقات دریایی آژانس حفاظت محیط زیست ابوظبی و با مشارکت کشورهای ایران، قطر، امارات و عمان در فروردین سال ۱۳۸۹ بانصب پنج ردیاب روی لاک پشتهای منقار عقابی در جزیره شیدور در ایران انجام شد.
لاک پشت منقار عقابی با ردیاب رادیویی
علائم دریافتی از ردیاب ماهوارهای ضمن کمک در شناسایی مسیرهای مهاجرت و مکانهای تغذیه این جانوران، اطلاعات بسیار مهمی درباره رفتارهای تولیدمثلی و مهاجرتی آنها فراهم میسازد. 
نمای کلی از مسیر حرکت لاک پشتهای ایران و نقاط تجمع و تغذيه لاک پشتهای ردیابی شده
ورود/ ثبت نام با جیمیل
