سوال های تشریحی گفتار اول فصل ششم زیست شناسی یازدهم
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
کتاب «سؤالات تشریحی زیستشناسی یازدهم» اثر برند علمی آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، گامی ارزشمند و الهامبخش در مسیر آموزش عمیق و مفهومی زیستشناسی پایه است.
این کتاب با رویکردی تحلیلی و ساختارمند، به دانشآموزان کمک میکند تا فراتر از حفظیات، به درک مفهومی و استدلال علمی در زیستشناسی دست یابند.
انتشار این کتاب توسط آیندهنگاران مغز گامی در جهت ارتقای کیفیت آموزش زیستشناسی، پرورش تفکر تحلیلی در دانشآموزان و آمادگی علمی آنان برای حضور موفق در آزمونهای داخلی مدرسه، نهایی و کنکورهای سراسری و بینالمللی است. این اثر، بازتابی از رسالت علمی و آموزشی برند آیندهنگاران مغز در توسعه یادگیری عمیق، پژوهشمحوری و شناخت بنیادین زیستجهان انسان به شمار میرود.
» سوالات تشریحی کتاب زیستشناسی یازدهم
» سوالات تشریحی فصل ششم: فصل تقسیم یاخته
» » سوالات تشریحی گفتار اول فصل ششم: گفتار فامتن (کروموزوم)
فصل تقسیم یاخته
شامل گفتارهای:
گفتار ۱. فامتن (کروموزوم)
گفتار ۲. رِشتِمان (میتوز)
گفتار ۳. کاستمان (میوز) و تولیدمثل جنسی
بارمبندی مربوط به این فصل:
نیمسال اول: ۰ نمره
نیمسال دوم نهایی، شهریور و دیماه: ۲ نمره
در حال طرح پرسش
قدردان شکیبایی شما هستیم!
گفتار فامتن (کروموزوم)
پرسشهای دو گزینهای
▪️ در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز جمله درست را به دست آورید.
الف) زندگی انسان، با تشکیل یاختهای به نام (بلاستوسیست – تخم) آغاز میشود.
تخم
ب) فامتَن از (دِنا [DNA] – رِنا [RNA]) و (لیپید – پروتئین) تشکیل شده است.
دِنا [DNA] – پروتئین
پ) زمانی که یاخته در حال (اینترفاز – تقسیم) نیست، فشردگی فامتنهای هسته، (بیشتر – کمتر) و به صورت تودهای از رشتههای درهم است که به آن، (فامینک [کروماتید] – فامینه [کروماتین]) میگویند.
تقسیم – کمتر – فامینه [کروماتین]
ت) هر رشته فامینه دارای واحدهای تکراری به نام (فامینک [کروماتید] – هستهتَن [نوکلئوزوم]) است.
هستهتَن [نوکلئوزوم]
ث) در هر هسته تن، مولکول دِنا (بیش از – حدود) ۲ دور در اطراف ۸ مولکول (کربوهیدراتی – پروتئینی) به نام هیستون پیچیده است.
حدود – پروتئینی
ج) مادّه وراثتی هسته در تمام مراحل زندگی یاخته، به جز (اینترفاز – تقسیم)، به صورت فامینه است.
تقسیم
چ) پیش از تقسیم یاخته، رشتههای فامینه (چهار – دو) برابر و در حین (اینترفاز – تقسیم) یاخته فشرده میشوند.
دو – تقسیم
به یک فام تن در (حداقل – حداکثر) فشردگی که از دو بخش همانند به نام (فامینک [کروماتید] – فامینه [کروماتین]) تشکیل شده است. به این فامتنها، فامتنهای مضاعف شده میگویند.
حداکثر – فامینک [کروماتید]
فامینکهای هر فامتن (مضاعف – دولاد [دیپلوئید]) از نظر نوع ژنها یکساناند و به آنها فامینکهای (غیرخواهری – خواهری) گفته میشود.
مضاعف – خواهری
فامینکهای خواهری در محلی به نام (سانترومر – هستهتَن [نوکلئوزوم]) به هم متصلاند.
سانترومر
پرسشهای سطر به سطر
▪️ جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید.
الف) زندگی انسان، با تشکیل …………. به نام ……….. آغاز میشود و پس از چند ……….. به نوزادی با ………. یاخته تبدیل میشود.
یاختهای – تخم – ماه – میلیاردها
ب) فامتَن (کروموزوم) از ………… و ………… تشکیل شده است.
دِنا (DNA) – پروتئین
پ) زمانی که یاخته در حال تقسیم نیست، ………… فامتنهای هسته، کمتر و به صورت تودهای از ………… درهم است که به آن، …………… میگویند.
فشردگی – رشتههای – فامینه (کروماتین)
ت) هر رشته فامینه دارای واحدهای تکراری به نام ……….. است.
هستهتَن (نوکلئوزوم)
ث) در هر هسته تن، مولکول دِنا حدود …….. دور در اطراف ……….. مولکول پروتئینی به نام ……….. پیچیده است.
۲ – ۸ – هیستون
ج) مادّه وراثتی هسته در تمام مراحل زندگی یاخته، به جز ………….، به صورت ………… است.
تقسیم – فامینه
چ) پیش از ……….. یاخته، رشتههای ……….. دو برابر و در حین ………….. یاخته فشرده میشوند.
تقسیم – فامینه – تقسیم
به یک فام تن که در حداکثر فشردگی از دو بخش همانند به نام …………. تشکیل شده است، ………….. میگویند.
فامینک (کروماتید) – فامتن مضاعف شده
به فامینکهای هر فامتن …………. از نظر نوع ……… یکساناند فامینکهای ـ………. گفته میشود.
مضاعف – ژنها – خواهری
فامینکهای خواهری در محلی به نام ……….. به هم متصلاند.
سانترومر
پرسشهای توصیفی – تشریحی
▪️ زندگی انسان، با تشکیل یاختهای آغاز میشود. نام این یاخته چیست؟
تخم
▪️ الف) چه انواعی از تقسیم در بدن یک فرد بالغ را میشناسید؟ ب) هر نوع از این تقسیمها در چه نوع یاختههایی، انجام میشود؟ نتیجه هر نوع از تقسیم چیست؟
الف) تقسیم میتوز (رشتمان) و تقسیم میوز (کاستمان). ب) زام یاخته (اسپرماتوسیت) اولیه در لایه زاینده بیضه و مام یاخته (اووسیت) اولیه در تخمدان تقسیم میوز انجام می دهند. یاختههای پیکری مانند سلولهای بنیادی مغز استخوان تقسیم میتوز انجام میدهند. نتیجه تقسیم میوز تولید یاختههای جنسی است. نتیجه تقسیم میتوز در دوران نوزادی تشکیل بافتها و اندامهاست و…
▪️ آیا همه یاختههای بدن، تقسیم میشوند؟
خیر
▪️ فامتَن از چه اجزایی تشکیل شده است؟
دِنا (DNA) و پروتئین
▪️ چه زمانی فشردگی فامتنهای هسته، کمتر و به صورت تودهای از رشتههای درهم است که به آن، فامینه (کروماتین) میگویند؟
زمانی که یاخته در حال تقسیم نیست.
▪️ فامینه (کروماتین) چیست؟
زمانی که یاخته در حال تقسیم نیست، فشردگی فامتنهای هسته، کمتر و به صورت تودهای از رشتههای درهم است که به آن، فامینه (کروماتین) میگویند.
▪️ زمانی که یاخته در حال تقسیم نیست، فشردگی فامتنهای هسته، کمتر و به صورت تودهای از رشتههای درهم است. به این توده رشتههای درهم چه میگویند؟
فامینه (کروماتین)
هر رشته فامینه دارای واحدهای تکراری است. نام هر یک چیست؟
هستهتَن (نوکلئوزوم)
▪️ در هر هسته تن، مولکول دِنا حدود ۲ دور در اطراف ۸ مولکول پروتئینی پیچیده است. نام هر یک از این مولکولهای پروتئینی چیست؟
هیستون
▪️ در هر هسته تن، مولکول دِنا چند دور در اطراف ۸ مولکول پروتئینی پیچیده است؟
حدود ۲ دور
▪️ در هر هسته تن، چند مولکول پروتئینی به نام هیستون وجود دارد؟
۸ مولکول پروتئینی به نام هیستون
▪️ مادّه وراثتی هسته در کدام مرحله زندگی یاخته به صورت فامینه است؟
در تمام مراحل زندگی یاخته، به جز تقسیم
▪️ مادّه وراثتی هسته در کدام مرحله زندگی یاخته به صورت فامینه نیست؟
تقسیم
▪️ پیش از تقسیم یاخته، رشتههای فامینه چند برابر میشوند؟
دو برابر
▪️ رشتههای فامینه چه هنگامی فشرده میشوند؟
در حین تقسیم یاخته
▪️ یک فامتن مضاعف شده از دو بخش همانند تشکیل شده است. نام هر یک از این بخشها چیست؟
فامینک (کروماتید)
هر فامتن مضاعف شده دارای چند فامینک (کروماتید) است؟
دو
به فامتنی که از دو بخش همانند به نام فامینک (کروماتید) تشکیل شده است، چه میگویند؟
فامتن مضاعف شده
به فامینکهای هر فامتن مضاعف از نظر نوع ژنها یکساناند چه گفته میشود؟
فامینکهای خواهری
فامینکهای خواهری در محلی به هم متصلاند. نام این محل گیست؟
سانترومر
▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️
پرسشهای یادگیری موثر
▪️ درست یا نادرست بودن جملات زیر را مشخص کنید. در جملات نادرست، عبارتهای غلط را پیدا کرده و زیر آنها خط بکشید.
الف) زندگی انسان، با تشکیل یاختهای به نام تخم آغاز میشود.
درست
ب) روند افزایش یاختهها حتی بعد از نوزادی ادامه مییابد، به طوری که تعداد یاختهها در بدن یک فرد بالغ به صدها میلیارد میرسد. این افزایش شگفت انگیز با تقسیمات پیاپی یاختهها صورت میپذیرد.
درست
پ) زمانی که یاخته در حال اینترفاز نیست، فشردگی فامتنهای هسته، بیشتر و به صورت تودهای از رشتههای درهم است که به آن، فامینه (کروماتین) میگویند.
نادرست. (برای جمله درست: تقسیم جایگزین اینترفاز و کمتر جایگزین بیشتر)
ت) در هر هسته تن، مولکول دِنا حدود ۳ دور در اطراف ۱۰ مولکول پروتئینی به نام هیستون پیچیده است.
نادرست. (برای جمله درست: ۲ جایگزین ۳ و ۸ جایگزین ۱۰)
ث) مادّه وراثتی هسته در تمام مراحل زندگی یاخته، به جز تقسیم، به صورت فامینه است.
درست
ج) پیش از تقسیم یاخته، رشتههای فامینه دو برابر و در حین تقسیم یاخته فشرده میشوند.
درست
به یک فام تن که در حداکثر فشردگی از دو بخش همانند به نام فامینک (کروماتید) تشکیل شده است، فامتن مضاعف شده میگویند.
درست
فامینکهای هر فامتن مضاعف از نظر نوع ژنها یکساناند و به آنها فامینکهای خواهری گفته میشود.
درست
فامینکهای خواهری در محلی به نام سانترومر به هم متصلاند.
درست
پرسشهای مقایسهای
▪️ هر یک از موارد زیر نشانگر کدام……. است؟
تعداد فام تن
هرگونه از جانداران، تعداد معیّنی فامتن در یاختههای پیکری خود دارند که به آن عدد فامتنی میگویند. یاختههای پیکر، همان یاختههای غیرجنسی جاندارند. ممکن است تعداد فامتن یاختههای پیکری بعضی از جانداران مانند هم باشد؛ مثلاً در یاختههای پیکری انسان و درخت زیتون ۴۶ فامتن وجود دارد، ولی به طور مسلّم ژنهای آنها بسیار متفاوتاند. تعداد فامتنهای جانداران مختلف (به جز باکتریها) از ۳ تا بیش از ۱۰۰۰ عدد متغیر است.
یاختههای پیکری انسان، دولاد (دیپلوئید) هستند
برای تعیین تعداد فامتنها و تشخیس بعضی از ناهنجاریهای فامتنی، کاریوتیپ تهیه میشود. کاریوتیپ تصویری از فامتن¬ها با حداکثر فشردگی است که براساس اندازه، شکل و محل قرارگیری سانترومرها، مرتب و شماره¬گذاری شدهاند. (شکل۳).
شکل ۳- کاریوتیپ انسان
با بررسی کاریوتیپ انسان، استفاده میشود که هر فامتن دارای یک فامتن شبیه خود است که به این فامتنها، همتا گفته میشود. به جاندارانی که یاختههای پیکری آنها از هر فامتن دو نسخه داشته باشند، دولاد میگویند. در این یاختهها، دو مجموعه فامتن وجود دارد که دو به دو به یکدیگر شبیهاند؛ یک مجموعه فامتن از والد مادری و یک مجموعه از والد پدری دریافت شده است. این یاختهها را با نماد کلی «۲n» نشان میدهند.
در انسان و بعضی جانداران، فامتنهایی وجود دارند که در تعیین جنسیت نقش دارند. به این فامتنها، فامتن جنسی گفته میشود. فامتنهای جنسی ممکن است شبیه هم نباشند. نمونه این فامتنها را در كاريوتيب شكل ۳ مشاهده میکنید. فامتنهای جنسی در انسان را با نماد X,Y نشان میدهند. هسته یاختههای پیکری زنان دو فامتن X و مردان یک فامتن X و یک فامتن Y دارند.
بعضی یاختهها مانند یاخته جنسی انسان، تکلاد (هاپلوئيد) هستند؛ یعنی یک مجموعه فامتن دارند. یاختههای تکلاد را با نماد کلی «n» نشان میدهند. «n» تعداد فامتنهای یک مجموعه است؛ مثلاً در انسان ۲۳=n است. در یک مجموعة فامتنی، هیچ فامتنی با فامتن دیگر همتا نیست.
چرخه یاختهای
مراحلی که یک یاخته از پایان یک تقسیم تا پایان تقسیم بعدی میگذراند را چرخه یاختهای میگویند. این چرخه، شامل مراحل اینترفاز و تقسیم است. در یاختههای مختلف، مدت این مراحل متفاوت است (شکل ۴).
شکل ۴- مراحل مختلف چرخه یاخته
اینترفاز:
یاختهها بیشتر مدت زندگی خود را در این مرحله میگذرانند. کارهایی مانند رشد، ساخت مواد موردنیاز و انجام کارهای معمول یاخته در این مرحله انجام میشود. اینترفاز شامل مراحل S ,G1 و G2 است.
مرحله وقفه اول یا G1: مرحله رشد یاختههاست و یاختهها مدت زمان زیادی در این مرحله میمانند. یاختههایی که به طور موقت یا دائمی تقسیم نمیشوند، معمولاً در این مرحله متوقف میشوند. این یاختهها به طور موقت یا دائم به مرحلهای به نام G0 وارد میشوند. یاخته عصبی نمونهای از این یاختههاست.
مرحله S: دو برابر شدن دِنای (DNA) هسته، در این مرحله انجام میشود که نتیجه همانندسازی است. همانندسازی دنا فرایندی است که طی آن از یک مولکول دِنا، دو مولکول یکسان ایجاد میشود.
مرحله وقفه دوم یا G2: این مرحله نسبت به مراحل قبلی اینترفاز، کوتاهتر است و در آن، یاختهها آماده مرحله تقسیم میشوند. در این مرحله، ساخت پروتئینها و عوامل موردنیاز برای تقسیم یاخته افزایش پیدا میکنند و یاختهها آماده تقسیم میشوند.
تقسیم یاخته:
در این مرحله، دو فرایند تقسیم هسته (رشتمان یا کاستمان) و تقسیم سیتوپلاسم انجام میشود.
در سالهای گذشته تا حدودی با این فرایندها آشنا شدید. با تقسیم سیتوپلاسم، در نهایت یاختههای جدید ایجاد میشود.
انتشار یا بازنشر هر بخش از این محتوای «آیندهنگاران مغز» تنها با کسب مجوز کتبی از صاحب اثر مجاز است.
📘 زیستشناسی را بازی کنید و موفقیت را تجربه کنید
با جایخالیهای تعاملی، متنها را خودتان کامل کنید، فکر کنید و یاد بگیرید. فوراً کلیک کنید و تجربه یادگیری تعاملی را آغاز کنید!
ورود/ ثبت نام با جیمیل
سلام سوالات و بزارین لطفا
سلام و عرض ادب شرمنده هستم که تا کنون اینکار را تکمیل نکردم قول میدهم از سه هفته دیگر این کار را شروع می کنم. قدردان صبوری شما هستم.