مباحث نوروفیزیولوژی در کتاب فیزیولوژی پزشکی گانونگ

پیش‌گفتار

کتاب «فیزیولوژی پزشکی گانونگ» یکی از برجسته‌ترین و معتبرترین منابع آموزش علوم پایه پزشکی در جهان است؛ اثری که با نگاهی ژرف و تحلیلی، سازوکارهای حیاتی بدن انسان را از سطح سلولی تا پیچیده‌ترین شبکه‌های تنظیم عصبی و هورمونی تبیین می‌کند. در میان بخش‌های درخشان این کتاب، بخش دوم: نوروفیزیولوژی مرکزی و محیطی جایگاهی ممتاز دارد؛ زیرا درک عملکرد سیستم عصبی و ارتباط آن با حواس، حرکت، رفتار و تنظیمات درونی بدن، بدون مطالعه این فصل‌ها کامل نخواهد بود.

این مجموعه از فصل‌های نوروفیزیولوژی، خواننده را به سفری علمی در مسیر شناخت دقیق دستگاه عصبی می‌برد؛ از انتقال پیام‌های حسی تا پردازش‌های پیچیده مغزی و تعامل میان مغز، رفتار و هورمون‌ها.

در فصل ۸، کتاب به یکی از بنیادی‌ترین مباحث علوم اعصاب می‌پردازد: انتقال عصبی حسی پیکری شامل لمس، درد و دما. این فصل پایه‌ای‌ترین مفاهیم مسیرهای حسی، گیرنده‌های پوستی و مکانیسم‌های ادراک درد را توضیح می‌دهد و نقش آن‌ها را در بقا و تنظیم پاسخ‌های دفاعی بدن آشکار می‌سازد.

در فصل ۹، گانونگ به قلمرو شگفت‌انگیز حواس شیمیایی وارد می‌شود و دو حس مهم بویایی و چشایی را بررسی می‌کند؛ حواس ظریفی که پیوندی عمیق با حافظه، هیجان و رفتار تغذیه‌ای دارند و درک آن‌ها دریچه‌ای به فهم ارتباط مغز با محیط بیرونی است.

در ادامه، فصل ۱۰ به یکی از پیچیده‌ترین سامانه‌های حسی اختصاص دارد: بینایی. در این فصل، ساختار و عملکرد دستگاه بینایی، پردازش اطلاعات نوری و نقش قشر بینایی در تفسیر جهان پیرامون با دقتی علمی تبیین می‌شود.

سپس در فصل ۱۱، مباحث مربوط به شنوایی و نیز سیستم حیاتی تعادل مطرح می‌گردد. این فصل نشان می‌دهد که چگونه گوش داخلی نه‌تنها ابزار شنیدن، بلکه یکی از ارکان اصلی حفظ وضعیت بدن و هماهنگی حرکتی است.

در فصل ۱۲، کتاب به موضوع کلیدی انعکاس‌ها و کنترل ارادی وضعیت و حرکت می‌پردازد. این فصل، پیوند میان نخاع، ساقه مغز و مراکز حرکتی را توضیح داده و مبنای علمی کنترل حرکات هدفمند و حفظ قامت بدن را روشن می‌سازد.

در فصل ۱۳، یکی از مهم‌ترین بخش‌های فیزیولوژی عصبی بررسی می‌شود: دستگاه عصبی خودمختار. این سیستم، تنظیم عملکردهای ناخودآگاه حیاتی مانند ضربان قلب، فشار خون، گوارش و پاسخ‌های استرسی را بر عهده دارد و نقش آن در هموستاز بدن غیرقابل جایگزین است.

در فصل ۱۴، گانونگ وارد قلمرو فعالیت‌های پیچیده مغز می‌شود و مباحثی چون فعالیت الکتریکی مغز، امواج مغزی، و همچنین حالت‌های خواب-بیداری و ریتم‌های شبانه‌روزی را تشریح می‌کند؛ موضوعاتی که پایه درک علمی آگاهی، خواب، و تنظیمات زمانی زیستی انسان هستند.

در فصل ۱۵، کتاب به یکی از عالی‌ترین کارکردهای مغز انسان می‌پردازد: یادگیری، حافظه، زبان و گفتار. این فصل جایگاه ویژه‌ای در علوم اعصاب شناختی دارد و نشان می‌دهد که چگونه شبکه‌های عصبی، تجربه را به دانش و رفتار تبدیل می‌کنند.

در فصل ۱۶، کتاب به یکی از ارکان اساسی هماهنگی بدن می‌پردازد: مفاهیم پایه در تنظیم غدد درون‌ریز. این فصل، اصول و مکانیسم‌های تنظیم هورمونی را به‌گونه‌ای علمی و تحلیلی تبیین می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه سیستم عصبی و هورمونی با همکاری یکدیگر، تعادل داخلی بدن (هومئوستاز) را حفظ می‌کنند.

در فصل ۱۷، ارتباط عمیق میان مغز و سیستم درون‌ریز بررسی می‌شود و عملکردهای هورمونی هیپوتالاموس به‌عنوان محور فرماندهی تنظیمات عصبی-هورمونی بدن تبیین می‌گردد؛ جایی که نوروفیزیولوژی به قلمرو تنظیمات هورمونی و بقا پیوند می‌خورد.

در فصل ۱۸، کتاب به بررسی غده هیپوفیز (Pituitary Gland) می‌پردازد، این غده کوچک اما حیاتی که به‌عنوان «فرمانده اصلی سیستم درون‌ریز» شناخته می‌شود، تنظیم دقیق فعالیت بسیاری از غدد هدف و فرآیندهای فیزیولوژیک حیاتی بدن را بر عهده دارد. 

سرانجام در فصل ۱۹، تمرکز بر بخش مرکزی و بخش قشری غده فوق کلیه (Adrenal Gland: Medulla & Cortex) است. این فصل، کارکرد دو بخش فوق کلیه را تشریح می‌کند: بخش مرکزی (مدولا) که مسئول ترشح آدرنالین و نورآدرنالین است و پاسخ فوری بدن به استرس را تنظیم می‌کند و بخش قشری که هورمون‌های کورتیکوستروئیدی و مینرالوکورتیکوئیدها را تولید می‌کند و نقش حیاتی در متابولیسم، تعادل آب و الکترولیت‌ها و پاسخ‌های مزمن به استرس دارد.

ترجمه فارسی این فصل‌های ارزشمند توسط برند علمی «آینده‌نگاران مغز» به مدیریت داریوش طاهری، تلاشی علمی در جهت ارتقای آموزش پزشکی و فراهم‌سازی دسترسی دقیق‌تر فارسی‌زبانان به مرزهای دانش نوروفیزیولوژی است. این ترجمه با حفظ امانت‌داری علمی، دقت واژگانی و روانی متن، بستری ارزشمند برای دانشجویان، پژوهشگران و اساتید فراهم آورده است.

امید است مطالعه بخش نوروفیزیولوژی مرکزی و محیطی کتاب فیزیولوژی پزشکی گانونگ علاوه بر تقویت بنیان‌های علوم اعصاب، راهگشای پژوهش‌های نوین در حوزه‌های نوروساینس (Neuroscience)، سلامت مغز و اعصاب، و فهم عمیق‌تر رفتار و شناخت انسانی باشد و الهام‌بخش نسل آینده دانش‌پژوهان در مسیر گسترش علم و بهبود کیفیت زندگی گردد.

فصل ۸ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

انتقال عصبی حسی پیکری: ​​لمس، درد و دما

فصل ۹ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

بویایی

فصل ۹ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

چشایی

فصل ۱۰ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

بینایی

فصل ۱۱ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

شنوایی و تعادل

فصل ۱۲ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

انعکاس و کنترل ارادی وضعیت و حرکت

فصل ۱۳ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

دستگاه عصبی خودمختار

فصل ۱۴ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

فعالیت الکتریکی مغز 

فصل ۱۴ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

حالت‌های خواب-بیداری و ریتم‌های شبانه‌روزی

فصل ۱۵ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

یادگیری، حافظه، زبان و گفتار

فصل ۱۶ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

مفاهیم پایه در تنظیم غدد درون‌ریز

فصل ۱۷ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

عملکردهای هورمونی هیپوتالاموس

فصل ۱۸ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

غده هیپوفیز

فصل ۱۹ فیزیولوژی پزشکی گانونگ

بخش مرکزی و بخش قشری فوق کلیه

» مجموعه پرسش‌های مباحث نوروآناتومی

» مجموعه پرسش‌های مباحث نوروبیولوژی

» مجموعه پرسش‌های مباحث نوروفیزیولوژی

» مجموعه پرسش‌های مباحث نوروفارماکولوژی

» آزمون‌های آنلاین مباحث نوروفیزیولوژی

» آزمون‌های آنلاین مباحث نوروفارماکولوژی

» آزمون‌های آنلاین مباحث نوروآناتومی

» آزمون‌های آنلاین مباحث نوروبیولوژی

🚀 با ما همراه شوید!

تازه‌ترین مطالب و آموزش‌های مغز و اعصاب را از دست ندهید. با فالو کردن کانال تلگرام آینده‌نگاران مغز، از ما حمایت کنید!

🔗 دنبال کردن کانال تلگرام