پاسخ فعالیت های فصل اول کتاب زیست شناسی یازدهم

پاسخ فعالیت‌های کتاب زیست‌شناسی 2

– یازدهم –

جواب فعالیت‌های فصل اول زیست یازدهم تجربی

پاسخ و حل سوال های فعالیت های گفتار 1 و 2 فصل اول کتاب زیست شناسی 2 پایه یازدهم تجربی

جواب فعالیت های فصل 1 زیست یازدهم تجربی؛ در این مطلب به پاسخ و جواب سوالات فعالیت های صفحه ۳، ۵، ۶، ۷، ۱۱، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۷ و ۱۸ گفتار ۱ و ۲ فصل 1 اول «تنظیم عصبی» کتاب زیست شناسی 2 پایه یازدهم رشته تجربی پرداخته ایم.

فصل تنظیم عصبی

فعالیت ۱ صفحه ۳ فصل اول زیست یازدهم

فعالیت ۱: ساختار و کار سه نوع یاخته عصبی را که در شکل ۳ می‌بینید، مقایسه کنید.

یاخته عصبی حسی (Sensory Neuron) پیام‌های حسی را از گیرنده‌های بدن به دستگاه عصبی مرکزی منتقل می‌کند. این نورون معمولاً نسبت به نورون رابط بلندتر است و اغلب دندریت (Dendrite) آن از آکسون (Axon) طول بیشتری دارد. در بیشتر موارد، هر دو بخش دارای غلاف میلین (Myelin Sheath) هستند تا انتقال پیام عصبی با سرعت بیشتری انجام شود.

یاخته عصبی حرکتی (Motor Neuron) فرمان‌های عصبی را از دستگاه عصبی مرکزی به اندام‌های پاسخ‌دهنده مانند ماهیچه‌ها و غدد می‌رساند. این نورون نیز معمولاً بلند است و اغلب آکسون آن دارای غلاف میلین و بسیار بلندتر از دارینه (Dendrite) است؛ ویژگی‌ای که انتقال سریع پیام به اندام‌های دوردست را امکان‌پذیر می‌کند.

یاخته عصبی رابط (Interneuron) ارتباط میان نورون‌های حسی و حرکتی را در دستگاه عصبی مرکزی برقرار می‌کند. این نورون از دو نوع دیگر کوتاه‌تر است و اغلب آسه (Axon) و دارینه آن فاقد غلاف میلین هستند، زیرا بیشتر در مسیرهای کوتاه و درون مغز و نخاع فعالیت می‌کند.

فعالیت ۲ صفحه ۵ فصل اول زیست یازدهم

فعالیت ۲ در گروه خود درباره پرسش‌های زیر گفت وگو و نتیجه را به کلاس گزارش کنید.

١- کار پمپ سدیم – پتاسیم و کانال‌های نشتی را با هم مقایسه کنید.

مقایسه پمپ سدیم–پتاسیم و کانال‌های نشتی

نتیجه: پمپ سدیم–پتاسیم اختلاف غلظت یون‌ها را ایجاد و حفظ می‌کند و کانال‌های نشتی با عبور انتخابی یون‌ها، به‌ویژه پتاسیم، در ایجاد پتانسیل آرامش (Resting Potential) نقش اصلی دارند. پمپ سدیم پتاسیم با مصرف ATP سه یون سدیم را از سلول خارج و دو یون پتاسیم را به آن وارد می کند. یون های پتاسیم بدون مصرف ATP و به علت شیب غلظت از راه کانالهای نشتی سلول خارج می شوند و یون های سدیم با همین روش به سلول وارد می شوند.

۲- چرا در حالت آرامش، بار مثبت درون یاخته‌های عصبی از بیرون آنها کمتر است؟

در حالت آرامش، تعداد بارهای مثبت داخل نورون کمتر از بیرون است، زیرا:

• کانال‌های نشتی پتاسیم بیشتر از کانال‌های نشتی سدیم باز هستند.

• در نتیجه پتاسیم (+K) بیشتری از یاخته خارج می‌شود.

• پمپ سدیم–پتاسیم نیز در هر چرخه ۳ سدیم را خارج و فقط ۲ پتاسیم را وارد می‌کند.

جمع‌بندی طلایی کنکور

خروج بیشتر یون‌های مثبت، به‌ویژه پتاسیم، باعث می‌شود داخل نورون نسبت به بیرون منفی‌تر باشد و پتانسیل آرامش حدود ۷۰- میلی‌ولت ایجاد شود.

فعالیت ۳ صفحه ۶ فصل اول زیست یازدهم

فعالیت ۳

وضعیت کانال‌های غشای یاختهٔ عصبی را در ۴ مرحلهٔ شکل ۷ مقایسه کنید.

مرحله ۱ در قسمت الف شکل: حالت آرامش (Resting State)
کانال‌های دریچه‌دار سدیمی (Voltage-gated Na⁺ Channels) و دریچه‌دار پتاسیمی (Voltage-gated K⁺ Channels) بسته هستند. تنها کانال‌های نشتی (Leak Channels)، به‌ویژه کانال‌های پتاسیم، باز هستند و به حفظ پتانسیل آرامش (Resting Potential) کمک می‌کنند.

مرحله ۲ در قسمت ب شکل: دپلاریزاسیون (Depolarization)
با رسیدن تحریک به آستانه، کانال‌های دریچه‌دار سدیمی باز می‌شوند و یون‌های سدیم (+Na) به سرعت وارد نورون می‌شوند. کانال‌های دریچه‌دار پتاسیمی هنوز بسته یا تازه در حال باز شدن هستند.

مرحله ۳ در قسمت پ شکل: رپلاریزاسیون (Repolarization)
کانال‌های دریچه‌دار سدیمی غیرفعال یا بسته می‌شوند و کانال‌های دریچه‌دار پتاسیمی باز می‌شوند. خروج یون‌های پتاسیم (+K) باعث بازگشت بار غشا به سمت مقدار منفی می‌شود.

مرحله ۴ در قسمت ت شکل: بازگشت به حالت آرامش (Recovery)
کانال‌های دریچه‌دار پتاسیمی و کانال‌های دریچه‌دار سدیمی بسته هستند. پمپ سدیم–پتاسیم (Sodium–Potassium Pump) همراه با کانال‌های نشتی، توزیع طبیعی یون‌ها را دوباره برقرار کرده و پتانسیل آرامش برقرار می‌شود. بدین ترتیب نورون را برای ایجاد پیام عصبی بعدی آماده می‌کنند.

جمع‌بندی نکته‌ای

• حالت آرامش: کانال‌های دریچه‌دار سدیم و پتاسیم بسته؛ کانال‌های نشتی باز.

• دپلاریزاسیون: کانال‌های دریچه‌دار سدیم باز؛ ورود +Na.

• رپلاریزاسیون: کانال‌های سدیمی بسته و کانال‌های پتاسیمی باز؛ خروج +K.

• بازگشت به آرامش: کانال‌های پتاسیمی و سدیمی بسته هستند و پمپ سدیم–پتاسیم همراه کانال‌های نشتی، شرایط اولیه غشا را بازسازی می‌کنند.

فعالیت ۴ صفحه ۷ فصل اول زیست یازدهم

فعالیت ۴

پژوهشگران بر این باورند که در گره‌های رانویه، تعداد زیادی کانال دریچه وجود دارد ولی بین گره‌ها، این کانال‌ها وجود ندارند. این موضوع با هدایت جهشی چه ارتباطی دارد؟

ارتباط فراوانی کانال‌های دریچه‌دار در گره‌های رانویه با هدایت جهشی

در آکسون‌های میلین‌دار (Myelinated Axons)، کانال‌های دریچه‌دار سدیمی و پتاسیمی (Voltage-gated Na⁺ and K⁺ Channels) به تعداد فراوان در گره‌های رانویه (Nodes of Ranvier) قرار دارند، اما در بخش‌های پوشیده از غلاف میلین (Myelin Sheath) تقریباً وجود ندارند.

به همین دلیل، پتانسیل عمل (Action Potential) فقط در گره‌های رانویه ایجاد و تقویت می‌شود و جریان الکتریکی بدون کاهش چشمگیر از زیر غلاف میلین عبور کرده و به گره بعدی می‌رسد. در نتیجه، پیام عصبی به جای انتشار پیوسته، از یک گره به گره بعدی «جهش» می‌کند که به آن هدایت جهشی (Saltatory Conduction) گفته می‌شود.

جمع‌بندی:
تمرکز کانال‌های دریچه‌دار در گره‌های رانویه و عایق بودن بخش‌های میلین‌دار باعث می‌شود پیام عصبی تنها در گره‌ها بازتولید شود؛ بنابراین، هدایت عصبی بسیار سریع‌تر، کارآمدتر و با مصرف انرژی کمتر نسبت به آکسون‌های بدون میلین انجام می‌شود.

فعالیت ۵ صفحه ۱۱ فصل اول زیست یازدهم

فعالیت ۵

با استفاده از آنچه آموختید در گروه خود درباره پرسش های زیر گفت وگو و پاسخ را به کلاس گزارش کنید.

١- هنگام ورزش چگونه تعادل خود را حفظ می کنید؟

هنگام ورزش، چشم (Eye)، گوش داخلی (Inner Ear) و گیرنده‌های حسی پوست، ماهیچه‌ها و مفاصل (Sensory Receptors) به‌طور پیوسته اطلاعاتی درباره وضعیت بدن، جهت حرکت و موقعیت اندام‌ها به مراکز عصبی، به‌ویژه مخچه (Cerebellum)، ارسال می‌کنند.

مخچه این پیام‌های حسی را با یکدیگر مقایسه و پردازش می‌کند و سپس پیام‌های حرکتی مناسب را به ماهیچه‌های اسکلتی (Skeletal Muscles) می‌فرستد. انقباض و شل شدن هماهنگ ماهیچه‌ها باعث می‌شود وضعیت بدن به‌سرعت اصلاح شود و فرد در هنگام راه رفتن، دویدن، پریدن یا تغییر جهت، تعادل خود را حفظ کند.

جمع‌بندی:
حفظ تعادل هنگام ورزش نتیجه همکاری چشم، گوش داخلی، گیرنده‌های حسی و مخچه است؛ مخچه با هماهنگ کردن فعالیت ماهیچه‌ها، حرکات را دقیق، روان و متعادل می‌سازد.

٢- هنگام راه رفتن با چشمان بسته، چه تغییری در راه رفتن ایجاد می شود؟ علت تغییر را توضیح دهید.

با بسته شدن چشم‌ها، راه رفتن معمولاً کندتر، ناپایدارتر و همراه با کاهش تعادل می‌شود و احتمال انحراف از مسیر یا لغزش افزایش می‌یابد.

علت این تغییر آن است که چشم‌ها (Eyes) یکی از مهم‌ترین منابع دریافت اطلاعات درباره موقعیت بدن و محیط هستند. با بسته شدن چشم‌ها، این اطلاعات به مراکز عصبی، به‌ویژه مخچه (Cerebellum)، نمی‌رسد؛ بنابراین توانایی مخچه در هماهنگ کردن حرکات و حفظ تعادل کاهش می‌یابد. البته گوش داخلی (Inner Ear) و گیرنده‌های حسی پوست، ماهیچه‌ها و مفاصل (Proprioceptors) همچنان اطلاعات لازم را ارسال می‌کنند و تا حدی این کمبود را جبران می‌کنند، اما به‌تنهایی برای حفظ تعادل طبیعی کافی نیستند.

جمع‌بندی:
بینایی، گوش داخلی و گیرنده‌های حسی به‌صورت هماهنگ در حفظ تعادل نقش دارند. با حذف اطلاعات بینایی، تعادل و دقت حرکات کاهش می‌یابد، هرچند سایر گیرنده‌های حسی تا حدودی این کاهش را جبران می‌کنند.

۳- چگونه ممکن است با وجود سلامت کامل چشم ها، فرد قادر به دیدن نباشد؟

چشم‌ها تنها وظیفه دریافت نور و تبدیل آن به پیام عصبی را بر عهده دارند. برای ایجاد حس بینایی، این پیام‌ها باید از طریق عصب بینایی (Optic Nerve) و راه‌های بینایی (Visual Pathways) به قشر بینایی (Visual Cortex) در لوب پس‌سری مغز برسند و در آنجا تفسیر شوند.

اگر راه‌های بینایی یا قشر بینایی مغز در اثر آسیب، سکته یا ضربه دچار اختلال شوند، پیام‌های بینایی به‌درستی پردازش نمی‌شوند. در نتیجه، با وجود سالم بودن چشم‌ها، فرد قادر به دیدن نخواهد بود.

جمع‌بندی:
بینایی تنها به سلامت چشم‌ها وابسته نیست؛ بلکه سلامت عصب بینایی، راه‌های بینایی و قشر بینایی مغز نیز برای دیدن ضروری است. آسیب به هر یک از این بخش‌ها می‌تواند موجب نابینایی، حتی با وجود چشم‌های کاملاً سالم، شود.

فعالیت ۶ صفحه ۱۳ فصل اول زیست یازدهم

فعالیت ۶

درباره درستی یا نادرستی عبارت های زیر اطلاعاتی را جمع آوری کرده و به کلاس ارائه کنید.

استفاده از قلیان به اندازه سیگار خطرناک نیست.

پاسخ: نادرست ❌

برخلاف تصور رایج، قلیان (Hookah) نه‌تنها بی‌خطر نیست، بلکه می‌تواند به اندازه سیگار و حتی در برخی موارد زیان‌بارتر باشد. دود قلیان حاوی مواد سمی مانند نیکوتین (Nicotine)، منوکسید کربن (Carbon Monoxide)، قطران (Tar) و فلزات سنگین است. عبور دود از آب، این مواد مضر را به‌طور مؤثر حذف نمی‌کند.

از آنجا که هر وعده مصرف قلیان معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد، فرد حجم بسیار بیشتری دود نسبت به یک نخ سیگار استنشاق می‌کند. این موضوع خطر اعتیاد به نیکوتین، بیماری‌های قلبی–عروقی، بیماری‌های ریوی و انواع سرطان، به‌ویژه سرطان ریه و دهان، را افزایش می‌دهد. همچنین استفاده مشترک از دهانه قلیان می‌تواند موجب انتقال برخی بیماری‌های عفونی شود.

جمع‌بندی:
عبارت «استفاده از قلیان به اندازه سیگار خطرناک نیست» نادرست است. قلیان نیز مانند سیگار حاوی مواد سمی و اعتیادآور است و مصرف آن سلامت بدن را به‌طور جدی تهدید می‌کند.

فرد با یک بار مصرف ماده اعتیادآور، معتاد نمی شود.

پاسخ: نادرست ❌

مصرف مواد اعتیادآور (Addictive Drugs) حتی برای یک بار نیز می‌تواند بر دستگاه عصبی (Nervous System) و مرکز پاداش مغز (Brain Reward System) اثر بگذارد و زمینه وابستگی را ایجاد کند. اگرچه همه افراد پس از یک بار مصرف دچار اعتیاد (Addiction) کامل نمی‌شوند، اما همان یک بار مصرف می‌تواند آغازگر تمایل به مصرف دوباره، وابستگی روانی و در برخی مواد حتی وابستگی جسمی باشد.

به همین دلیل، هیچ‌گاه نمی‌توان گفت «یک بار مصرف بی‌خطر است»؛ زیرا احتمال وابستگی، مسمومیت، کاهش قضاوت، بروز رفتارهای پرخطر و حتی در برخی مواد، مرگ ناشی از مصرف بیش از حد وجود دارد.

جمع‌بندی:
عبارت «فرد با یک بار مصرف ماده اعتیادآور، معتاد نمی‌شود» نادرست است. حتی یک بار مصرف نیز می‌تواند آغاز وابستگی و اعتیاد باشد؛ بنابراین مطمئن‌ترین راه پیشگیری از اعتیاد، پرهیز کامل از مصرف مواد اعتیادآور است.

مصرف تنباکو با سرطان دهان، حنجره و شش ارتباط مستقیم دارد.

پاسخ: درست ✅

تنباکو (Tobacco) حاوی هزاران ماده شیمیایی است که بسیاری از آن‌ها سرطان‌زا (Carcinogens) هستند. هنگام مصرف سیگار، قلیان یا سایر فرآورده‌های تنباکو، این مواد به طور مستقیم با دهان (Mouth)، حنجره (Larynx) و شش‌ها (Lungs) تماس پیدا می‌کنند و به سلول‌های این اندام‌ها آسیب می‌رسانند. تداوم این آسیب‌ها احتمال ایجاد سرطان (Cancer) را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

علاوه بر سرطان، مصرف تنباکو خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی–عروقی، بیماری‌های مزمن ریوی و کاهش عملکرد دستگاه تنفس را نیز افزایش می‌دهد. هرچه مدت و میزان مصرف بیشتر باشد، خطر بروز این بیماری‌ها نیز بیشتر خواهد بود.

جمع‌بندی:
عبارت «مصرف تنباکو با سرطان دهان، حنجره و شش ارتباط مستقیم دارد» درست است. مواد سرطان‌زای موجود در تنباکو به سلول‌های این اندام‌ها آسیب می‌رسانند و خطر ابتلا به سرطان را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهند.

مصرف مواد اعتیادآوری که از گیاهان به دست می آیند، خطر چندانی ندارد.

پاسخ: نادرست ❌

بسیاری از مواد اعتیادآور (Addictive Drugs) منشأ گیاهی (Plant-derived) دارند، اما طبیعی بودن آن‌ها به معنای بی‌ضرر بودن نیست. موادی مانند تریاک، حشیش و کوکائین از گیاهان به دست می‌آیند، ولی به‌شدت بر دستگاه عصبی (Nervous System) اثر می‌گذارند و می‌توانند باعث وابستگی (Dependence)، اعتیاد (Addiction) و آسیب‌های جدی جسمی و روانی شوند.

مصرف این مواد عملکرد مغز را مختل می‌کند، قدرت تصمیم‌گیری و تمرکز را کاهش می‌دهد و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، تنفسی، روان‌پزشکی و حتی مرگ ناشی از مصرف بیش از حد را افزایش می‌دهد.

جمع‌بندی:
عبارت «مصرف مواد اعتیادآوری که از گیاهان به دست می‌آیند، خطر چندانی ندارد» نادرست است. منشأ گیاهی، دلیلی بر بی‌خطر بودن یک ماده نیست و بسیاری از خطرناک‌ترین مواد اعتیادآور، منشأ گیاهی دارند و سلامت انسان را به‌شدت تهدید می‌کنند.

فعالیت ۷ صفحه ۱۴ فصل اول زیست یازدهم

فعالیت ۷

تشریح مغز

مواد و وسایل لازم: مغز سالم گوسفند یا (گوساله)، وسایل تشریح، دستکش

با کمک معلم مغز را برای تشریح آماده کنید.

١- بررسی بخش‌های خارجی مغز

الف) مشاهده سطح پشتی: مغز را مانند شکل در ظرف تشریح قرار دهید. روی مغز بقایای پرده مننژ وجود دارد. آنها را جدا کنید تا شیارهای مغز بهتر دیده شوند. کدام بخش های مغز را با مشاهده سطح پشتی آن می توانید ببینید؟

پس از برداشتن بقایای پرده‌های مننژ (Meninges)، شیارها و برجستگی‌های سطح مغز به‌خوبی قابل مشاهده می‌شوند. با مشاهده سطح پشتی مغز (Dorsal View) می‌توان بخش‌های زیر را تشخیص داد:

• دو نیمکره مخ (Cerebral Hemispheres) که بزرگ‌ترین بخش مغز را تشکیل می‌دهند.

• شیار طولی مغز (Longitudinal Fissure) که دو نیمکره را از یکدیگر جدا می‌کند.

• مخچه (Cerebellum) که در قسمت پشتی و پایین مغز قرار دارد و دارای چین‌های ظریف و منظم است.

• بخشی از ساقه مغز (Brainstem)، به‌ویژه در ناحیه اتصال مخچه به مغز، نیز ممکن است دیده شود.

جمع‌بندی:
در نمای پشتی مغز، مهم‌ترین بخش‌های قابل مشاهده عبارت‌اند از دو نیمکره مخ، شیار طولی مغز، مخچه و بخشی از ساقه مغز. این مشاهده به شناخت بهتر ساختمان ظاهری مغز و موقعیت اجزای اصلی آن کمک می‌کند.

ب) مشاهده سطح شکمی مغز: مغز را برگردانید، باقیمانده مننژ را به آرامی جدا کنید و بخش های مغز را در این سطح مشاهده کنید.

۲- مشاهده بخش های درونی مغز: مغز را طوری در ظرف تشریح قرار دهید که سطح پشتی آن را ببینید. با انگشتان شست، به آرامی دو نیمکره را از محل شیار بین آنها از یکدیگر فاصله دهید و بقایای پرده های مننژ را از بین دو نیمکره خارج کنید تا نوار سفید رنگ رابط پینه ای را ببینید.

در حالی که نیمکره های مخ از هم فاصله دارند، با نوک چاقوی جراحی، در جلوی رابط پینه ای، برش کم عمقی ایجاد کنید و به آرامی فاصله نیمکره ها را بیشتر کنید تا رابط سه گوش را در زیر رابط پینه ای مشاهده کنید. دو طرف این رابط‌ها، فضای بطن های ۱ و ۲ مغز و داخل آنها، اجسام مخطط قرار دارند. شبکه های مویرگی که مایع مغزی-نخاعی را ترشح می کند نیز درون این بطن‌ها دیده می شوند.

در مرحله بعد به کمک چاقوی جراحی در رابط سه گوش، برش طولی ایجاد کنید تا در زیر آن، تالاموس ها را ببینید. دو تالاموس با یک رابط به هم متصل اند و با کمترین فشار از هم جدا می شوند.

در عقب تالاموس‌ها، بطن سوم و در لبه پایین این بطن، اپی فیز را ببینید. در عقب اپی فیز برجستگی های چهارگانه قرار دارند.

در مرحله بعدی کرمینه مخچه را در امتداد شیار بین دو نیمکره برش دهید تا درخت زندگی و بطن چهارم مغز را ببینید.

فعالیت ۸ صفحه ۱۷ فصل اول زیست یازدهم

فعالیت ۸

با استفاده از شکل ۲۰ به این پرسش ها پاسخ دهید:

١- پس از احساس درد، چه رویدادهایی رخ می‌دهد تا فرد دست خود را عقب بکشد؟

هنگامی که گیرنده‌های درد (Pain Receptors) در پوست تحریک می‌شوند، نورون حسی (Sensory Neuron) پیام عصبی را به نخاع (Spinal Cord) منتقل می‌کند. در نخاع، این پیام به نورون‌های رابط (Interneurons) می‌رسد و بدون نیاز به دخالت اولیه مغز، قوس انعکاسی (Reflex Arc) فعال می‌شود.

نورون رابط تحریکی با نورون حرکتی (Motor Neuron) مربوط به ماهیچه دوسر بازویی (Biceps) سیناپس برقرار می‌کند و باعث انقباض این ماهیچه می‌شود. هم‌زمان، نورون رابط مهاری فعالیت نورون حرکتی مربوط به ماهیچه سه‌سر بازویی (Triceps) را مهار می‌کند و موجب شل شدن (استراحت) آن می‌شود.

در نتیجه، با انقباض ماهیچه دوسر و شل شدن ماهیچه سه‌سر، مفصل آرنج خم شده و دست به‌سرعت از عامل دردناک دور می‌شود. پس از انجام این پاسخ انعکاسی، پیام عصبی به مغز (Brain) نیز می‌رسد و فرد درد را به‌طور آگاهانه احساس می‌کند.

جمع‌بندی:
در قوس انعکاسی، پیام درد از نورون حسی به نورون‌های رابط نخاع منتقل می‌شود. سپس ماهیچه دوسر منقبض و ماهیچه سه‌سر شل می‌شود و دست به‌سرعت و به‌صورت غیرارادی از محرک دردناک عقب کشیده می‌شود.

۲- در مسیر عقب کشیدن دست، کدام سیناپس‌ها تحریک کننده و کدام مهارکننده اند؟

در قوس انعکاسی (Reflex Arc)، پیام درد پس از ورود به نخاع از طریق سیناپس‌های مختلف منتقل می‌شود. برخی از این سیناپس‌ها تحریک‌کننده (Excitatory) و برخی مهارکننده (Inhibitory) هستند تا حرکت به‌سرعت و به‌صورت هماهنگ انجام شود.

سیناپس‌های تحریک‌کننده:

• سیناپس نورون حسی (Sensory Neuron) با نورون رابط تحریکی.

• سیناپس نورون حسی با نورون رابط مهاری (این نورون نیز ابتدا توسط نورون حسی تحریک می‌شود).

• سیناپس نورون رابط تحریکی با نورون حرکتی (Motor Neuron) مربوط به ماهیچه دوسر بازویی (Biceps) که موجب انقباض این ماهیچه می‌شود.

سیناپس مهارکننده:

• سیناپس نورون رابط مهاری با نورون حرکتی مربوط به ماهیچه سه‌سر بازویی (Triceps) که فعالیت آن را مهار می‌کند؛ در نتیجه ماهیچه سه‌سر شل (استراحت) می‌شود.

جمع‌بندی:
در مسیر عقب کشیدن دست، سیناپس‌های نورون حسی با نورون‌های رابط و سیناپس نورون رابط تحریکی با نورون حرکتی ماهیچه دوسر، تحریک‌کننده هستند؛ اما سیناپس نورون رابط مهاری با نورون حرکتی ماهیچه سه‌سر، مهارکننده است. این هماهنگی باعث انقباض ماهیچه دوسر، شل شدن ماهیچه سه‌سر و عقب کشیده شدن سریع دست می‌شود.

فعالیت ۹ صفحه ۱۸ فصل اول زیست یازدهم

فعالیت ۹

از بخش‌های تشکیل دهنده دستگاه عصبی، یک نقشه مفهومی تهیه کنید.