سوال های تشریحی گفتار سوم فصل دوم زیست شناسی دهم
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
کتاب «سؤالات تشریحی زیستشناسی دهم» اثر برند علمی آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، گامی ارزشمند و الهامبخش در مسیر آموزش عمیق و مفهومی زیستشناسی پایه است.
این کتاب با رویکردی تحلیلی و ساختارمند، به دانشآموزان کمک میکند تا فراتر از حفظیات، به درک مفهومی و استدلال علمی در زیستشناسی دست یابند.
انتشار این کتاب توسط آیندهنگاران مغز گامی در جهت ارتقای کیفیت آموزش زیستشناسی، پرورش تفکر تحلیلی در دانشآموزان و آمادگی علمی آنان برای حضور موفق در آزمونهای داخلی مدرسه، نهایی و کنکورهای سراسری و بینالمللی است. این اثر، بازتابی از رسالت علمی و آموزشی برند آیندهنگاران مغز در توسعه یادگیری عمیق، پژوهشمحوری و شناخت بنیادین زیستجهان انسان به شمار میرود.
» سوالات تشریحی کتاب زیستشناسی دهم
» سوالات تشریحی فصل دوم: گوارش و جذب مواد
» » سوالات تشریحی گفتار سوم: گفتار تنوع گوارش در جانداران
فصل گوارش و جذب مواد
شامل گفتارهای:
گفتار ۱. ساختار و عملکرد لولۀ گوارش
گفتار ۲. جذب مواد و تنظیم فعّالیت دستگاه گوارش
گفتار ۳. تنوع گوارش در جانداران
بارمبندی مربوط به این فصل:
نیمسال اول: ۶ نمره
نیمسال دوم نهایی، شهریورماه و دیماه: ۳ نمره
در حال طرح پرسش
قدردان شکیبایی شما هستیم!
گفتار تنوع گوارش در جانداران
پرسشهای دو گزینهای
▪️در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز جمله درست را به دست آورید.
الف) (برخی- بسیاری از) جانداران، مواد مغذی را از سطح یاخته یا بدن و به طور (غیرمستقیم – مستقیم) از محیط، دریافت میکنند.
برخی – مستقیم
ب) کرم (پلاناریا – کدو)، مواد مغذی را از سطح بدن جذب میکند.
کدو
پ) کرم کدو که فاقد دستگاه (تولیدمثل – گوارش) است.
گوارش
ت) پارامسی از (باکتریها – آغازیان) است.
آغازیان
ث) پارامسی با حرکت (تاژکها – مژکها)، غذا را از محیط به حفرهٔ دهانی خود منتقل میکند.
مژکها
ج) در انتهای حفره دهانی پارامسی، کیسهای غشایی به نام (لیزوزم – واکوئول) تشکیل میشود.
واکوئول
چ) واکوئول غذایی درون (سیتوپلاسم – هسته) پارامسی حرکت میکند.
سیتوپلاسم
ح) در پارامسی، (کافندهتن [لیزوزوم] – ریزکیسه [وزیکول]) به واکوئول (گوارشی – غذایی) میپیوندد و آنزیمهای خود را به درون آن آزاد میکند.در نتیجه، واکوئول (گوارشی – دفعی) تشکیل میشود.
کافندهتن [لیزوزوم] – غذایی – گوارشی
پرسشهای سطر به سطر
▪️جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید.
الف) برخی جانداران، مواد مغذی را از سطح یاخته یا بدن و به طور مستقیم از محیط، دریافت میکنند. این محیط، آب ……….، دستگاه ……….. یا …………… جانوران میزبان است.
دریا – گوارش – مایعات بدن
ب) کرم کدو که فاقد ……….. و دستگاه ……….. است، مواد مغذی را از ………… بدن جذب میکند.
دهان – گوارش – سطح
پ) در انتهای حفره، کیسه ای غشایی به نام …………. تشکیل میشود.
واکوئول غذایی
ت) واکوئول غذایی درون ……….. پارامسی حرکت میکند.
سیتوپلاسم
ث) در پارامسی، کافندهتن (لیزوزوم) به واکوئول ……………. میپیوندد و ………… خود را به درون آن آزاد میکند. در نتیجه، واکوئول ………. تشکیل میشود.
کافندهتن (لیزوزوم) – آنزیمهای – گوارشی
ج) در پارامسی مواد گوارش یافته از واکوئول ……… خارج میشوند و مواد گوارش نیافته در آن باقی میمانند. به این واکوئول، واکوئول ………. میگویند. محتویات این واکوئول از راه ………… یاخته خارج میشود.
گوارشی – دفعی – منفذ دفعی
پرسشهای توصیفی – تشریحی
کدام کرم، مواد مغذی را از سطح بدن جذب میکند؟
کدو
کدام کرم فاقد دهان و دستگاه گوارش است؟
کدو
پارامسی به کدام فرمانرو تعلق دارد؟
آغازیان
پارامسی چگونه غذا را از محیط به حفرهٔ دهانی منتقل میکند؟
با حرکت مژکها
نقش مژکها در پارامسی چیست؟
پارامسی با حرکت مژکها، غذا را از محیط به حفرهٔ دهانی خود منتقل میکند.
نام کیسهای که در انتهای حفرهٔ دهانی، تشکیل میشود چیست؟
واکوئول غذایی
کدام اندامک پارامسی به واکوئول غذایی میپیوندد و آنزیمهای خود را به درون آن آزاد میکند؟
کافندهتن (لیزوزوم)
واکوئول گوارشی با پیوستن کدام اندامک به واکوئول غذایی تشکیل میشود؟
کافندهتن (لیزوزوم)
در فرآیند گوارش پارامسی، کافندهتن (لیزوزوم) چه نقشی دارد و چگونه باعث تشکیل واکوئول گوارشی میشود؟
در پارامسی، کافندهتن (لیزوزوم) به واکوئول غذایی میپیوندد و آنزیمهای گوارشی خود را به درون آن آزاد میکند. در نتیجه، ذرات غذا در واکوئول تجزیه شده و واکوئول گوارشی تشکیل میشود.
وظیفهٔ واکوئول دفعی در پارامسی چیست؟
وظیفهٔ واکوئول دفعی، خارج کردن مواد گوارشنیافته از سلول است. این مواد از طریق منفذ دفعی از یاخته خارج میشوند.
واکوئول گوارشی در پارامسی چگونه به واکوئول دفعی تبدیل میشود؟
پس از آنکه گوارش در واکوئول گوارشی کامل شد، مواد گوارش یافته از آن به سیتوپلاسم وارد میشوند. مواد باقیمانده که قابل گوارش نیستند، در همان واکوئول باقی میمانند. در این مرحله، واکوئول گوارشی به واکوئول دفعی تبدیل میشود.
چرا وجود منفذ دفعی در پارامسی اهمیت دارد؟
چون پارامسی تکسلولی است و برای حفظ تعادل درونی (هوموستازی)، باید مواد زائد و گوارش نشده را از یاخته خارج کند. منفذ دفعی راه خروج این مواد است.
محتویات کدام اندامک از راه منفذ دفعی یاخته پارامسی خارج میشود؟
واکوئول دفعی
مواد گوارش یافته از واکوئول گوارشی خارج میشوند و مواد گوارش نیافته در آن باقی میمانند. به این واکوئول، چه میگویند؟
واکوئول دفعی
محتویات واکوئول دفعی چگونه از یاخته پارامسی خارج میشود؟
از راه منفذ دفعی
پرسشهای یادگیری موثر
▪️درست یا نادرست بودن جملات زیر را مشخص کنید. در جملات نادرست، عبارتهای غلط را پیدا کرده و زیر آنها خط بکشید.
الف) برخی جانداران، مواد مغذی را از سطح یاخته یا بدن و به طور مستقیم از محیط، دریافت میکنند.
درست
پرسشهای مقایسهای
◾هر یک از
در حال آماده کردن برای طراحی پرسش تشریحی
قدردان صبوری شما هستیم
۱. کدام جانور فاقد دهان و دستگاه گوارش است؟ این جانور، مواد مغذی را چگونه جذب میکند؟
کرم کدو، فاقد دهان و دستگاه گوارش است و مواد مغذی را از سطح بدن جذب میکند.
۲. نوع گوارش پارامسی چیست؟
گوارش درون یاخته ای
۳. در کدام نوع گوارش کریچه غذایی تشکیل میشود؟
درون یاخته ای
۴. انواع کریچه (واکوئل)های پارامسی کدامند؟
غذایی، گوارشی و دفعی
۵. در پارامسی حرکت چه عاملی غذا را از محیط به حفره دهانی منتقل میکند؟
مژکها
۶. در پارامسی، در انتهای حفره دهانی کدام کریچه تشکیل میشود؟
واکوئل غذایی
۷. کدام اندامک پارامسی دارای آنزیمهای گوارشی است؟
لیزوزوم (کافنده تن)
۸. کدام اندامک پارامسی با پیوستن به کریچه غذایی، آنزیمهای خود را به درون آن آزاد میکند؟
لیزوزوم (کافنده تن)
۹. کریچه گوارشی از پیوستن کدام اندامکها به یکدیگر تشکیل میشود؟
واکوئل غذایی و لیزوزوم
۱۰. کریچه دفعی چگونه در پارامسی تشکیل میشود؟
پس از خروج مواد گوارش یافته از واکوئل گوارشی و باقی ماندن مواد گوارش نیافته
۱۱. محتویات کریچه دفعی از چه راه و چگونه دفع میشود؟
از راه منفذ دفعی و به روش اگزوسیتوز (برون رانی)
۱۲. گوارش در کدام جانوران در حفره گوارشی صورت میگیرد؟
در بیمهرگانی مانند هیدر از گروه مرجانها
۱۳. در کدام جانوران گوارش ابتدا برون سلولی سپس درون سلولی است؟
بی مهرگانی مانند هیدر از گروه مرجانها
۱۴. ذرات غذایی با چه فرایندی وارد یاخته پوشاننده حفره گوارشی هیدر میشوند؟
درون بری (آندوسیتوز) یا ذره خواری (فاگوسیتوز)
۱۵. انواع یاخته ی پوشاننده حفره گوارشی هیدر چیست؟
تاژکدار و بدون تاژک
۱۶. حفره گوارشی چند سوراخ برای ورود و خروج مواد دارد؟
فقط یک
۱۷. در هیدر فرایند گوارش درون یاخته ای چگونه ادامه مییابد؟
ابتدا ذرات غذایی با فرایند فاگوسیتوز وارد یاخته پوشاننده حفره گوارشی میشود. سپس گوارش در کریچههای غذایی ادامه مییابد.
۱۸. در هیدر، گردش مواد چگونه صورت میگیرد؟
درون حفره گوارشی
۱۹. لوله گوارش در اثر تشکیل چه عاملی شکل میگیرد؟ و چه امکاناتی در آن فراهم شده است؟
این لوله در اثر تشکیل مخرج، شکل می گیرد و امکان جریان یک طرفۀ غذا را بدون مخلوط شدن غذای گوارش یافته و مواد دفعی فراهم میکند.
۲۰. در کدام جانوران دستگاه گوارش کامل شکل گرفته است؟
جانوران دارای لوله گوارش
۲۱. کدام عامل لوله گوارش ملخ را برای عبور مواد غذایی لغزنده میکند؟
بزاق
۲۲. گوارش شیمیایی کدام نوع ماده آلی از دهان ملخ آغاز میشود؟ توسط کدام آنزیم؟
کربوهیدرات-آمیلاز بزاق
۲۳. در ملخ غذای خرد شده از طریق مری به کدام بخش وارد میشود؟
چینه دان
۲۴. ملخ قبل از انتقال غذا به دهان چه کاری انجام می دهد؟
با استفاده از آروارهها، مواد غذایی را خرد و به دهان منتقل میکند.
۲۵. بخش حجیم انتهای مری ملخ چه نام دارد؟
چینه دان
۲۶. غذا در کدام اندام لوله گوارش ملخ دخیره و نرم میشود؟
چینه دان
۲۷. گوارش کدام ترکیبات آلی در چینه دان کربوهیدرات ادامه می یابد؟
کربوهیدرات
۲۸. غذا پس از چینه دان به کدام بخش لوله گوارش ملخ وارد میشود؟
پیش معده
۲۹. پیش معده ملخ چگونه به خرد شدن بیشتر مواد غذایی کمک میکند؟
دیوارۀ پیش معده دندانههایی دارد که به خرد شدن بیشتر مواد غذایی کمک می کنند.
۳۰. آنزیمهای ترشحی کدام بخشها به پیش معده وارد می شوند؟
معده و کیسههای معده
۳۱. کدام عوامل باعث تبدیل مواد غذایی به ذرات ریزی در پیش معده ملخ می شوند؟
حرکات مکانیکی پیش معده و عملکرد آنزیمهای معده و کیسههای معده
۳۲. ذرات غذایی حاصل از گوارش در پیش معده ملخ به کدام بخش وارد می شوند؟
کیسههای معده
۳۳. کدام بخش لوله گوارش ملخ دارای دندانههایی در دیواره اش است؟
پیش معده
۳۴. در کدام جانور جذب اصلی در معده صورت می گیرد؟
ملخ
۳۵. گوارش برون یاخته ای در کدام بخش لوله گوارش ملخ کامل میشود؟
کیسههای معده
۳۶. مواد گوارش نیافته پس از عبور از روده ملخ به کدام بخش وارد می شوند؟
راست روده
۳۷. جذب آب و یونها در کدام بخش لوله گوارش ملخ صورت می گیرد؟
راست روده
۳۸. کدام جانوران دارای چینه دان می باشند؟
ملخ، کرم خاکی و پرندگان دانه خوار
۳۹. کدام ساختار لوله گوارش به جانوران امکان می دهد تا با دفعات کمتر تغذیه انرژی خود را تأمینکند؟چرا؟
چینه دان زیرا غذا در آن ذخیره میشود.
۴۰. کدام جانور فاقد معده در لوله گوارش است؟
کرم خاکی
۴۱. اولین بخش اتساع یافته لوله گوارش کرم خاکی چیست؟
حلق
از بخش عقبی معده پرندگان دانه خوار کدام بخش تشکیل میشود؟
سنگدان
نقش راست روده ملخ چیست؟
مواد گوارش نیافته، پس از عبور از روده به راست روده وارد و آب و یونهای آن جذب میشود.
چرا پرندگان دانه خوار همراه غذا سنگریزههایی نیز می بلعد؟
فرایند آسیاب کردن غذا را در سنگدان تسهیل می کنند.
معده کدام جانوران چهار قسمتی است؟
پستانداران نشخوارکننده
کدام قسمت معده نشخوارکنندگان معده واقعی است؟
شیردان
حجیم ترین قسمت معده نشخوار کنندگان کدام است؟
سیرابی
نمونههایی از جانوران نشخوار کننده کدامند؟
گاو و گوسفند
علت احتمالی نشخوارکنندگی گاو و گوسفند چیست؟
این جانوران به سرعت غذا می خورند تا در فرصت مناسب یا مکانی امن، غذا را با نشخوار کردن وارد دهان کنند و بجوند.
غذای نیمه جویده شده که به سرعت در نشخوارکنندگان بلعیده میشود ابتدا به کدام بخش معده وارد میشود؟
ابتدا غذای نیمه جویده شده به سرعت بلعیده و وارد سیرابی میشود.
چه عواملی تودههای غذا را در سیرابی نشخوارکنندگان تا حدودی گوارش می دهند؟
میکروبها به کمک حرارت بدن، ترشح مایعات و حرکات سیرابی، تا حدودی تودههای غذا را گوارش می دهند.
تودههای غذایی گوارش یافته پس از سیرابی وارد کدام بخش معده می شوند؟
نگاری
غذای نیمه جویده شده که به سرعت در نشخوارکنندگان بلعیده میشود قبل از ورود مجدد به دهان از کدام بخشهای معده می گذرند؟
سیرابی و نگاری
پس از ورود مجدد و پس از نشخوار مواد غذایی به سیرابی در نشخوارکنندگان چه تغییری در مواد غذایی ایجاد میشود؟
بیشتر حالت مایع پیدا میکند و سپس به نگاری جریان یابد.
میکروبهای گوارش دهنده سلولز در کدام بخش معده نشخوارکنندگان مستقرند؟
سیرابی
میکروبهای گوارش دهنده سلولز در کدام بخشهای معده نشخوارکنندگان، عمل گوارش میکروبی انجام می دهند؟
سیرابی، نگاری، هزارلا و حتی تا اندازه ای شیردان
نقش هزارلای معده نشخوار کنندگان چیست؟
آبگیری از مواد غذایی
آبگیری از مواد غذایی در کدام بخش معده نشخوارکنندگان صورت می گبرد؟
هزارلا
در کدام محل معده نشخوارکنندگان آنزیمهای گوارشی پپسینوژن وارد عمل میشود؟
شیردان
چرا وجود میکروبها در نشخوار کنندگان ضروری است؟
برای گوارش سلولز زیرا آنان فاقد توانایی تولید آنزیم سلولاز برای گوارش سلولزند.
گوارش سلولز از کدام بخش لوله گوارش نشخوارکنندگان شروع میشود؟
سیرابی
در کدام گیاه خواران عمل گوارش میکروبی پس از گوارش آنزیمی صورت می گیرد؟
گیاه خواران غیرنشخوارکننده
میکروبهای گوارش دهنده سلولز در کدام بخش لوله گوارش غیرنشخوارکنندگان زندگی می کنند؟
روده کور
سلولز در کدام بخش لوله گوارش اسب آبکافت میشود؟
روده کور
چرا بخشی از مواد غذایی در اسب دفع میشود؟
زیرا گوارش سلولز در رودۀ باریک این جانور انجام نمیشود بلکه در روده کور انجام میشود.
انتشار یا بازنشر هر بخش از این محتوای «آیندهنگاران مغز» تنها با کسب مجوز کتبی از صاحب اثر مجاز است.
📘 زیستشناسی را بازی کنید و موفقیت را تجربه کنید
با جایخالیهای تعاملی، متنها را خودتان کامل کنید، فکر کنید و یاد بگیرید. فوراً کلیک کنید و تجربه یادگیری تعاملی را آغاز کنید!
شکل۱۸- گوارش درون یاختهای در پارامسی از آغازیان
حفره گوارشی: گوارش در جانوری مانند هیدر در کیسه ای به نام حفره گوارشی انجام میشود. این حفره فقط یک سوراخ برای ورود و خروج مواد دارد. یاختههایی در این حفره، آنزیمهایی ترشح میکنند که فرایند گوارش به صورت برون یاخته ای را آغاز میکنند. یاختههای این حفره، ذرههای غذایی را با درون بری دریافت میکنند. سپس فرایند گوارش به صورت درون یاخته ای در حفره گوارشی ادامه می.یابد (شکل ۱۹).
شکل ۱۹- حفره گوارشی در هیدر
لوله گوارش: این لوله در اثر تشکیل مخرج، شکل میگیرد و امکان جریان یک طرفه غذا را فراهم میکند. در ادامه نمونههایی از لوله گوارش در جانوران را بررسی میکنیم.
ملخ، حشره ای گیاه خوار است و با استفاده از آروارهها، مواد غذایی را خرد و به دهان منتقل میکند. غذای خرد شده از طریق مری به چینه دان وارد میشود. چینه دان بخش حجیم انتهای مری است که در آن غذا ذخیره و نرم میشود. سپس غذا به بخش کوچکی به نام پیش معده وارد میشود. دیواره پیش معده دندانههایی دارد که به خرد شدن بیشتر مواد غذایی کمک میکنند. معده و کیسههای معده، آنزیمهایی ترشح میکنند که به پیش معده وارد میشوند. جذب، در معده صورت میگیرد. مواد گوارش نیافته پس از عبور از روده، به راست روده وارد و سپس از مخرج دفع میشوند (شکل۲۰).
شکل۲۰- لوله گوارش ملخ
جانوران دیگری مانند پرندگان دانه خوار نیز چینه دان دارند. شکل ۲۱ لوله گوارش در این پرندگان را نشان میدهد.
بخش عقبی معده در این پرندگان ساختاری ماهیچهای است و سنگدان نامیده میشود. سنگریزههایی که پرنده میبلعد، فرایند آسیاب کردن غذا را تسهیل میکنند.
شکل۲۱- لوله گوارش پرنده دانه خوار
پستانداران نشخوارکننده، نظیر گاو و گوسفند، معده چهار قسمتی دارند (شکل ۲۲). در این جانوران، معده، شامل کیسه بزرگی به نام سیرابی؛ بخشی به نام نگاری، یک اتاقک لایه لایه به نام هزارلا و معده واقعی یا شیردان است. این جانوران به سرعت غذا میخورند تا در فرصت مناسب یا مکانی امن، غذا را با نشخوارکردن به دهان برگردانند و بجوند. ابتدا غذای نیمه جویده بلعیده و وارد سیرایی میشود و در آنجا به کمک میکروبها تا حدی گوارش مییابد. در نشخوارکنندگان، وجود میکروبها برای گوارش سلولز ضروری است. سلولز مقدار زیادی انرژی دارد ولی اغلب جانوران فاقد توانایی تولید آنزیم لازم برای گوارش آن هستند.
تودههای غذا سپس به نگاری وارد و به دهان برمیگردند. در این زمان غذا به طور کامل، جویده و دوباره به سیرابی وارد میشود؛ بیشتر حالت مایع پیدامیکند و سپس به نگاری جریان مییابد. مواد از آنجا به هزارلا رفته، تا حدودی آبگیری و سرانجام به شیردان وارد میشوند. در این محل آنزیمهای گوارشی وارد عمل میشوند و گوارش ادامه پیدا میکند (شکل ۲۲).
شکل ۲۲- معده چهار قسمتی
فعالیت
درباره ارتباط بین گوارش نشخوارکنندگان با گرم شدن کره زمین اطلاعاتی جمع آوری کنید و در کلاس ارائه دهید.
ورود/ ثبت نام با جیمیل
بسیار کاربردی
سلام عزیزم پس سوالاش کو من چرا پیدا نمیکنم فقط متن کتابه
سلام و درود. از هفته دیگر سوال های گفتار سوم فصل اول زیست دهم را تکمیل می کنم. سپاس از شکیبایی شما