سوالات تشریحی گفتار اول فصل چهارم زیست‌شناسی دوازدهم ـ ویژه آزمون‌های نهایی

گفتار ۱: تغییر در مادۀ وراثتی جانداران

جهش

1- در مقایسه ژن‌های زنجیره بتای هموگلوبین در ارتباط با کم خونی ناشی از گلبول‌های قرمز داسی، رمز ششمین آمینواسید چه تغییری پیدا کرده است؟ (دی 1400)

نوکلئوتید A به جای T قرار گرفته است. (0/5)

2- در عبارت‌ زیر، جواب صحیح را از بین کلمات داخل پرانتز انتخاب کنید. (دی 1399)

در زنجیره بتای هموگلوبین طبیعی، رمز مربوط به ششمین آمینواسید، (CAT – CTT) است.

CTT (0/25)

3- در بيماري كم‌خوني ناشي از گويچه‌هاي قرمز داسي‌­شكل: (خرداد 1401)

دانشمندان با مقایسه‌ی آمینواسیدهای هموگلوبین‌های سالم و تغییر شکل یافته‌، تفاوت این دو پروتئین را در کدام آمینواسید‌ها یافتند؟ (نام آمینواسید‌ها را ذکر کنید.)

والين به جاي گلوتاميك اسيد (0/5)

4- دربارۀ کم‌­خونی ناشی از گویچه‌های قرمز داسی­شکل به پرسش‌های زیر پاسخ دهید. (دی 1401)

ششمین آمینواسید زنجیره بتای هموگلوبین در افراد مبتلا به این بیماری چه نام دارد؟

والین (0/25)

5- اصطلاح زیر را تعریف کنید. (خرداد 1400)

جهش

تغییر ماندگار در نوکلئوتیدهاي ماده وراثتی را جهش می‌­نامند. (0/5)

انواع جهش:

جهش­‌های کوچک

6- در مورد تغییر در مادۀ وراثتی جانداران به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (دی 1397)

کدام نوع جهش کوچک باعث ایجاد گویچه‌های قرمز داسی­‌شکل می‌شود؟

جهش جانشینی (0/25)

7- مورد ستون «A» با یکی از عبارت‌های ستون «B» ارتباط دارد. آن را مشخص کنید. (یکی از عبارت‌های ستون «B» اضافه است). (دی 1398)

1- ب جهش جانشینی (0/25)

‌8- درستی یا نادرستی عبارات‌ زیر را بدون ذکر دلیل مشخص کنید.

الف) جهش جانشینی همیشه باعث تغییر در توالی آمینواسیدها می‌شود. (دی 1399)

نادرست (0/25)

ب) جهش جانشینی همیشه باعث تغییر در توالی آمینواسیدها نمی‌شود. (دی 1400)

درست (0/25)

9- به سؤال زیر دربارۀ تغییر در اطلاعات وراثتی پاسخ دهید. (شهریور 1398)

اگر در جهش جانشینی، رمز یک آمینواسید به رمز پایان ترجمه تبدیل شود، در این صورت طول پلی‌­پپتید حاصل از آن، چه تغییری می‌کند؟

پلی­‌پپتید حاصل از آن، کوتاه خواهد شد. (0/25)

10- در چه صورت طول يك رشته‌ی پلي‌پپتيدي ممكن است افزايش يابد؟ (خرداد 1401)

در صورتي كه جهش جانشيني، رمز پايان را به رمز يك آمينواسيد تبديل كند كه در اين صورت پلي­‌پپتيد حاصل از آن بلندتر خواهد شد. (0/5)

11- در عبارت­ زیر جاي خالی را با کلمه مناسب پر کنید. (شهریور 1399)

اگر جهش، سبب تغییر در نوع آمینواسید در زنجیره پلی‌­پپتیدي شود، این نوع جهش جانشینی را جهش……… می‌نامند.

دگرمعنا (0/25)

12- دربارۀ کم­‌خونی ناشی از گویچه‌های قرمز داسی‌­شکل به پرسش‌های زیر پاسخ دهید. (دی 1401)

چه نوع جهش جانشینی باعث ایجاد این بیماری می‌شود؟

جهش دگرمعنا (0/25)

13- در مورد تغییر در ماده وراثتی جانداران به پرسش زیر پاسخ دهید. (خرداد 1398)

اگر رمز یک آمینواسید به رمز دیگری برای همان آمینواسید تبدیل شود و تأثیری بر پروتئین نگذارد، چه نوع جهش جانشینی رخ داده است؟

جهش خاموش (0/25)

14- در این پرسش عبارتی در مورد انواع جهش آورده شده است. عبارت‌های مرتبط به هم را در دو ستون مشخص کنید. (2 مورد در ستون “ب” اضافه است). (خرداد 1400)

الف) خاموش (0/25)

15- در عبارت زیر جای خالی را با کلمه مناسب کامل کنید. (شهریور 1401)

نوعی جهش جانشینی که در آن، رمز یک آمینواسید به رمز دیگری برای همان آمینواسید تبدیل می‌شود، جهش ……………….. نام دارد.

خاموش (0/25)

16- جهش بی­‌معنا را تعریف کنید. (خرداد 1399)

اگر جهش جانشینی رمز یک آمینواسید را به رمز پایان ترجمه تبدیل کند که در این صورت پلی‌­پپتید حاصل از آن، کوتاه خواهد شد به این جهش، جهش بی‌­معنا می­‌گویند. (75/0)

17- درستی یا نادرستی عبارت‌ زیر را بدون ذکر دلیل مشخص کنید. (شهریور 1399)

جهش‌های اضافه و حذف، الزاماً به تغییر چارچوب خواندن می‌انجامند.

نادرست (0/25)

انواع جهش

جهش‌­های بزرگ (ناهنجاری­‌های فام‌­تنی)

18- مورد ستون «A» با یکی از عبارت‌های ستون «B» ارتباط دارد. آن را مشخص کنید. (یکی از عبارت‌های ستون «B» اضافه است). (دی 1398)

1- ب) ناهنجاری عددی در فام­تن (0/25)

19- در عبارت­ زیر جاي خالی را با کلمه مناسب پر کنید. (شهریور 1399)

‌وجود یک فام‌­تن (کروموزوم) 21 اضافی در مبتلایان به نشانگان داون، مثالی از ناهنجاري ……….. در فام‌­تن­ها  است.

عددي (0/25)

20- در مورد تغییر در اطلاعات وراثتی به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (خرداد 1399)

زیست­‌شناسان چگونه می‌توانند از وجود ناهنجاری‌های فام‌­تنی (کروموزومی) آگاه شوند؟

با مشاهده کاریوتیپ (0/25)

21- در این پرسش عبارتی در مورد انواع جهش آورده شده است. عبارت‌های مرتبط به هم را در دو ستون مشخص کنید. (2 مورد در ستون “ب” اضافه است). (خرداد 1400)

الف) 3- جابه­‌جایی (0/25)

22- شکل روبرو چه نوع ناهنجاری ساختاری در فام‌­تن­‌ها را نشان می‌دهد؟ (شهریور 1400)

مضاعف­‌شدگی (0/25)

23- مورد ستون «A» با یکی از عبارت‌های ستون «B» ارتباط دارد. آن را مشخص کنید. (یکی از عبارت‌های ستون «B» اضافه است). (دی 1398)

1- ب) ناهنجاری ساختاری در فام­‌تن (0/25)

پیامدهای جهش

24- در عبارت­ زیر جای خالی را با کلمه مناسب پر کنید. (دی 1399)

به مجموع محتوای مادۀ وراثتی هسته‌ای و سیتوپلاسمی، …………………. گفته می‌شود.

ژنگان (ژنوم) (0/25)

25- به پرسش­ زیر پاسخ دهید.  (خرداد 1399 روزانه)

به کل محتواي ماده وراثتی چه می‌­گویند؟

ژنگان (ژنوم) (0/25)

26- در مورد تغییر در مادۀ وراثتی جانداران به پرسش زیر پاسخ دهید. (خرداد 1398 و شهریور 1399 روزانه)

ژنگان (ژنوم) هسته‌ای انسان شامل چند فام‌­تن (کروموزوم) غیرجنسی است؟

۲۲ فام‌­تن (کروموزوم) غیرجنسی (0/25)

27- در مورد تغییر در مادۀ وراثتی جانداران به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (دی 1397)

کدام دنا  (DNA)، ژنگان سیتوپلاسمی را در ژنگان انسان تشکیل می‌دهد؟

دنای راکیزه (0/25)

28- به سؤال زیر دربارۀ تغییر در اطلاعات وراثتی پاسخ دهید. (شهریور 1401)

در چه حالتی جهش جانشینی باعث می‌شود احتمال تغییر در عملکرد آنزیم کم یا حتی صفر شود؟

جهش در جایی دور از جایگاه فعال رخ دهد. (0/25)

29- به سؤال زیر دربارۀ تغییر در اطلاعات وراثتی پاسخ دهید. (شهریور 1398)

جهش در چه توالی‌هایی از ژن می‌تواند بر مقدار ساخت پروتئین مؤثر باشد؟

توالی‌های تنظیمی ژن یا راه انداز یا افزاینده (0/25)

30- اگر جهش در توالی‌های افزاینده رخ دهد، چه پیامدی دارد؟ (شهریور 1400)

این جهش بر توالی پروتئین اثری نخواهد داشت بلکه بر «مقدار» آن تأثیر می‌گذارد. (0/5)

31- در عبارت­ زیر، جواب صحیح را از بین کلمات داخل پرانتز انتخاب کنید. (شهریور 1399)

گاهی جهش در یکی از توالی­‌هاي تنظیمی رخ می‌دهد، این جهش بر (توالی – مقدار) پروتئین اثري نخواهد داشت.

توالی (0/25)

32- اگر جهش در راه­انداز که از توالی‌های تنظیمی است رخ دهد، چگونه بر مقدار محصول ژن اثر خواهد گذاشت؟ (دی 1400)

ممکن است آن را به راه­اندازی قوی‌تر و یا ضعیف‌تر تبدیل کند و با اثر بر میزان رونویسی از ژن، محصول آن را نیز بیشتر و یا کمتر کند. (1)

علت جهش

33- به سؤال زیر دربارۀ تغییر در اطلاعات وراثتی پاسخ دهید. (شهریور 1398)

یک عامل جهش‌­زای فیزیکی نام ببرید که باعث تشکیل دوپار (دیمر) تیمین می‌شود؟

پرتوی فرابنفش (0/25)

34- به سؤال زیر دربارۀ تغییر در اطلاعات وراثتی پاسخ دهید. (دی 1401)

دوپار (دیمر) تیمین چگونه همانندسازی دنا را با مشکل مواجه می‌کند؟

با ایجاد اختلال در عملکرد آنزیم دنابسپاراز (0/5)

35- در مورد تغییر در مادۀ وراثتی جانداران به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (دی 1397)

بنزوپیرن که در دود سیگار وجود دارد یک عامل جهش‌­زای فیزیکی است یا شیمیایی؟

شیمیایی (0/25)

36- در مورد تغییر در اطلاعات وراثتی به پرسش­ زیر پاسخ دهید. (خرداد 1399)

یک عامل جهش‌­زاي شیمیایی نام ببرید که در دود سیگار وجود دارد؟

بنزوپیرن (0/25)

37- در عبارت‌ زیر جای خالی را با کلمه مناسب پر کنید. (خرداد 1398)

از مواد شیمیایی جهش‌­زا می‌توان به………………………………………… اشاره کرد که در دود سیگار وجود دارد.

بنزوپیرن (0/25)

38- مورد ستون «A» با یکی از عبارت‌های ستون «B» ارتباط دارد. آن‌ را مشخص کنید. (یکی از عبارت‌های ستون «B» اضافه است). (دی 1398)

1-  ب) جهش ارثی (0/25)

39- در مورد تغییر در مادۀ وراثتی جانداران به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (دی 1397)

چه ترکیباتی برای ماندگاری محصولات پروتئینی مثل سوسیس و کالباس به آنها اضافه می‌شود؟

ترکیبات نیتریت­‌دار (0/25)

مجموعه پرسش‌های نهایی زیست