نوروآناتومی

بخش سوم حواس ویژه: حس چشایی

بخش سوم حواس ویژه: حس چشایی

گیرنده‌های این حس روی زبان و اطراف دهان و حتی حنجره و حلق قرار دارند. این از نوع گیرنده های شیمیایی هستند؛ این گیرنده‌ها شبیه جوانه است که جوانه چشایی نامیده می شود و گیرنده‌ها داخل جوانه ها قرار گرفته اند. گیرنده ها در واقع سلولهای مژکداری هستند که مژک ها از طریق منفذهای کوچک جوانه ها بیرون زده است.

مواد مربوط به حس چشایی روی مژک ها قرار می گیرند و گیرنده ها را تحریک می کنند و انتهای اعصاب متصل به این سلولها هم تحریک شده و تحریکات از طریق اعصاب مربوطه به مرکز منتقل می شوند.

چهار نوع مژه وجود دارد که در مناطق مختلف زبان درک می شوند:

۱. مزه شیرینی: در قسمت جلویی زبان حس می شود. مواد مختلفی باعث ایجاد این مزه می شوند شامل قندها، گلیکولها، الکلها – آلدهیدها، ستون های، آمیدها، استرها بعضی اسیدهای امینه، اسیدهای سولفونیک، اسیدهای هالوژنه نمک های معدنی سرب و مریلیوم و به طور کلی مواد شیمیایی آلی.

موادی که مزه شیرین دارند از طریق پروتئین GS باعث فعال کردن آدینلیل سیکلاز می شوند که نتیجه ان افزایش cAMP داخلی سلولی است CAMP با فسفریله کردن کانالهای پتاسیمی واقع در غشای پایه ای سلول چشایی کنداکتانس K را کاهش داده و دپلاریزاسیون ایجاد می کند.

۲. مزه شوری: در قسمت کناری و جلویی زبان حس می شود. بر اثر نمک های یونیزه و عمدتا توسط غلظت یون سدیم بروز می کند اما آنیون ها هم کمی باعث ایجاد این مزه می شوند. یون سدیم سلولهای گیرنده شوری را از طریق کانالهای سدیمی که در ارتباط با کانالهای سدیمی اپی تلیومی حساس به آمیلوراید هستند دپلاریزه می کند.

۳. مزه ترشی: در کنار و عقب زبان حس می شود. این مزه بوسیله اسیدها یعنی توسط غلظت یون هیدروژن بوجود می آید و شدت احساس چشایی تقریبا با لگاریتم غلظت یون هیدروژن متناسب است یعنی هرچه اسید قوی تر باشد احساس ترشی ناشی از آن شدیدتر است. اسیدها احتمالا با فعال کردن کانال کاتیونی دریچه دار H+ رسپتورهای ترشی را دپلاریزه می کنند.

۳. مزه تلخی: در عقب زبان درک می شود. دو دسته خاص که از مواد آلی هستند باعث بروز مزه تلخی می شوند: مواد الی با زنجیره دراز که محتوی نیتروژن هستند و آلکالوئیدها مثل کینین، استریکنین، کافئین و نیکوتین.

این مواد با کاهش دادن میزان cAMP در سلولهای چشایی نیز افزایش DAG , IP۳ باعث بروز مزه تلخی می شوند.

یک نوع G_پروتئین به نام الفا – گاسدوسین در سلولهای چشایی – مربوط به مزه تلخی نشان داده شده که به نظر می رسد با کاهش cAMP در ایجاد این مزه نقش دارد در سلولهای چشایی مزه شیرینی هم وجود دارد که با افزایش cAMP در بروز شیرینی نقش دارد.

نکته: پتانسیل گیرنده در سلولهای چشایی از نوع دپلاریزاسیون است.

نکته: اعصاب مغزی زوج ۵، ۷، ۹ و ۱۰ در انتقال مزه چشایی دخالت دارند.

نکته این اعصاب در مسیر عبور خود از تالاموس رد شده و در نهایت به بخش تحتانی جیروس خلف مرکزی در قشر آهیانه و ناحیه اوپرکولی – جزیره ای وارد می شوند.

مشاهده بیشتر
آزمون آنلان زیست

داریوش طاهری

اولین نیستیم اما امید است بهترین باشیم.

نوشته های مشابه

۷ دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا