سوال های تشریحی گفتار سوم فصل اول زیست شناسی دهم

دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
کتاب «سؤالات تشریحی زیستشناسی دهم» اثر برند علمی آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، گامی ارزشمند و الهامبخش در مسیر آموزش عمیق و مفهومی زیستشناسی پایه است.
این کتاب با رویکردی تحلیلی و ساختارمند، به دانشآموزان کمک میکند تا فراتر از حفظیات، به درک مفهومی و استدلال علمی در زیستشناسی دست یابند.
انتشار این کتاب توسط آیندهنگاران مغز گامی در جهت ارتقای کیفیت آموزش زیستشناسی، پرورش تفکر تحلیلی در دانشآموزان و آمادگی علمی آنان برای حضور موفق در آزمونهای داخلی مدرسه، نهایی و کنکورهای سراسری و بینالمللی است. این اثر، بازتابی از رسالت علمی و آموزشی برند آیندهنگاران مغز در توسعه یادگیری عمیق، پژوهشمحوری و شناخت بنیادین زیستجهان انسان به شمار میرود.
» کتاب زیستشناسی دهم
» فصل دنیای زنده
» » گفتار ۳: گفتار یاخته و بافت در بدن انسان
کتاب الکترونیکی پرسشهای دو گزینهای
پرسشهای دو گزینهای و خط به خط گفتارهای زیستشناسی چیست و گسترهٔ حیات؛ برای دانلود اینجا کلیک کنید.
برای مشاهده «کتاب الکترونیکی» کلیک کنید.
کتاب الکترونیکی تعمیق و تثبیت یادگیری زیستشناسی
پرسشهای جاهای خالی و خط به خط گفتار زیستشناسی چیست؛ برای دانلود اینجا کلیک کنید.
برای مشاهده «کتاب الکترونیکی» کلیک کنید.
فصل دنیای زنده
شامل گفتارهای:
گفتار 1. زیستشناسی چیست؟
گفتار 2. گستره حیات
گفتار 3. یاختـه و بافـت در بـدن انسـان
بارمبندی مربوط به این فصل:
نیمسال اول: ۴/۵ نمره
نیمسال دوم نهایی، شهریورماه و دیماه: ۲ نمره
در حال طرح پرسش
قدردان شکیبایی شما هستیم!
گفتار یاختـه و بافـت در بـدن انسـان
پرسشهای دو گزینهای
▪️در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز جمله درست را به دست آورید.
الف) کار (ریبوزوم [رناتن] – شبکه آندوپلاسمی صاف) ساختن پروتئین است.
ریبوزوم [رناتن]
ب) شبکه آندوپلاسمی (زبر – صاف) در ساختن پروتئینها و شبکه آندوپلاسمی (زبر – صاف) در ساختن لیپیدها نقش دارد.
زبر – صاف
پ) نقش (میانک [سانتریول] – کافندهتن [لیزوزوم]) در تقسیم سلولی جانوری است.
میانک [سانتریول]
ت) راکیزه (میتوکندری)، (دو – یک) غشا دارد.
دو
ث) نقش میانک (سانتریول) در تقسیم سلولی (جانوری – گیاهی) است.
جانوری
پرسشهای سطر به سطر
▪️جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید.
الف) یاخته، واحد ……. و ……….. در جانداران است.
ساختار – عملکرد
ب) شبکه آندوپلاسمی زبر در ساختن ………. و شبکه آندوپلاسمی صاف در ساختن …….. نقش دارد.
پروتئینها – لیپیدها
پ) کافندهتن (لیزوزوم)، کیسهای است که انواعی از ………. برای ………. مواد دارد.
آنزیمها – تجزیه
ت) دستگاه گلژی در ………. مواد و ……… آنها به خارج از یاخته نقش دارد.
بستهبندی – ترشح
ث) کار راکیزه (میتوکندری)، تأمین ……… برای یاخته است.
انرژی
ج) شبکه آندوپلاسمی، شبکهای از …….. و ……… که در سراسر ……… گسترش دارند
لولهها – کیسهها – سیتوپلاسم
چ) میانک (سانتریول)، ساختار ………. شکلی است که در سلول به تعداد ……. عدد ………. دیده میشود و نقش آنها در ………. است.
استوانهای – دو – عمود برهم – تقسیم سلولی
پرسشهای توصیفی – تشریحی
پرسشهای یادگیری موثر
▪️هر یک از بخشهای یاخته چه کاری انجام میدهند؟
هسته شکل، اندازه و کار یاخته را مشخص و فعالیتهای آن را کنترل میکند. سیتوپلاسم از اندامکها و مادهٔ زمینه تشکیل شده است. مادهٔ زمینه شامل آب و مواد دیگر است. هر یک از اندامکها در سیتوپلاسم کار ویژهای دارند. اطراف یاخته را غشای یاختهای احاطه کرده است. این غشا مرز بین درون یاخته و بیرون آن است. وظیفه آن کنترل ورود و خروج مواد به سلول، مثل غذا، اکسیژن و دفع مواد زائد، و همچنین برقراری ارتباط با سلولهای دیگر است.
یاخته جانوری از چه بخشهایی تشکیل شده است؟
سه بخش. هسته، سیتوپلاسم و غشا
کار کدام اندامک(های) یاخته جانوری ساختن پروتئین است؟
رناتن (ریبوزوم) و شبکه آندوپلاسمی زبر
انواع شبکه آندوپلاسمی چیست؟ شباهت و فرق ساختاری آنها چیست؟
صاف و زبر. شباهت: شبکهای از لولهها و کیسهها که در سراسر سیتوپلاسم گسترش دارند. فرق: نوع زبر دارای رناتن و صاف بدون رناتن.
کدام نوع شبکه آندوپلاسمی دارای رناتن است؟
زبر
کدام نوع شبکه آندوپلاسمی فاقد رناتن است؟
صاف
پرسشهای یادگیری موثر
▪️درست یا نادرست بودن جملات زیر را مشخص کنید. در جملات نادرست، عبارتهای غلط را پیدا کرده و زیر آنها خط بکشید.
الف) یاخته، واحد ساختار و عملکرد در همهٔ موجودات است.
نادرست. در جانداران
ب) یاخته همه جانداران از سه بخش هسته، سیتوپلاسم و غشا تشکیل شده است.
نادرست. یاختهٔ جانوران نه همه جانداران
پرسشهای مقایسهای
هر یک از نقشهای زیر برعهده کدام اندامک یاخته جانوری است؟
الف) ساختن پروتئین
رناتن (ریبوزوم) یا شبکه آندوپلاسمی زبر
ب) ساختن لیپیدها
شبکه آندوپلاسمی صاف
ج) بستهبندی مواد و ترشح آنها به خارج از یاخته
دستگاه گلژی
د) تأمین انرژی برای یاخته
راکیزه (میتوکندری)
ه) تجزیه مواد
کافندهتن (لیزوزوم)
و) تقسیم سلولی
میانک (سانتریول)
ی) جابهجایی مواد در یاخته
ریزکیسه (وزیکول)
هر یک از ویژگیهای زیر نشاندهنده ساختار کدام اندامک یاخته جانوری است؟
الف) شبکهای از لولهها و کیسهها که در سراسر سیتوپلاسم گسترش دارند.
شبکه آندوپلاسمی
ب) از کیسههایی تشکیل شده است که روی هم قرار میگیرند.
دستگاه گلژی
ج) کیسهای است که انواعی از آنزیمها برای تجزیه مواد دارد.
کافندهتن (لیزوزوم)
د) ساختار استوانهای شکلی است که در سلول به تعداد دو عدد عمود برهم دیده میشود.
میانک (سانتریول)
ه) کیسهای است که در جابهجایی مواد در یاخته نقش دارد.
ریزکیسه (وزیکول)
۱. واحد ساختار و عملکرد بدن جانداران است؟
یاخته
۲. محیط زندگی یاختهها در جانوران چیست؟
مایع بین یاخته ای
۳. غشای یاخته تراوایی نسبی دارد. یعنی چه؟
یعنی نفوذپذیری انتخابی یعنی فقط برخی از مولکولها و یونها میتوانند از آن عبور کنند.
۴. غشای یاخته از چه مولکولهایی تشکیل شده است؟
غشای یاخته از مولکولهای لیپید، پروتئین و کربوهیدرات تشکیل شده است
۵. بخش لیپیدی غشای یاخته از چه مولکولهایی تشکیل شده است؟
بخش لیپیدی غشا، مولکولهایی به نام فسفولیپید و کلسترول دارد.
۶. فراوانترین مولکول سازنده غشای یاخته چیست؟
فسفولیپید
۷. عبور مواد از غشا چگونه صورت میگیرد؟
موادی که می توانند از غشا عبور کنند، از فضای بین مولکولهای لیپیدی می گذرند و یا مولکولهای پروتئینی به آنها کمک میکنند. مواد با فرایندهای ویژه ای از غشای یاخته عبور می کنند.
۸. شکل نشانگر کدام فرایند عبور مواد ازغشای یاخته است؟
انتشار ساده
۹. جریان مولکولها از جای پر غلظت به جای کم غلظت (در جهت شیب غلظت) چه نام دارد؟
انتشار ساده
۱۰. نتیجۀ انتشار هر ماده چیست؟
یکسان شدن غلظت آن در دو سوی غشاست.
۱۱. علت انتشار ساده وجود کدام نوع انرژی در مولکولهای مواد است؟
مولکولها به دلیل داشتن انرژی جنبشی می توانند منتشر شوند.
۱۲. در کدام فرایندهای عبور مواد از غشاء، یاخته انرژی مصرف نمی کند؟
انتشار، انتشار تسهیل شده، اسمز
۱۳. اکسیژن و کربن دی اکسید از چه روشی از غشاء، عبور می کنند؟
انتشار ساده
۱۴. شباهت انتشار ساده و انتشار تسهیل شده چیست؟
در هر دو فرایند مواد در جهت شیبِ غلظت از غشاء عبور می کنند.
۱۵. فرق انتشار ساده و انتشار تسهیل شده چیست؟
در انتشار تسهیل شده پروتئینهای غشا انتشار مواد را تسهیل می کنند.
۱۶. به انتشار آب از غشایی با تراوایی نسبی چه می گویند؟
به انتشار آب از غشایی با تراوایی نسبی، اسمز می گویند.
۱۷. فشار لازم برای توقف اسمز چیست؟
فشار اسمزی محلول
۱۸. سرعت جابجایی آب در فرایند اسمز به چه عاملی بستگی دارد؟
به اختلاف غلظت آب در دوسوی غشاء
۱۷. چرا یاختههای بدن انسان از خطر تورم و ترکیدن حفظ می شوند؟
فشاراسمزی مایع اطراف یاختهها تقزیباً مشابه درون آنهاست، در نتیجه آب بیش از حد وارد نمی شود و به طور معمول، یاختهها از خطر تورم و ترکیدن حفظ می شوند.
۱۸. فرآیندی که در آن یاخته مواد را برخلاف شیب غلظت منتقل می کند چه نام دارد؟
انتقال فعال
۱۹. درکدام فرایند، مولکولهای پروتئین با صرف انرژی، ماده ای را برخلاف شیب غلظت منتقل می کنند؟
انتقال فعال
۲۰. فرق انتقال فعال و انتشارساده چیست؟
در فرایند انتقال فعال، مولکولهای پروتئین با صرف انرژی، ماده ای را برخلاف شیب غلظت منتقل کنند.
۲۱. یاختهها می توانند از کدام مولکول انرژی کسب کنند؟
ATP
۲۲ یاختهها می توانند انرژی را درچه مولکولی ذخیره کنند؟
ATP
۲۳. فرآیند خروج ذرههای بزرگ از یاخته چه نام دارد؟
برون رانی (اگزوسیتوز)
۲۴. در کدام فرایند عبور مواد از غشاء، کیسههای غشایی تشکیل می شود؟
درون بری (آندوسیتوز) و برون رانی (اگزوسیتوز)
۲۵. کدام فرایندهای عبور مواد از غشاء به انرژی ATP نیاز دارند؟
درون بری (آندوسیتوز)، برون رانی (اگزوسیتوز) و انتقال فعال
۲۶. برخی یاختهها ذرههای بزرگ را با چه فرایندی جذب می کنند؟
درون بری (آندوسیتوز)
۲۷. در زیر یاختههای کدام بافت بدن، بخشی به نام غشای پایه وجود دارد؟
بافت پوششی
۲۸. یاختههای کدام نوع بافت به یکدیگر بسیار نزدیک اند و بین آنها فضای بین یاخته ای اندکی وجود دارد؟
بافت پوششی
۲۹. کدام بخش یاختههای بافت پوششی را به بافتهای زیر آن، متصل نگه می دارد؟
غشای پایه
۳۰. نوع ترکیب شیمیایی شبکه رشته ای غشای پایه چیست؟
رشتههای پروتئینی و گلیکوپروتئینی (ترکیب کربوهیدرات و پروتئین)
۳۱. نوع بافت پوششی را در هر یک از بخشهای زیر بنویسید؟
الف) نفرون: مکعبی یک لایه
ب) دیواره مویرگ: سنگ فرشی یک لایه
ج) مری و پوست: سنگ فرشی چند لایه
د) روده: استوانه ای یک لایه ای
۳۲. یاختههای کدام نوع بافت، بزاق را می سازند و به درون مجراهایی که به دهان راه دارند ترشح می کنند؟
پوششی
۳۳. بافت پوششی در کدام بخشهای بدن غده تشکیل می دهد؟
در دهان غدههای بزاقی و در معده و روده نیز غدهها و یاختههای ترشحی از نوع بافت پوششی دارند.
۳۴. انواع رشتههای پروتئینی ساختار بافت پیوندی را بنویسید؟
رشتههای پروتئینی به نام رشتههای کلاژن و رشتههای کشسان.
۳۵. کدام نوع بافت پیوندی معمولأ بافت پوششی را پشتیبانی می کند؟
سست
۳۶. تفاوتهای بافت پیوندی سست و بافت پیوندی متراکم چیست؟
در بافت پیوندی متراکم میزان رشتههای کلاژن از بافت پیوندی سست بیشتر، تعداد یاختههای آن کمتر و ماده ی زمینه ای آن نیز اندک است. مقاومت این بافت از بافت پیوندی سست بیشتر، ولی انعطاف پذیری آن کمتر است.
۳۷. نوع بافت پیوندی رباط و زردپی چیست؟
متراکم
۳۸. کدام نوع بافت بزرگترین ذخیره ی انرژی در بدن است؟
چربی
۳۹. کدام نوع بافت در کف دستها و پاها نقش ضربه گیری دارد؟
چربی
۴۰. هریک از شکلهای زیر نشانگر کدام نوع بافت پیوندی است؟
الف) سست ب) متراکم پ) بافت چربی
۴۱. انواع بافت پیوندی را بنویسید؟
سست، متراکم، بافت چربی، غضروف، استخوان و خون
۴۲. انواع بافت ماهیچه ای را نام ببرید؟
مخطط (اسکلتی)، صاف و قلبی
۴۳. یاخته اصلی بافت عصبی چه نام دارد؟
نورون
۴۴. اجزای نورون را نام ببرید؟
جسم یاخته ای، دندریتها و آکسون

در حال آماده شدن برای پرسش های تشریحی
قدردان صبوری شما هستیم
هسته
هسته شکل، اندازه و کار یاخته را مشخص و فعالیتهای آن را کنترل میکند. در هسته، دنا قرار دارد. دنا دارای اطلاعات لازم برای تعیین صفات است. هسته پوششی دو لایه (غشای داخلی، غشای بیرونی) دارد. در این پوشش منافذی وجود دارند که از طریق آنها ارتباط بین هسته و سیتوپلاسم برقرار میشود. ساختار کرویشکلی در هسته دیده میشود که هستک نام دارد. هستک در ساختن رناتن نقش دارد.
سیتوپلاسم
سیتوپلاسم فاصلهٔ بین غشای یاخته و هسته را پُر میکند. سیتوپلاسم از اندامکها و مادهٔ زمینه تشکیل شده است. مادهٔ زمینه شامل آب و مواد دیگر است. هر یک از اندامکها در سیتوپلاسم کار ویژهای دارند (شکل ۹). در سالهای بعد با بعضی از این اندامکها بیشتر آشنا میشوید.
غشای یاختهای
اطراف یاخته را غشای یاختهای احاطه کرده است. این غشا مرز بین درون یاخته و بیرون آن است.
مواد گوناگون برای ورود به یاخته یا خروج از آن باید از این غشا عبور کنند. غشای یاخته، نفوذپذیری انتخابی یا تراوایی نسبی دارد؛ یعنی فقط برخی از مواد میتوانند از آن عبور کنند. غشای یاخته از دو لایه مولکولهای فسفولیپید تشکیل شده است که در آن مولکولهای پروتئین و کلسترول قرار دارند. همچنین انواعی از کربوهیدراتها به مولکولهای فسفولیپیدی و پروتئینی متصلاند (شکل ۱۰). این ترکیبات را به ترتیب گلیکولیپید و گلیکوپروتئین نامیدهاند.
شکل ۱۰- غشای یاخته
ورود مواد به یاخته و خروج از آن
انتشار ساده: جریان مولکولها از جای پر غلظت به جای کم غلظت (در جهت شیب غلظت) انتشار نام دارد. نتیجهٔ نهایی انتشار هر ماده، یکسان شدن غلظت آن در محیط است. مولکولها به دلیل داشتن انرژی جنبشی میتوانند منتشر شوند. بنابراین در صورتی که مواد به روش انتشار از غشا عبور کنند، یاخته انرژی مصرف نمیکند. مولکولهایی مانند اکسیژن و کربندیاکسید با این روش از غشا عبور میکنند (شکل ۱۱).
شکل ۱۱- انتشار ساده
انتشار تسهیل شده: در این روش پروتئینهای غشا، انتشار مواد را تسهیل میکنند و مواد را در جهت شیب غلظت آنها از غشا عبور میدهند (شکل ۱۲).
شکل ۱۲- انتشار تسهیل شده
گذرندگی (اُسمز): شكل ۱۳ را ببینید. در یک طرف غشای نازکی که نفوذپذیری انتخابی یا تراوایی نسبی دارد، آب خالص و در طرف دیگر آن، محلول شکر وجود دارد. حجم مواد در دو طرف غشا یکسان است. فقط مولکولهای آب میتوانند از غشا عبور کنند؛ در این حالت، تعداد مولکولهای آب در واحد حجم، در سمت راست بیشتر است و این مولکولها بیشتر به سمت چپ منتشر میشوند. به انتشار آب از غشایی با تراوایی نسبی، اسُمز میگویند.
شکل ۱۳- اُسمز
فشار لازم برای توقف کامل اسمز، فشار اسمزی محلول نام دارد. هرچه تفاوت تعداد مولکولهای آب در واحد حجم، در دو سوی غشا بیشتر باشد، فشار اسمزی بیشتر است و آب سریعتر جابهجا میشود. جابهجایی خالص آب از محیطی با فشار اسمزی کمتر به محیطی با فشار اسمزی بیشتر است.
همانطور که در شکل میبینید در اثر اسمز، حجم محلول سمت چپ افزایش مییابد. آیا این پدیده برای یاختهها در بدن ما هم رخ میدهد؟ آیا ممکن است ورود آب به درون یاخته در اثر اسمز موجب ترکیدن یاختههای بدن ما شود؟ خیر. فشار اسمزی مایع اطراف یاختهها تقریباً مشابه درون آنهاست، در نتیجه آب بیش از حد وارد نمیشود و یاختهها از خطر تورم و ترکیدن حفظ میشوند.
فعّالیت ۵
الف) در این فعّالیت با چگونگی اسمز از پردهای با تراوایی نسبی آشنا میشوید.
وسایل و مواد لازم: ظرف شیشهای (یا بشر) با دهانهٔ کوچک، مقداری آب مقطر (یا آب جوشیده سرد شده)، نی نوشابهخوری شفاف، تخم مرغ خام، مقداری خمیر بازی، قاشق فلزی
روش کار:
١- ۳/۴ ظرف شیشهای را آب بریزید.
۲- با لبه قاشق، به انتهای مدور تخم مرغ آهسته ضربه بزنید و با ناخن تکهٔ کوچکی به اندازهٔ نوک انگشت از پوستهٔ آهکی را جدا کنید. مراقب باشید که پردهٔ نازک زیر پوسته آسیب نبیند.
٣- تخم مرغ را روی ظرف شیشه ای طوری قرار دهید که پوسته نازک آن با آب در تماس باشد.
۴- در طرف مقابل تخم مرغ، سوراخی به اندازه قطر نی ایجاد کنید و نی را تا ۲/۵ سانتیمتر درون سوراخ و غشای نازک زیر آن فرو ببرید.
۵ – فضای بین نی و پوستهٔ تخم مرغ را با خمیر بازی پر کنید.
۶- ظرف را یک شب در جای مناسبی قرار دهید و پس از آن، تغییرات درون نی را مشاهده کنید.
۷- مشاهدههای خود را یادداشت کنید، و در صورت امکان از آنها عکس تهیه کنید.
توضیح دهید چرا مایع درون نی حرکت میکند؟
ب) اگر پوستهٔ آهکی یک تخم مرغ را با قرار دادن آن در سرکه از بین ببریم و تخم مرغ بدون پوسته را یک بار در آب مقطر و بار دیگر در محلول نمک غلیظ قرار دهیم، پیشبینی کنید چه تغییری در تخم مرغ ایجاد میشود؟ با توجه به آنچه آموختید برای پیشبینی خود دلیل بیاورید.
انتقال فعّال: فرایندی که در آن، یاخته، مواد را برخلاف شیب غلظت منتقل میکند، انتقال فعّال نام دارد. در این فرایند، مولکولهای پروتئین با صرف انرژی، مادهای را برخلاف شیب غلظت منتقل میکنند (شکل ۱۴). این انرژی میتواند از مولکول «ATP» بهدست آید. مولکول ATP شکل رایج انرژی در یاخته است.
شکل ۱۴- انتقال فعال
درونبری (آندوسیتوز) و برونرانی (اگزوسیتوز): بعضی یاختهها میتوانند ذرههای بزرگ را با فرایندی به نام درونبری جذب کنند. برونرانی فرایند خروج ذرههای بزرگ از یاخته است. این فرایندها با تشکیل ریزکیسهها همراه است و به انرژی ATP نیاز دارد (شکل ۱۵).
شکل ۱۵-الف) برونرانی، ب) درونبری
بافتهای بدن انسان
میدانید بافتهای بدن انسان را میتوان به چهار نوع پوششی، پیوندی، ماهیچهای و عصبی دستهبندی کرد. در اندامها و دستگاههای بدن انواع بافتها به نسبتهای متفاوت وجود دارند.
بافت پوششی: بافت پوششی، سطح بدن و سطح حفرهها و مجاری درون بدن (مانند دهان، معده، رودهها و رگها) را میپوشاند. یاختههای این بافت، به یکدیگر بسیار نزدیکاند و بین آنها فضای بین یاختهای اندکی وجود دارد. در زیر یاختههای این بافت، بخشی به نام غشای پایه وجود دارد که این یاختهها را به یکدیگر و به بافتهای زیر آن متصل نگه میدارد. غشای پایه، شبکهای از رشتههای پروتئینی و گلیکوپروتئینی (ترکیب کربوهیدرات و پروتئین) است. یاختههای بافت پوششی به شکلهای متفاوتی مانند سنگ فرشی، مکعبی و استوانهای در یک یا چند لایه سازمان مییابند (شکل ۱۶).
شکل ۱۶- انواع بافت پوششی
بافت پیوندی: بافت پیوندی از انواع یاختهها، رشتههای پروتئینی، مانند رشتههای کلاژن و رشتههای کشسان (ارتجاعی) و مادهٔ زمینهای تشکیل شده است. مادهٔ زمینهای بافت پیوندی، ممکن است مایع، جامد و یا نیمه جامد باشد. در ادامه به انواع بافت پیوندی میپردازیم.
در بافت پیوندی سُست مادهٔ زمینهای شفاف، بیرنگ، چسبنده و مخلوطی از انواع مولکولهای درشت، مانند گلیکوپروتئین است. این بافت معمولاً بافت پوششی را پشتیبانی میکند. در بافت پیوندی متراکم میزان رشتههای کلاژن از بافت پیوندی سست بیشتر، تعداد یاختههای آن کمتر و مادهٔ زمینهای آن نیز اندک است؛ بنابراین مقاومت این بافت از بافت پیوندی سست بیشتر است. در زردپی و رباط بافت پیوندی متراکم وجود دارد. بافت چربی نیز نوعی بافت پیوندی است که در آن یاختههای سرشار از چربی فراوان است. این بافت بزرگترین ذخیره انرژی در بدن است. بافت چربی نقش ضربهگیری دارد و به عنوان عایق حرارتی نیز عمل میکند. خون، بافتهای استخوانی و غضروفی، انواع دیگر بافت پیوندی هستند که بهتدریج با آنها آشنا میشوید.
شكل ۱۷- انواع بافت پیوندی: الف) سُست، ب) متراکم و پ) بافت چربی.
بافت ماهیچهای: در گذشته، با انواع بافتهای ماهیچهای در بدن انسان آشنا شديد (شکل ۱۸).
شکل ۱۸- انواع بافت ماهیچهای: الف) مخطط (اسکلتی)، ب) قلبی و پ) صاف
فعّالیت
ساختار و کار انواع بافتهای ماهیچهای بدن را در یک جدول فهرست کنید.
بافت عصبی: میدانید یاختههای عصبی (نورونها)، یاختههای اصلی بافت عصبی هستند (شکل ۱۹). این یاختهها با یاختههای بافتهای دیگر مانند یاختههای ماهیچه ارتباط دارند. یاختههای عصبی یاختههای ماهیچه را تحریک میکنند تا منقبض شوند.
📘 زیستشناسی را بازی کنید و موفقیت را تجربه کنید
با جایخالیهای تعاملی، متنها را خودتان کامل کنید، فکر کنید و یاد بگیرید. فوراً کلیک کنید و تجربه یادگیری تعاملی را آغاز کنید!
