سوالات جای خالی گفتار چهارم فصل چهارم زیست دهم | یادگیری فعال برای کنکور و امتحان نهایی


دعای مطالعه [ نمایش ]

بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ

خدايا مرا بيرون آور از تاريكى‏‌هاى‏ وهم،

وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ

و به نور فهم گرامى ‏ام بدار،

اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ

خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،

وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ

و خزانه‏‌هاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربان‌‏ترين مهربانان.


آینده‌نگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، مجموعه‌ای نوآورانه با نام‌های زیست‌یار، زیست‌یاد و زیست‌بان تعاملی ارائه کرده است که تجربه‌ای کاملاً هوشمند، تعاملی و هدفمند در یادگیری زیست‌شناسی دهم، یازدهم و دوازدهم فراهم می‌آورد. این مجموعه فراتر از ابزار آموزشی ساده است و به عنوان یک همراه هوشمند یادگیری، دانش‌آموز را در مسیر تسلط علمی، درک عمیق و آمادگی کامل برای آزمون‌ها هدایت می‌کند.

این تجربه تعاملی دقیقاً همان اصل قدیمی «تکرار، مادر مهارت‌هاست» را عملی می‌کند و دانش‌آموز را به یادگیری فعال، تفکر تحلیلی و خودسنجی مستمر سوق می‌دهد. ما در آینده‌نگاران مغز خود را معماران تکرار هدفمند می‌دانیم که با طراحی علمی مسیر یادگیری، دانش‌آموزان را به بالاترین سطح توانمندی هدایت می‌کنند.

با تمرکز بر آموزش مفهومی، تکرار هدفمند و بازیابی فعال، این مجموعه با جای‌خالی‌های هوشمند یادگیری را از حالت منفعل خارج کرده و آن را به یک تجربه تعاملی و عمیق تبدیل می‌کند. طراحی هوشمندانه این ابزارها امکان یادگیری پیوسته و یکپارچه در طول سه سال تحصیلی را فراهم می‌آورد و دانش‌آموزان را به مهارت‌آموز حرفه‌ای در زیست‌شناسی تبدیل می‌کند، آماده برای مواجهه با چالش‌های علمی و تحصیلی و تبدیل تجربه یادگیری به فرآیندی فراموش‌نشدنی.


» کتاب زیست‌شناسی دهم

»» فصل گردش مواد در بدن


بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

گفتار تنوع گردش مواد در جانداران

گفتار ۴.  تنوع گردش مواد در جانداران

در تک‌یاخته‌ای‌ها تبادل [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] بین محیط و یاخته از [نمایش پاسخ] آن انجام می‌شود. در جانداران [نمایش پاسخ] به دلیل زیاد بودن تعداد یاخته‌ها، [نمایش پاسخ] یاخته‌ها با محیط بیرون ارتباط ندارند و لازم است در آنها دستگاه [نمایش پاسخ] به وجود آید تا یاخته‌ها نیازهای [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] خود را با کمک آن برطرف کنند. دستگاه‌های [نمایش پاسخ] در جانوران مختلف به صورت‌های زیر است:

سامانهٔ [نمایش پاسخ]: در [نمایش پاسخ]، آب از محیط بیرون از طریق [نمایش پاسخ] دیواره به [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] وارد و پس از آن از [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] خارج می‌شود. عامل حرکت [نمایش پاسخ]، یاخته‌های [نمایش پاسخ] هستند که [نمایش پاسخ] دارند (شکل‌های 21 و 22).

گردش آب در بدن نوعی اسفنجشکل 21- گردش [نمایش پاسخ] در بدن نوعی [نمایش پاسخ]

شکل نوعی اسفنجشکل 22- شکل نوعی [نمایش پاسخ]

حفرۀ [نمایش پاسخ]: حفرۀ [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] پر از [نمایش پاسخ] است و علاوه بر [نمایش پاسخ]، وظیفه [نمایش پاسخ] را نیز بر عهده دارد.

در کرم‌های [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] مثل [نمایش پاسخ]، انشعابات حفرۀ [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] نواحی بدن نفوذ می‌کنند به‌طوری که فاصلهٔ [نمایش پاسخ] مواد تا یاخته‌ها [نمایش پاسخ] است. در این جانوران حرکات [نمایش پاسخ] به جابه‌جایی [نمایش پاسخ] کمک می‌کند (شکل ۲۳).

حفره گوارشی و انشعابات آن در پلاناریاشکل ۲۳- حفره [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] آن در [نمایش پاسخ]

در جانوران [نمایش پاسخ]، دستگاه اختصاصی برای [نمایش پاسخ] شکل می‌گیرد که در آن [نمایش پاسخ] برای جابه‌جایی مواد وجود دارد. در این جانوران، [نمایش پاسخ] نوع سامانهٔ [نمایش پاسخ] مشاهده می‌شود.

سامانهٔ [نمایش پاسخ]: قلب در سامانهٔ [نمایش پاسخ]، مایعی به نام [نمایش پاسخ] را به [نمایش پاسخ] بدن پمپ می‌کند. همولنف نقش‌های [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] وی[نمایش پاسخ]ا بر عهده دارد. جانورانی که سامانه [نمایش پاسخ] دارند، [نمایش پاسخ] ندارند و همولنف [نمایش پاسخ] به فضای بین یاخته‌های بدن آنها وارد می‌شود و در [نمایش پاسخ] آنها جریان می‌یابد. [نمایش پاسخ] مانند [نمایش پاسخ] سامانهٔ گردشی باز دارند.

سامانهٔ [نمایش پاسخ]: ساده‌ترین سامانهٔ [نمایش پاسخ] در کرم‌های [نمایش پاسخ]، نظیر [نمایش پاسخ] وجود دارد. در این سامانه [نمایش پاسخ] در کنار یاخته‌ها و با کمک [نمایش پاسخ]، تبادل مواد [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] را انجام می‌دهند (شکل 24).

[نمایش پاسخ] مهره‌داران، سامانهٔ [نمایش پاسخ] دارند. گردش خون در [نمایش پاسخ] به صورت [نمایش پاسخ] و یا [نمایش پاسخ] است. در گردش ساده مثل [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]، خون، ضمن [نمایش پاسخ] گردش در بدن، [نمایش پاسخ] از قلب [نمایش پاسخ] حفره‌ای آن عبور می‌کند. مزیت این سیستم، انتقال [نمایش پاسخ] خون [نمایش پاسخ] به تمام [نمایش پاسخ] اندام‌هاست (شکل 25).

مقایسه سامانه گردش باز و بسته در کرم و ملخ

شکل 24- مقایسه سامانهٔ [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]

گردش خون ماهی

شکل 25- گردش خون ماهی ـ خون [نمایش پاسخ] بدن از طریق [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] و سپس به [نمایش پاسخ] وارد می‌شود. انقباض بطن، خون را از طریق [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] می‌فرستد. پس از تبادل [نمایش پاسخ]، خون از طریق [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] بدن و پس از تبادل [نمایش پاسخ] با یاخته‌های بدن وارد [نمایش پاسخ] می‌شود و به [نمایش پاسخ] برمی‌گردد. قبل از دهلیز، [نمایش پاسخ] و بعد از بطن، [نمایش پاسخ] قرار دارد.

در گردش [نمایش پاسخ]، که در سایر [نمایش پاسخ] دیده می‌شود. خون ضمن [نمایش پاسخ] گردش در بدن، [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] عبور می‌کند. در این سامانه، قلب به صورت [نمایش پاسخ] تلمبه عمل می‌کند: یک تلمبه با فشار [نمایش پاسخ] برایمبه[نمایش پاسخ]دیگر با فشار [نمایش پاسخ] برای [نمایش پاسخ] فعالیت می‌کند.

سامانهٔ گردشی [نمایش پاسخ]، از [نمایش پاسخ] به بعد شکل گرفته است. قلب [نمایش پاسخ] حفره‌ای [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] بطن و [نمایش پاسخ] دهلیز تشکیل شده است (شکل ۲۶). در فصل ۳ دانستید که دوزیستان تنفس [نمایش پاسخ] دارند و بنابراین علاوه بر [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] نیز در تبادل گازهای تنفسی نقش اساسی دارد. 

قلب در انواع مهره‌دارانشکل 26- قلب در انواع [نمایش پاسخ]

قلب و سامانه‌های گردشی در پرندگان و پستانداران

جدایی کامل بطن‌ها در [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] خزندگان مثل [نمایش پاسخ] رخ می‌دهد. این حالت، حفظ فشار در سامانهٔ [نمایش پاسخ] را آسان می‌کند. فشار خون [نمایش پاسخ] برای رساندن [نمایش پاسخ] مواد غذایی و خون غنی از [نمایش پاسخ] به بافت‌ها در جانورانی با نیاز [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] مهم است.

بیشتر بدانید

در سه گروه خزندگان (مارها، لاک‌پشت‌ها و سوسمارها) قلب چهار حفره‌ای است ولی دیوارهٔ بین دو بطن کامل نشده است.

بیشتر بدانید

قلب مصنوعی: پیوند علم و فناوری

خون با انقباض بطن‌ها در رگ‌ها جاری می‌شود اما ممکن است قلب به دلایل متفاوت آسیب ببیند و نتواند نیروی لازم برای گردش خون را فراهم کند. این وضعیت که نارسایی قلبی نامیده می‌شود، نیاز به مراقبت‌های پزشکی دارد و به دلایل متفاوت مانند پرفشاری خون، مشکل در رگ‌های قلب یا التهاب بافت قلب ایجاد می‌شود. در صورتی که نارسایی شدید باشد، با انجام عمل پیوند قلب، زندگی بیمار را حفظ می‌کند، اما قلب سالم برای پیوند همیشه در دسترس نیست یا ممکن است فرد بیمار شرایط دریافت پیوند را نداشته باشد. در چنین مواردی از قلب مصنوعی برای ایجاد نیروی لازم برای گردش خون در رگ‌ها استفاده می‌شود. تاریخچه قلب مصنوعی که نمونه‌ای از پیوند زیست شناسی و فناوری است به اواسط قرن بیستم میلادی برمی‌گردد. ساختن قلب مصنوعی علاوه بر دانش مربوط به ساختار و عملکرد قلب و رگ‌ها به شناخت مواد مناسب و یا چگونگی ساختن آنها، دانش ریاضی و مهندسی وابسته است. تا به امروز تلاش‌های موفقیت‌آمیزی برای بهبود قلب مصنوعی انجام شده است. در حال حاضر جدیدترین قلب مصنوعی بیشترین شباهت را با قلب طبیعی دارد. در ایران نیز عمل پیوند قلب مصنوعی، از سال ۱۳۹۳ انجام می‌شود. شرکت‌های سازنده قلب مصنوعی، در ساخت و بهبود قلب مصنوعی به مواردی مانند استفاده از مواد مناسب، بیشترین کارایی، کمترین هزینه و سهولت به کارگیری توجه دارند. 

بیشتر بدانید
کشف مهم ابن نفیس
از کارهای ابن‌نفیس دانشمند مسلمان قرن هفتم هجری، نوشتن شرحی بر بخش کالبدشناسی کتاب قانون ابن‌سینا و ارائه آن در کتابی به نام شرح تشریح القانون است. او در این کتاب ضمن توضیح گردش ششی خون به نقش قلب و شش‌ها می‌پردازد و می‌گوید که خون در شش‌ها در تماس با هوای دمی تصفیه می‌شود. ابن‌نفیس در نقد نظر ابن‌سینا مبنی بر وجود سه بطن در قلب بیان می‌کند که قلب فقط دو بطن دارد. جالب است که وی در رد نظر ابن‌سینا به شواهد به‌دست آمده از تشریح قلب استناد می‌کند. ابوالحسن علی ابن‌عباس مشهور به اهوازی نیز قبل از ابن‌نفیس وجود سه بطن در قلب را نادرست می‌دانست. او که در قرن چهارم هجری می‌زیست بر این باور بود که قلب یک بطن چپ و یک بطن راست دارد.
ابن‌نفیس در تشریح گردش ششی خون می‌گوید «فایده این خون (منظور خون حفره سمت راست) آن است که به شش‌ها برود و در آنجا با هوای درون شش‌ها مخلوط شود و سپس از سیاهرگ ششی عبور کند و به حفره چپ قلب برود». تا قبل از آن بر اساس نظر جالینوس، پزشک یونانی قرن دوم میلادی، اعتقاد بر این بود که خون از طریق منفذهایی در دیواره بین دو بطن از سمت راست وارد سمت چپ قلب می‌شود. از این‌رو ابن‌نفیس توضیح می‌دهد که «خون از حفره راست قلب باید به حفره چپ برود، اما مسیر مستقیمی بین آنها وجود ندارد. دیواره ضخیم قلب منفذ ندارد و برخلاف تصور جالینوس فاقد منفذهای نامرئی است. خون حفره راست قلب باید از راه سرخرگ ششی به شش‌ها برود از میان آنها عبور کند با هوا آمیخته شود و از راه سیاهرگ ششی به حفره چپ قلب برود». 
کشف مهم ابن‌نفیس تا سیصد سال بعد، یعنی تا زمانی که برخی آثار او در نیمه قرن شانزدهم میلادی از عربی به زبان لاتین ترجمه شود از دید اروپائیان مخفی ماند. بعد از آن افرادی در اروپا برای توضیح گردش ششی خون که ابن‌نفیس پیشرو آن بود، کوشش‌هایی انجام دادند. ویلیام هاروی از جمله این افراد است که عنوان کاشف گردش ششی خون را نصیب خود کرد. سرانجام در سال ۱۹۵۷ میلادی یافته‌های ابن‌نفیس به رسمیت شناخته شد؛ گرچه حدود هفتصد سال از مرگ او گذشته بود.

🚀 با ما همراه شوید!

تازه‌ترین مطالب و آموزش‌های مغز و اعصاب را از دست ندهید. با فالو کردن کانال تلگرام آینده‌نگاران مغز، از ما حمایت کنید!

🔗 دنبال کردن کانال تلگرام

امتیاز شما به این مطلب:

★ اول از راست = ۱ امتیاز | ★ پنجم از راست = ۵ امتیاز

میانگین امتیازها: 5 / 5. تعداد آراء: 834

اولین نفری باشید که به این پست امتیاز می‌دهید.

داریوش طاهری

نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان. ---- ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
ورود | ثبت نام
شماره موبایل یا پست الکترونیک خود را وارد کنید

ورود/ ثبت نام با جیمیل

برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید برای شماره موبایل شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد تا دیگر

ورود/ ثبت نام با جیمیل

برگشت
رمز عبور را وارد کنید
رمز عبور حساب کاربری خود را وارد کنید

ورود/ ثبت نام با جیمیل

برگشت
رمز عبور را وارد کنید
رمز عبور حساب کاربری خود را وارد کنید

ورود/ ثبت نام با جیمیل

برگشت
درخواست بازیابی رمز عبور
لطفاً پست الکترونیک یا موبایل خود را وارد نمایید

ورود/ ثبت نام با جیمیل

برگشت
کد تایید را وارد کنید
کد تایید برای شماره موبایل شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد تا دیگر

ورود/ ثبت نام با جیمیل

ایمیل بازیابی ارسال شد!
لطفاً به صندوق الکترونیکی خود مراجعه کرده و بر روی لینک ارسال شده کلیک نمایید.

ورود/ ثبت نام با جیمیل

تغییر رمز عبور
یک رمز عبور برای اکانت خود تنظیم کنید

ورود/ ثبت نام با جیمیل

تغییر رمز با موفقیت انجام شد

ورود/ ثبت نام با جیمیل