زیست‌شناسی (۱)

فعالیت‌های گفتار یاخته و بافت در بدن انسان

فعالیت

الف) در این فعالیت با چگونگی اسمز از پرده‌ای با تراوایی نسبی آشنا می­‌شوید.

وسایل و مواد لازم: ظرف شیشه ای (یا بشر) با دهانۀ کوچک، مقداری آب مقطر (یا آب جوشیدۀ سرد شده)، نی نوشابه خوری شفاف، تخم مرغ خام، مقداری خمیر بازی، قاشق فلزی

روش کار:

۱. ظرف شیشه ای را آب بریزید.

۲. با لبه قاشق، به انتهای مدور تخم­ مرغ آهسته ضربه بزنید و با ناخن تکۀ کوچکی به اندازۀ نوک انگشت از پوسته آهکی را جدا کنید. مراقب باشید که پردۀ نازک زیر پوسته آسیب نبیند.

۳. تخم مرغ را از انتهای مدور، روی ظرف شیشه ای قرار دهید طوری که انتهای آن با آب در تماس باشد.

۴. در طرف مقابل تخم مرغ، سوراخی به اندازه قطر نی ایجاد کنید و نی را تا ۲/۵ سانتیمتر درون سوراخ و غشای نازک زیر آن فرو ببرید.

۵. فضای بین نی و پوستۀ تخم مرغ را با خمیر بازی پر کنید.

۶. ظرف را یک شب در جای مناسبی قرار دهید و پس از آن، تغییرات درون نی را مشاهده کنید.

۷. مشاهده­‌های خود را یادداشت کنید، و در صورت امکان از آنها عکس تهیه کنید.

آب درون نی بالا می رود.

توضیح دهید چرا مایع درون نی حرکت می­‌کند؟

چون در دو طرف پرده نازک زیر پوسته (غشای دارای تراوایی نسبی)، محلول­های آبی با غلظت­های متفاوت وجود دارد. در اثر این اختلاف غلظت، جابه جایی خالص آب رخ می­دهد ارتفاع آبی که درون نی بالا رفته معادل فشار اسمزی محلول تخم مرغ است که در نهایت باعث توقف کامل اسمز می شود.

ب) اگر پوستی آهکی یک تخم مرغ را با قرار دادن آن در سرکه از بین ببریم و تخم مرغ بدون پوسته را یک­بار در آب مقطر و بار دیگر در محلول نمک غلیظ قرار دهیم، پیش بینی کنید چه تغییری در تخم مرغ ایجاد می‌­شود؟ با توجه به آنچه آموختید برای پیش‌بینی خود دلیل بیاورید.

درون آب مقطر، تخم مرغ متورم می‌شود چون فشار اسمزی آن بیشتر است و جابجایی خالص آب به سمت داخل تخم مرغ رخ می‌دهد. ولی در آب نمک غلیظ، چروکیده می‌شود زیرا فشار اسمزی محلول اطراف تخم مرغ، بیشتر است و جابجایی خالص آب به سمت بیرون تخم مرغ رخ می‌دهد.

فعالیت

ساختار و کار انواع بافت‌های ماهیچه‌ای بدن را در یک جدول فهرست‌ کنید.

ساختار و چگونگی کار انواع ماهیچه های بدن

ساختار و چگونگی کار انواع ماهیچه های بدن

آشنایی مختصر با ماهیچه‌های بدن انسان

ماهیچه چیست؟

عضله یا ماهیچه یکی از بافت های مهم تشکیل دهنده سیستم حرکتی بدن است. وظیفه اصلی عضله اعمال نیرو و بدنبال آن ایجاد حرکت است. این حرکت می‌تواند در ارگان های داخلی بدن مانند قلب یا دستگاه گوارشی و یا در استخوان‌ها و اندام‌ها باشد. گاهی اوقات انقباض عضله و اعمال نیروی آن بر استخوان موجب حرکت استخوان ها می‌شود. این حرکت می‌تواند موجب حرکت کل بدن و یا تغییر در وضعیت قرار گرفتن اندام‌ها گردد. در بعضی موارد انقباض عضله تنها موجب تغییر شکل خود عضله و بدنبال آن جابجایی موارد می‌شود مانند انقباض عضله زبان یا عضله قلب. حدود ۴۰ درصد کل وزن بدن انسان عضله است.

انواع ماهیچه‌ها

  • ماهیچه (عضله) اسکلتی
  • ماهیچه (عضله) قلب
  • ماهیچه (عضله) صاف

ساختار و چگونگی کار ماهیچه اسکلتی

ماهیچه‌های اسکلتی (به انگلیسی: Skeletal muscle) یا مخطّط گروهی از عضلات بدن هستند که اصطلاحاً حرکات ارادی را انجام می‌دهند. ماهیچه‌های اسکلتی از هزاران تار ماهیچه‌ای انقباض‌پذیر تشکیل شده‌است که بصورت موازی در کنار یکدیگر قرار گرفته و توسط غلافی از بافت همبند احاطه شده‌است. این عضلات حدود دو سوم وزن بدن را تشکیل می دهند.

ماهیچه های اسکلتی یا مخطط ارادی هستند. سریع منقبض شده ولی زود خسته می شوند. سلول‌های ماهیچه اسکلتی موازی، چند هسته ای و قرمز رنگ هستند و اگر در زیر میکروسکوپ نگاهی به آن کنیم خط هایی تیره و روشن در سیتوپلاسم آن دیده می‌شود. عضلاتی را که به اراده خودمان می توانیم حرکت دهیم، از نوع مخطط هستند. در بدن ما حدود ۶۰۰ ماهیچه اسکلتی وجود دارد که ۴۰ درصد وزن بدن را تشکیل می دهند.

ساختار و چگونگی کار ماهیچه قلب

ماهیچهٔ قلب یا میوکارد (myocardium) لایهٔ میانی دیوارهٔ قلب است که ضخیم‌ترین لایهٔ آن است و از بافت ماهیچه‌ای تشکیل شده است. بافت قلب از سه لایه تشکیل شده‌است لایه درونی که درون‌شامه endocardium نامیده می‌شود، لایه ماهیچه‌ای میانی که ماهیچهٔ قلب myocardium است و لایه بیرونی که آب‌شامه Pericardium نام دارد.

لایه عضلانی ماهیچهٔ قلب که ضخیم‌ترین لایه قلب است از عضلات مخطط تشکیل شده‌است که به صورت غیرارادی منقبض می‌شوند. میوکارد از نظر توان انجام انقباضات مداوم در طول حیات فرد استثناء است و ادامه حیات انسان به آن وابسته‌است.

دیواره قلب پستانداران از داخل به خارج تشکیل شده است، از آندوکارد که آندوتلیوم ساده‌ای است که به صورت لایه نازکی سطح داخلی حفره‌های قلب را مفروش می‌کند. لایه دوم میوکارد یا عضله قلب است که بخش قابل انقباض قلب می‌باشد و تقریبا تمام حجم قلب را تشکیل می‌دهد و لایه خارجی یا اپی‌کارد یا اپی‌کاریوم نامیده می‌شود.

این لایه نیز به صورت ورقه نازکی سطح خارجی قلب را می‌پوشاند، این مجموعه در داخل کیسه‌ای از فیبرو سروز (لینی آبشامه‌ای) به نام آبشام قرار می‌گیرد. آبشام محتوی مایع شفافی است و باعث تسهیل حرکات قلب می‌شود. آبشام کیسه دو جداره‌ای است که از دو لایه داخلی به سطح قلب می‌چسبد و لایه خارجی یا لایه جداری تشکیل شده است.

ساختار و چگونگی کار ماهیچه صاف

ماهیچه‌های صاف شامل ماهیچه‌های خودکار دیواره رگ‌ها روده و معده می‌شوند و حدود ۱۰٪ از بدن را تشکیل می‌دهند. فیبرهای ماهیچه صاف بیشتر ۲ تا ۵ میکرومتر قطر داشته و تنها ۲۰ تا ۵۰۰ میکرومتر درازا دارد در حالی که فیبرهای ماهیچه‌های اسکلتی قطری تا ۲۰ برابر آنها داشته و درازایشان تا چندین هزار برابر می‌رسد. بسیاری از اصول انقباضی درباره ماهیچه صاف و ماهیچه اسکلتی یکسان است. اما نیروهای جاذبه‌ای میان فیلامان‌های میوزین و اکتین که در ماهیچه صاف کاملاً متفاوت است.

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بله
تقریبا
خیر

داریوش طاهری

اولیــــــن نیستیــم ولی امیـــــد اســــت بهتـــرین باشیـــــم...! خدایــــــــــا نام و آوازه مـــن را چنان در حافظه‌ها تثبیت کن که آلزایمـــــــــــــر نیز توان به یغما بردن آن را نداشته باشد...!

‫۱۰ دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا