زیست‌شناسی (۱)

مشاهده اسمز در تخم مرغ خام

فعالیت

الف) در این فعالیت با چگونگی اسمز از پرده‌ای با تراوایی نسبی آشنا می­‌شوید.

وسایل و مواد لازم: ظرف شیشه ای (یا بشر) با دهانۀ کوچک، مقداری آب مقطر (یا آب جوشیدۀ سرد شده)، نی نوشابه خوری شفاف، تخم مرغ خام، مقداری خمیر بازی، قاشق فلزی

روش کار:

۱. ظرف شیشه ای را آب بریزید.

۲. با لبه قاشق، به انتهای مدور تخم­ مرغ آهسته ضربه بزنید و با ناخن تکۀ کوچکی به اندازۀ نوک انگشت از پوسته آهکی را جدا کنید. مراقب باشید که پردۀ نازک زیر پوسته آسیب نبیند.

۳. تخم مرغ را از انتهای مدور، روی ظرف شیشه ای قرار دهید طوری که انتهای آن با آب در تماس باشد.

۴. در طرف مقابل تخم مرغ، سوراخی به اندازه قطر نی ایجاد کنید و نی را تا ۲/۵ سانتیمتر درون سوراخ و غشای نازک زیر آن فرو ببرید.

۵. فضای بین نی و پوستۀ تخم مرغ را با خمیر بازی پر کنید.

۶. ظرف را یک شب در جای مناسبی قرار دهید و پس از آن، تغییرات درون نی را مشاهده کنید.

۷. مشاهده­‌های خود را یادداشت کنید، و در صورت امکان از آنها عکس تهیه کنید.

آب درون نی بالا می رود.

توضیح دهید چرا مایع درون نی حرکت می­‌کند؟

چون در دو طرف پرده نازک زیر پوسته (غشای دارای تراوایی نسبی)، محلول­های آبی با غلظت­های متفاوت وجود دارد. در اثر این اختلاف غلظت، جابه جایی خالص آب رخ می­دهد ارتفاع آبی که درون نی بالا رفته معادل فشار اسمزی محلول تخم مرغ است که در نهایت باعث توقف کامل اسمز می شود.

ب) اگر پوستی آهکی یک تخم مرغ را با قرار دادن آن در سرکه از بین ببریم و تخم مرغ بدون پوسته را یک­بار در آب مقطر و بار دیگر در محلول نمک غلیظ قرار دهیم، پیش بینی کنید چه تغییری در تخم مرغ ایجاد می‌­شود؟ با توجه به آنچه آموختید برای پیش بینی خود دلیل بیاورید.

درون آب مقطر، تخم مرغ متورم می شود چون فشار اسمزی آن بیشتر است و جابجایی خالص آب به سمت داخل تخم مرغ رخ می دهد. ولی در آب نمک غلیظ، چروکیده می شود زیرا فشار اسمزی محلول اطراف تخم مرغ، بیشتر است و جابجایی خالص آب به سمت بیرون تخم مرغ رخ می دهد.

اسمز با تخم مرغ

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بله
تقریبا
خیر

داریوش طاهری

اولیــــــن نیستیــم ولی امیـــــد اســــت بهتـــرین باشیـــــم...! خدایــــــــــا نام و آوازه مـــن را چنان در حافظه‌ها تثبیت کن که آلزایمـــــــــــــر نیز توان به یغما بردن آن را نداشته باشد...!

یک دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا