آزمایشگاه علوم تجربی پایه دهم | آموزش عملی، ایمنی آزمایشگاه و پاسخ به فعالیت‌ها و آزمایش‌ها

پیشگفتار

فعالیت‌هـای عملی در پیشرفت عـلـوم تجربـی نقش مهمـی را ایفا مـی‌کنند. فـعالیت‌های آزمایشگـاهـی درهـای زیادی بـه روی پژوهشگران به‌منظور اکتشافات و اختراعات جدید گشوده است.
بنابراین کارهای تجربی و آزمایشگاهی در آموزش علوم نقش اساسی را به عهده دارند. کار عملی در برنامه درسی علوم تجربی، دوره متوسطه دوم، افزون بر آشنا کردن دانش‌آموزان با ابزارها و
شیوه‌های مورد استفاده در آزمایشگاه علوم، باعث تقویت و توسعه مهارت حل مسئله نیز می‌شود. فعالیتهای عملی فراگیر را برای به دست آوردن مهارت‌هایی مانند طراحی و راه‌اندازی یک آزمایش، جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل داده‌ها از طریق آزمایش و تفسیر داده‌ها برای رسیدن به جواب قابل قبول، یاری می‌کند.
آزمایشگاه علوم مدرسه، جایی است که در آن مهارت‌های عملی از طریق مجموعه‌ای از آزمایش‌ها آموزش داده می‌شود. انجام آزمایش‌ها بـه‌وسیله خود دانش‌آموز نه تنها می‌تواند تجربه‌ای هیجان‌انگیز باشد، بلکه باعث افزایش بازده یادگیری می‌شود، و درک مفاهیم علمی را ساده‌تر و عمیق‌تر می‌کند.
آزمایش‌های علوم تجربی در دوره دوم متوسطه به‌منظور توسعۀ مهارت‌های اساسی مانند اندازه‌گیری، کارکردن با برخی از ابـزارهـا، تجهیزات و مــواد شیمیایی، تنظیم دستگـاه‌هـای ساده، کـارکردن با میکروسکوپ و آماده‌کردن تیغه‌ها، مشاهده درست، جمع‌آوری داده‌ها و ارائه آن در قالب و چارچوبی مناسب، انجام می‌شود.
درس آزمایشگاه علوم به‌عنوان درسی جدید در جدول دروس دوم متوسطه با شناسه و نمره مستقل ارائـه می‌شود.
آموزشگر این درس، مربی خوانده می‌شود و مستقل از دبیر دروس علوم پایه (زمین‌شناسی، زیست‌شناسی، شیمی و فیزیک) درس را ارائه می‌کند. آزمایش‌های این کتاب در چهار قالب زیر ارائه شده است:
مربی: این نوع آزمایش‌ها جنبه نمایشی و انگیزشی دارند؛ در زمان کوتاه (حداکثر 10 دقیقه) و توسط مربی انجام می‌شود و دانش‌آموز، مشاهده‌گر است. هدف از این نوع آزمایش‌ها ایجاد انگیزه  و سؤال برای ورود به بحث جدید، و یا آزمایش جدید است.
دستورالعملی: این نوع آزمایش‌ها بر اساس دستورالعمل ارائـه شده، توسط دانش‌آموز انجام می‌شود. هدف این نوع آزمایش‌ها تثبیت و تعمیق مطالب قبلی دانش‌آموز است.
کاوشگری: این نوع آزمایش‌ها با یک سؤال آغاز می‌شود و فعالیت‌های کاوشگری توسط دانش‌آموز انجام می‌شود.
هدف این نوع آزمایشها کشف مطالب جدید توسط دانش‌آموز است.
پـروژه: موضوع این نوع فعالیت بر اسـاس علاقه و نیاز دانش‌آموزان انتخاب، و در مدت زمان نسبتا طولانی (حداکثر یک نیمسال) و به روش پروژه محور انجام می‌شود و مربی نقش راهنمای پروژه را دارد. هدف این نوع آزمایش‌ها آشنایی دانش‌آموزان با روند پژوهش‌های علمی است.
در طراحی آزمایشهای این کتاب موارد زیر مورد توجه قرار گرفته است:
1ـ آزمایش‌ها کاربردی و با زندگی دانش‌آموز مرتبط است.
2 ـ آزمایش‌ها جذاب، نوآورانه و اشتیاق‌آور است.
3ـ آزمایش‌های آن با کتاب‌های درسی هم‌سو است.
4ـ آزمایش‌های آن متناسب با سطح علمی و سن دانش‌آموز است.
5  ـ هم از وسایل ساده و دم‌دستی و هم از ابزارهای پیشرفته و استاندارد استفاده شده است.
6  ـ آزمایشها از همه حوزه‌های علوم تجربی (زمین‌شناسی، زیست‌شناسی، شیمی و فیزیک) طراحی شده است.
7ـ به نکات ایمنی و زیست‌محیطی، توجه ویژه‌ای شده است.
نکته مهم: با توجه به اینکه امکانات و تجهیزات مورد نیاز مدارس کشور به‌طور یکسان وجود ندارد، تعداد آزمایش‌های کتاب بیشتر از تعداد جلسات آموزشی، طراحی شده است تا به مربیان ارجمند حق انتخاب دهد و در صورت نبود امکانات لازم برای انجام برخی آزمایش‌ها، به تعداد جلسات آموزشی، آزمایش وجود داشته باشد. 

در ادامه شرکت کنید: 

»  آزمون‌های آنلاین آزمایشگاه علوم تجربی

در ادامه بخوانید: 

» مباحث درس زیست‌ شناسی در کتاب آزمایشگاه علوم تجربی دهم