علوم پایه

دانستنی های درخت سیب

درخت های درخت سیب

سیب

به نقل از گل من و تو، درخت سیب (Malus domestica) از اعضای زیرخانواده پوموییده و تیره گل سرخ است. گلابی، به و ازگیل نیز همانند سیب در همین تیره قرار می گیرند. جنس مالوس دست کم دارای ۱۵ گونه اصلی است اما تردیدهایی درباره تعداد گونه های این جنس وجود دارد و در برخی از رده بندی ها، شمار گونه های آن به ۳۳ گونه بالغ می شود. لینه برای نخستین بار سیب را Pyrus malus نامید، اما در دهه ۱۸۰۰ نام علمی آن به M.communis و M. pumila تغییر یافت. هم اکنون ارقام بسیار زیادی از انواع سیب وجود دارد که سویه های بسیاری از آنها حاصل می شود. از بین انواع سیب می توان به سیب سرخ، سیب طلایی، سیب مکینتاش، سیب امپراتور و … اشاره کرد. غرب ترکیه و جنوب غربی روسیه واقع در آسیای صغیر جایی است که تنوع گونه های جنس مالوس در آنها بیش از هر جای دیگری است. به احتمال بسیار، سیب و سایر اعضای زیر خانواده پوموییده نخستین بار در همین نواحی کاشته شدند و سپس از آن جا به سراسر اروپا انتشار یافتند. کیفیت محصول سیب طی هزاران سال و از طریق اصلاح نژاد به طور چشمگیری بهبود یافته است.

خصوصیات درخت سیب

سیب گیاهی به شکل درختچه یا درخت کوتاه با شاخه های بدون تیغ و برگ های ساده، تخم مرغی با لبه دالبر و رأس تیز و کوتاه است که در سطح زیرین برهنه و بدون کرک و در سطح رویی کرک دار است. گوشوارک ها در مدت کوتاه می افتند. گل آذین دیهیم و کم گل است. کاسه گل کرک دار و گلبرگ ها بیضی شکل با ناخنک دراز و به رنگ صورتی اند. تعداد گلبرگ ها پنج تا است و پرچم نیز بین ۵۰ ـ ۲۰ عدد هستند. تخمدان پنج خانه ای است. میوه، گرد و کروی دارای درون بر سخت و غشایی است و در هر یک از خانه هایش دو عدد دانه به وجود می آید. به گزارش سمنا، درختان سیب با خود آمیزش پذیر نیستند ونیازبه گرده افشانی بصورت دگرگشنی دارند. مدیریت گرده افشانی  بخش مهمی از پرورش درخت سیب محسوب می شود. قبل از کاشت درخت مرتب کردن تولید کنندگان گرده بسیار مهم است (گونه های سیب یا سیبچه که تامین کننده گرده هایی فراوان، رستنی و آمیزش پذیر هستند). ممکن است باغهای میوه دارای ردیفهای یک در میان گونه های گشنی پذیر یا درختان سیبچه متناوب و یا شاخه های پیوند خورده سیبچه باشند. بعضی گونه ها گرده های بسیارمعدود یا گرده های نابارور تولید می کنند بنابراین گرده افشانان خوبی به حساب نمی آیند. پرورشگاههای گل و گیاه خوب دارای لیست گشنی پذیری گرده افشانان هستند. گاهی اوقات پرورش دهندگانی که دارای باغستانهای قدیمی با یک گونه درخت هستند برای گرده افشانی، دسته هایی از گلهای سیبچه را درون بشکه یا سطلهایی فراهم می کنند. پرورش دهندگان خانگی که دارای یک درخت بوده و فاقد گونه های دیگر در همسایگیشان هستند نیز می توانند از این روش البته در مقیاس کوچک تر استفاده کنند. پرورش دهندگان درخت هر سال هنگام گل دادن معمولا از گرده افشان هایی برای جابجایی گرده تهیه می کنند. عموما از کندو زنبور عسل استفاده می شود و انجام این کار توسط زنبوردارانی صورت می گیرد که در ازاء مزد به تهیه کندو مبادرت می ورزند. در باغات تجاری از زنبورهای کارگر باغی نیزبعنوان گرده افشانهای مکمل استفاده می شود. چون آنها نیش نمی زنند احتمالا پرورشدهندگان خانگی در مناطق حومه از این زنبورها استفاده می کنند. بعضی زنبورهای وحشی مثل زنبورهای درودگر و زنبورهای تک زی دیگر ممکن است به این امر کمک کنند. بعضی مواقع ملکه های زنبورهای درشت در باغات حضور دارند اما معمولا تعدادشان به قدری نیست تا گرده افشان های با اهمیتی به حساب آیند. گرده افشانی ناکافی علائمی بسیارکم داشته و برای سیب‌ها ناگوار است و موجب کند رسیده شدن میوه می گردد. برای ارزیابی گرده افشانی باید دانه ها را شمرد. سیب هایی که به خوبی گرده افشانی شده اند دارای ۷ تا ۱۰ دانه بابهترین کیفیت می باشند. سیب هایی که کمتر از ۳ دانه دارند معمولا نمی رسند و در اوایل تابستان از روی درخت خواهند افتاد. گرده افشانی نا مناسب یا نتیجه کمبود گرده افشانها و یا کمبود گرده تولید شده ویا به سبب شرایط آب و هوایی نامناسب برای گرده افشانی در زمان گلدهی می باشد.

سرما هنگام گل دهی

یک مشکل کلی، سرمای دیرهنگام است که موجب نابودی ساختار خارجی ظریف گل می شود. بهتر است برای فیلتر سازی هوا درختان درزمین های شیبدار کاشته شوند اما شیب نباید رو به جنوب باشد (در نیمکره شمالی) چون این کار موجب گل دادن زودرس درخت ودرنتیجه افزایش آسیب آن در برابرسرما خواهد شد. اگر سرما زیاد جدی نباشد می توان صبح قبل از تابش خورشید روی شکوفه ها روی درخت آب پاشید با این کار امکان نجات شکوفه ها وجود دارد. آسیب‌های ناشی از سرما را می توان ۲۴ ساعت پس از سرما تخمین زد. اگر مادگی گیاه به سمت عقب برگشته بود نشان دهنده ازبین رفتن گل و عدم تولید میوه خواهد بود. وجود منبع آب در نزدیکی محل پرورش سیب موجب تاخیر گرمای بهار می شود که نتیجه این مزیت به تاخیرافتادن شکوفایی تا زمان به حداقل رسیدن احتمال سرما می گردد. مناطقی از آمریکا مثل ساحل شرقی دریاچه میشیگان، ساحل جنوبی دریاچه انتاریو و اطراف برخی دریاچه های کوچکتر که این تاثیر خنک کنندگی آب به همراه خاک مناسب و خوب زهکشی شده وجود دارد پرورش سیب را در این نواحی ممکن ساخته است. پرورش دهندگان خانگی سیب احتمالا امکان استفاده از منبع آب را ندارند اما آنها می توانند از شیب های رو به شمال یا سایر ویژگی های جغرافیایی برای تاخیراندازی شکوفایی در بهار استفاده کنند. درختان سیب (یا هر میوه دیگر) که در آمریکا در شیب های رو به جنوب کاشته شوند خیلی زود شکوفه داده و دربرابر سرمای بهار بسیار آسیب پذیر خواهند بود.

کاستن از بار درخت

درختان سیب هر دوسال مستعد باردهی است. اگر میوه را در مواقعی که درخت محصول زیادی دارد، بار آن را کم نکنند موجب کاهش گل دهی در سال بعد خواهد شد. کم کردن از بار درخت حتی خارج از زمان آن، به برداشت محصول قابل توجه درهرسال کمک می کند.

آفات

کرم سیب، حشره کامل شب پره ای است که با بالهای جلویی به شکل ذوزنقه و به رنگ خاکستری است روی بال های جلویی سه نوار موج دار به رنگ قهوه ای دیده می شود. در انتهای بال های جلویی یک لکه درشت قهوه ای رنگ وجود دارد که اطراف این لکه قهوه ای یک هاله طلایی دیده می شود. اطراف بال های عقبی پر از ریشک می باشد. این آفت در همه جا حضور دارد میزبان اصلی درخت سیب ولی به گلابی هم حمله می کند. در مواردی درختان انار، گردو، آلبالو، گیلاس و هلو هم مورد حمله قرار گرفته اند. هدف اصلی آفت تغذیه دانه سیب است و به همین خاطر پوست را سوراخ کرده و دالان هایی را به طرف دانه حفر می کند و در هنگام حفر تا حدودی از قسمت های گوشتی تغذیه می کند و فضولات لاروی به بیرون ریخته می شوند و این میوه ها از درخت می ریزند. البته لاروهای خارج شده مختصر تغذیه ای از برگها دارد و بعد از ۴۸ ساعت خود را به میوه می رساند. روش‌های مبارزه با این آفات عبارتند از:

  • شخم زدن
  • هرس کردن
  • از بین بردن علفهای هرز
  • جمع آوری میوه های آلوده
  • استفاده از سموم شیمیایی همانند سموم زولون (۵/۱ در هزار)، دیازینون (۵/۱درهزار)، گزرانتیون (۲درهزار) که زمان مبارزه با استفاده از اطلاعیه های بیش آگاهی صورت می گیرد.

لیسه سیب

حشره کامل شب پره، بال های جلویی دراز باریک، بر روی بال های جلویی به طور متوسط ۱۹-۱۸ عدد خال سیاه وجود دارد. این آفت در اکثر مناطق سیب کاری وجود دارد. میزبان اصلی درخت سیب، ولی به گلابی، آلو، بادام، زردآلو، به، زالز الک و حتی بید حمله می کند. لاروها در کلیه قسمت های برگ تغذیه می کنند و فقط رگبرگ ها باقی می گذارند و تارهایی را دور درخت می تنند در صورت شدت، درخت عاری از برگ می شود و چنین درختانی ضعیف شده، میوه ها ریخته و در صورت باقی ماندن بر روی درخت کوچک و غیر قابل استفاده می شوند و در صورت شدت حمله گاهی اوقات تغذی لاروها از میوه ها مشاهده می شود. سموم مورد استفاده علیه این آفت مالایتون (۲در هزار)، دیازینون (۱در هزار)، زولون (۵/۱ در هزار) که زمان استفاده از این سموم پس از متورم شدن جوانه ها و قبل از باز شدن گل هاست.

کرم سفید ریشه

سوسکی با رنگ قهوه ای و در سطح بالپوش ها لکه های سفید متعددی جلب توجه می کند. این آفت در بیشتر استانها دیده شده و به گیاهان مختلف از جمله سیب، به، زردآلو، آلو حمله ور می شود. اغلب از ریشه ها تغذیه کرده و باعث خشک شدن گیاه می شود. روشهای مبارزه با این آفت عبارتند از:

  • شخم عمیق.
  • از بین بردن علفهای هرز.
  • روش شیمیایی که در اینجا ۴ تا ۵ گرم پودر دمازینون را در هر متر مربع خاک می باشند که پس از پاشش آبیاری صورت می گیرد که معمولا این کار در اوائل بهار و اوائل تابستان صورت می گیرد.

سوسک شاخه بلند رزاسه

حشره به رنگ تیره، شاخک‌ها درازتر از طول بدن، این آفت در بیشتر استانها دیده شده و به سیب، گلابی، به، گیلاس، هلو، زردآلو، بادام حمله می کند. لاروهای این آفت با حرکت در داخل چوب سبب قطع شاخه های چند ساله و تنه های بسیار جوان می شوند. در این شاخه ها لارو سوراخی ایجاد کرده و فضولات خود را که به صورت خاک اره می باشد به بیرون می ریزد این آفت بیشتر به درختانی حمله می کند که جوان هستند. با توجه به اینکه آفت مزبور اغلب به درختان تشنه، کم آب و ضعیف حمله می کند لذا با افزایش رطوبت خاک با آبیاری های منظم و نیز دادن کودهای حیوانی و شیمیایی مناسب می توان تا حدود زیادی درختان میزبان را از حمله آن در امان نگه داشت. هم‌چنین با قطع و سوزاندن شاخه های آلوده می توان جمعیت آفت را کاهش داد. برای سمپاشی این آفت اولین سمپاشی در اول تیرماه انجام و برای کسب نتیجه موفقیت آمیز دومین سمپاشی به فاصله ۱۵-۱۰ روز بعد تکرار می گردد برای سمپاشی بایستی از سموم نفوذی قوی نظیر گوزانتیون استفاده نمود.

سرخرطومی سیب

این آفت دارای خرطوم می باشد رنگ عمومی بدن قهوه ای و توسط موهای نرم و ریز به رنگ سفید مایل به زرد پوشیده شده است. میزبان اصلی سیب ولی روی گلابی هم دیده شده است. لارو با تغذیه از محتویات داخل گل آن را خالی کرده و در ناحیه تخمدان مستقر می شود این حشره قبل از تخمگذاری تا حدودی نیز از جوانه، برگ و گل های کاملا بسته و حتی شاخه های بسیار کوچک حامل جوانه های گل و برگ تغذیه می کند. در سالهای طغیان شدید آفت مناسب ترین زمان سمپاشی هنگام ظهور حشرات کامل و فعالیت تغذیه ای آنها که مصادف با تورم جوانه ها است می باشد برای مبارزه شیمیایی می توان از سموم دیازینون (۱ در هزار) و زولون (۵/۱ در هزار) استفاده کرد در واقع سمپاشی در مرحله غنچه قبل از باز شدن گل ها صورت می گیرد.

شته مویی سیب

بدن این شته پوشیده از ترشحات مویی، سفیر رنگ، پنبه ای می باشد. در بیشتر استانها دیده شده است. میزبان اصلی درخت سیب است ولی به ندرت روی گلابی هم دیده می شود. این آفت روی تنه، شاخه، طوقه و ریشه درخت سیب استقرار یافته و در اثر تغذیه از گیاه و ترشح مواد بزاقی قسمتهای مورد حمله تغییر شکل یافته و متورم می شود. این محلهای متورم به تدریج ترک برداشته و شکاف طولی و عرضی ایجاد می شود. شاخه های موجود در در قسمت بالایی محل خسارت دیده خشکیده و این خشکیدگی به تدریج تمام درخت را فرا می گیرد. در صورت له شدن بدن شته مایع قرمز رنگی خارج می شود. در صورت وجود آفت می توان سمپاشی را شروع کرد که از سموم دیازینون (۱ در هزار) متاسیستوکس (۱در هزار) استفاده کرد.

بیماری‌های سیب

سیب

سفیدک سطحی سیب

هر کجا که سیب کشت می شود این بیماری نیز وجود دارد. علائم سفیدک سطحی روی برگها به صورت لکه های خاکستری تا سفید ظاهر می شود و برگ های جوان دچار پیچیدگی شده و نهایتا خشک می شود و در اثر آلودگی شکوفه ها و گلبرگ ها چروکیده و کاسبرگ ها گوشتی و کلفت می شوند و توانایی تشکیل میوه را از دست می دهند روی سر شاخه ها منظره سفید رنگی ایجاد می شود رشد این شاخه ها متوقف می شود. حالت شبکه ای چوب پنبه در سطح میوه ها دیده می شود از روشهای مبارزه با این بیماری می توان به:

  • هرس شاخه ها و سرشاخه ها
  • رقام مقاوم مانند سیب زرد لبنانی (لیشنر،گلدن)
  • استفاده از قارچ کش های گوگرد، کاراتان، که زمان استفاده از آن نوبت اول هنگام تورم جوانه ها، نوبت دوم بعد از ریزش گلبرگ ها و نوبت سوم بستگی به شرایط جوی دارد.

لکه سیاه سیب

از لحاظ اقتصادی مهمترین بیماری سیب است این بیماری در مناطقی که آب و هوای نیمه خشک دارند کمتر شایع است ولی در مناطقی که بهار خنک و مرطوبی دارند خسارت بیماری شدید بوده است. اساسا خسارت بیماری به دو صورت است

۱. کاهش بازار پسندی میوه ها به سبب وجود لکه های سیاه یا تغییر شکل میوه ها
۲. نابودی کامل درخت در ۳-۲ سال متوالی
در ابتدای بهار قبل از باز نشدن شکوفه ها اولین جایی که آلوده می شود کاسبرگ های گل سیب است. کاسبرگ ها به رنگ سبز زیتونی در آمده و از این طریق میوه ها و برگ های جوان نیز آلوده می شوند. لکه ها ابتدا در سطح زیرین برگ های جوان مشاهده می شوند و با بازتر شدن برگ ها هر دو سطح آنها آلوده می گردند. لکه های اولیه، مخملی و به رنگ سبز زیتونی تا قهوه ای و با حاشیه نا مشخص می باشند. به تدریج حاشیه لکه ها واضح شده و ممکن است چند لکه به هم چسبیده و به رنگ سیاه درآیند. اگر تعداد لکه ها زیاد باشد برگ ها بد شکل و پیچیده می شوند و معمولا ریزش می کنند. آلودگی دمبرگ موجب ریزش برگ قبل از تکامل آن می گردد. لکه روی میوه ها ابتدا مشابه لکه های روی برگ ها است بعدا قهوه ای، سیاه و چوب پنبه ای می شوند. میوه های آسیب دیده بد شکل و پیچ خورده هستند، معمولا این میوه ها ترک می خورند و زود می ریزند. آلودگی دم میوه موجب ریزش میوه قبل از رسیدن آن می گردند. از روشهای مبارزه با این بیماری می توان به:

  • شخم زمستانه و زیر خاک کردن بقایا
  • پاشیدن کودهای نیتروژن دار (اوره) در پاییز روی برگ های ریخته شده در کف باغ
  • پاشیدن قارچ کشهایی مانند بنومیل در آخر فصل (قبل از خزان) روی برگهای درخت یا بعد از خزان روی برگ های کف باغ
  • تنظیم فاصله درختان هنگام کاشت و هرس مرتب آنها ۵-استفاده از قارچ کشهایی مانند دودین (۱ در هزار)، کاپتان (۳ در هزار )، بنومیل (۵% در هزار). حداقل سه بار سمپاشی صورت می گیرد نوبت اول از تورم جوانه ها تا قبل از باز شدن گل ها، نوبت دوم بعد از ریختن گل ها و نوبت سوم ۱۰ روز بعد.

شانکر سیتوسبورایی سیب

بارزترین علائم این بیماری عبارتند از شانکرهایی که روی تنه و شاخه های قطور بوجود می آیند. قبل از پیدایش شانکرها ابتدا محل تغییر رنگ داده و نرم می شود سپس بافت آسیب دیده در مرکز فرو رفته و نشست می کند و حاشیه آن برجسته می شود. در اثر پیشرفت لکه ها بزرگتر و فرورفته تر می شوند و رنگ آن قهوه ای می شود و سرانجام پوست قسمت آلوده می خشکد و به دنبال آن ترک ها و شکاف هایی روی پوست خشکیده شانکر ایجاد می شود و پوست شانکر در مرکز شانکر زیر و پوسته می شود در صورت گسترش شانکر در تمام درخت موجب مرگ درخت می گردد و توده اسپور قارچ به صورت فتیله یا قطره از دهانه شانکر خارج می شود از روشهای مبارزه و پیشگیری می توان به:

  • حذف اندامهای آلوده و بیمار
  • تراشیدن شانکرو یاسمان آن
  • سمپاشی با بنومیل (۷% در هزار در سه نوبت، محلول بر دو درصد (۲-۱ نوبت) که پاییز پس از ریزش برگها و زمستان اواخر بهار صورت می گیرد.

هرس سیب درختی

 

در صورتی که عملیات هرس بدرستی انجام نشود می تواند در آینده باعث ایجاد آسیب هایی برای درخت شود. هرس به معنای قطع، حذف شاخه های غیر ضروری و زاید درختان میوه است که در درختان میوه معمولا این شاخه ها بعنوان شاخه های بدون بار شناخته می شوند و با جذب مواد غذایی از خاک و نور آفتاب جلوی رشد بهتر شاخه های بارده را می گیرند و یا باعث می گردند تا محصول نهایی درختان دارای کیفیت مطلوب و مورد نظر نباشد. هرس  باعث می شود که شاخه های زاید و اضافی موجود در درختان حذف شده و درخت بیشتر و بهتر در معرض تابش نور آفتاب قرار گرفته و مواد غذایی بیشتری از خاک جذب شاخه های سالم و اصلی شود و میوه هایی که بعمل می آیند از لحاظ ظاهری خوش رنگ و درشت تر و حتی طعم بهتری خواهند داشت. انجام هرس باید بصورت صحیح و پس از مشاهده آموزشهای تکنیکی انجام شود. هرس شامل هرس فرم دهی، هرس بار دهی و هرس جوان سازی درخت می باشد. برای هرس درختان سیب، نهال ها درسال اول باید بعد از کاشت با قیچی باغبانی تیز سر برداری شوند. قبل از برش مطمئن شوید در پایین محل برش حداقل چهار جوانه وجود داشته باشد وگرنه محل برش را بالای جوانه چهارم انتخاب نمائید. در سال دوم زمان هرس در فصل خواب درخت (زمستان) می باشد. قطع نمابرش درست در بالای جوانه ای باشد که بطرف بیرون میباشد.این جوانه در بهار تولید یک شاخه جانبی مینماید. در سال سوم زمان هرس فصل استراحت گیاه می باشد. روش هرس شبیه سال دوم می باشد. بخش های صورتی رنگ نبایستی هرس شوند و بخش سیاه رنگ تا یک سوم آن باید هرس شود. در سال چهارم روش هرس مشابه سال سوم می باشد. بخش صورتی نبایستی هرس شوند مگر اینکه آلوده به بیماری باشند. بخش های سیاه رنگ باید تا یک سوم آن هر شوند. در سال پنجم درختان به باردهی میرسند و شکل اصلی درخت تشکیل میشود. بخاطر داشته باشید میوه ها بطور انتهایی یا جانبی در روی سیخک های یک تا سه ساله یابر روی شاخه هایی که در سال قبل تولید شده اند، بوجود می آید. پس از تشکیل فرم درخت وشروع باردهی میزان هرس به حداقل کاهش می یابد و هرس محدود به حذف شاخه های آلوده به بیماری، آفت زده، شاخه های ضعیف،خشک، پاجوش و شاخه های مزاحم و پیر می گردد.

خواص درمانی سیب

 

طبیعت آن شیرین آن گرم و تر است و ترش آن سرد وخشک و ترش و شیرین آن معتدل و کمی خشک است. هر روز سیب بخورید آرام کننده و اشتهاآور است، خون را صاف می کند، مقوی کبد و معده می باشد، قدرت ضد سمی دارد و مانع تشکیل اسید اوریک در بدن می شود، ضد سرطان است. خوردن نوع شیرین آن فرح آور و مقوی قلب و لطیف کننده روح و روان است. نوشیدن آب سیب در موارد سرماخوردگی و گرفتگی صدا اثرات زیادی دارد، برای افرادی که عطش مفرد دارند بسیار مفید می باشد، اسهال های صفراوی را نیز متوقف می سازد. آب سیب سرخ را بگیرید و با عسل شیرین کنید و به کودک بدهید اسهال کودک را درمان می کند. خوردن سیب پخته (کمپوت سیب) سرفه های خشک را تسکین می دهد. آن را بکوبید بعد در آب خودش بپزید و ضماد کنید. زخم های بزرگ و شدید و سخت را درمان می کند. یک سیب قرمز شیرین را پوست بکنید و مغز آن را هم بیرون آورید و بپزید بعد آن را با شیر مادری که دختردار باشد خمیر نموده و پشت چشم ضماد کنید. چشم دردی که از ضربه خوردگی باشد را درمان می کند. یک سیب درشت را از وسط به دو قسمت تقسیم کنید و میانش را درآورید و بجای محتویاتش داخل آن گِل گوگرد بگذارید و سیب را مثل اول روی هم بگذارید و با نخ ببندید و آن را در کوره یا فر بپزید بعد خوب آن را لِه کنید و بر موضع بمالید گال و کچلی را درمان می کند.

تذکر: خوردن سیب کال به خصوص اسراف در آن سبب ضعف قوای دماغی شده و حافظه انسان را نقصان می دهد و فراموشی ایجاد می کند، ایجاد ناراحتی هایی چون نفخ و کشیدگی و درد عضلات و پریدن ناگهان اعضای بدن می نماید، خوردن سیب ترش سبب ضعف اعصاب می گردد و انسان را ترسو می کند.

پوست سیب درختی

 

یک قاشق سوپ خوری از کوبیده خشک آن را در یک فنجان آب بریزید و با شکر شربت کنید و بنوشید. ترشی ادرار را برطرف می سازد. پس از هر غذا یک قاشق سوپ خوری از کوبیده خشک آن را در یک فنجان آب بجوشانید و آب آن را بنوشید. درد و ورم شصت پا یا نقرس و درد مفاصل را درمان می کند.

سیب اقتصاد تک محصولی نیست

تجارت سیب:

صادرات سیب، پوره سیب، صابون، شامپو، مربا، سرکه، ترشی، آبمیوه، کمپوت، اسانس، چوب سیب و……

این‌ها گوشه ای از تولیدات سیب درختی می باشد که گویای عدم تک محصولی بودن آن می باشد.

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بله
تقریبا
خیر

داریوش طاهری

اولیــــــن نیستیــم ولی امیـــــد اســــت بهتـــرین باشیـــــم...! خدایــــــــــا نام و آوازه مـــن را چنان در حافظه‌ها تثبیت کن که آلزایمـــــــــــــر نیز توان به یغما بردن آن را نداشته باشد...!

یک دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا