سوال های تشریحی گفتار سوم فصل دوم زیست شناسی یازدهم
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
کتاب «سؤالات تشریحی زیستشناسی یازدهم» اثر برند علمی آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، گامی ارزشمند و الهامبخش در مسیر آموزش عمیق و مفهومی زیستشناسی پایه است.
این کتاب با رویکردی تحلیلی و ساختارمند، به دانشآموزان کمک میکند تا فراتر از حفظیات، به درک مفهومی و استدلال علمی در زیستشناسی دست یابند.
انتشار این کتاب توسط آیندهنگاران مغز گامی در جهت ارتقای کیفیت آموزش زیستشناسی، پرورش تفکر تحلیلی در دانشآموزان و آمادگی علمی آنان برای حضور موفق در آزمونهای داخلی مدرسه، نهایی و کنکورهای سراسری و بینالمللی است. این اثر، بازتابی از رسالت علمی و آموزشی برند آیندهنگاران مغز در توسعه یادگیری عمیق، پژوهشمحوری و شناخت بنیادین زیستجهان انسان به شمار میرود.
» کتاب زیستشناسی یازدهم
» فصل ۲: فصل حواس
» » گفتار ۳: گفتار گیرندههای حسی جانوران
کتاب الکترونیکی تعمیق و تثبیت یادگیری زیستشناسی
پرسشهای جاهای خالی و خط به خط گفتار یاختههای بافت عصبی؛ برای دانلود اینجا کلیک کنید.
برای مشاهده «کتاب الکترونیکی» کلیک کنید.
فصل حواس
شامل گفتارهای:
گفتار 1. گیرندههای حسی
گفتار 2. حواس ویژه
گفتار 3. گیرندههای حسی جانوران
بارمبندی مربوط به این فصل:
نیمسال اول: 4 نمره
نیمسال دوم نهایی، شهریور و دیماه: 2 نمره
گفتار گیرندههای حسی جانوران
در حال آماده سازی برای طرح پرسش
قدردان شکیبایی شما هستیم!
پرسشهای دو گزینهای
▪️در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز جمله درست را به دست آورید.
الف)
پرسشهای سطر به سطر
▪️جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید.
الف)
پرسشهای توصیفی – تشریحی
▪️
پرسشهای یادگیری موثر
▪️درست یا نادرست بودن جملات زیر را مشخص کنید. در جملات نادرست، عبارتهای غلط را پیدا کرده و زیر آنها خط بکشید.
الف)
پرسشهای مقایسهای
◾هر یک از موارد زیر معرف کدام ویژگی….. است؟
الف)
فعلاً پرسشهای ساده زیر را داشته باشید.
پرسشهای تشریحی با فونت و نگارش عالی و بر اساس کتابهای جدید به زودی منتشر خواهد شد.
۱- در برخی جانوران گیرندههای دریافت کنندۀ کدام محرک وجود دارد ولی انسان به کمک دستگاههای ویژهای میتواند آن را دریافت کند؟
پرتوهای فرابنفش
۲- نوع گیرندههای خط جانبی ماهیان چیست؟
مکانیکی
۳- ساختار خط جانبی در ماهیان به چه صورت است؟
این ساختار، کانالی در زیر پوست جانور است که از راه سوراخهایی با محیط بیرون ارتباط دارد. درون کانال، یاختههای مژک داری قرار دارند که به ارتعاش آب حساس اند. مژکهای این یاختهها با ماده ای ژلاتینی در تماس اند.
۴- ساختار خط جانبی در کدام مهره داران وجود دارد؟
ماهیها
۵- مژکهای یاختههای گیرنده درون خط جانبی ماهیها در تماس چه ماده ای هستند؟
ماده ای ژلاتینی
۶- ویژگیهای گیرنده درون خط جانبی ماهیها چیست؟
یاختههای مژک دار که مژکهای آن در تماس با ماده ای ژلاتینی است نوع این گیرنده مکانیکی است.
۷- گیرندههای درون خط جانبی ماهی چگونه تحریک میشوند؟
به ارتعاش آب حساس اند. جریان آب در کانال، مادۀ ژلاتینی را به حرکت در میآورد. حرکت مادۀ ژلاتینی، یاختههای گیرنده را تحریک میکند.
۸- نقش خط جانبی ماهی چیست؟
ماهی به کمک خط جانبی از وجود اجسام و جانوران دیگر (شکار و شکارچی) در پیرامون خود آگاه میشود.
۹- ماهی به کمک کدام ساختار از وجود اجسام و جانوران دیگر (شکار و شکارچی) در پیرامون خود آگاه میشود؟
خط جانبی
۱۰- نوع گیرندههای روی پاهای مگس چیست؟
شیمیایی
۱۱- نوع گیرندههای موجود در موهای حسی پاهای مگس چیست؟
شیمیایی
۱۲- مگس چگونه مزهها را تشخیص میدهد؟
به کمک گیرندههای شیمیایی در موهای حسی بر پاها.
۱۳- مگس چگونه انواع مولکولها را تشخیص میدهد؟
به کمک گیرندههای شیمیایی در موهای حسی بر پاها
۱۴- جیرجیرک چگونه صدا را دریافت میکند؟
به کمک گیرندههای مکانیکی در پاهای جلویی
۱۵- گیرندههای مکانیکی دریافت کننده صدادر جیرجیرک در کدام اندام وجود دارد؟
در پاهای جلویی
۱۶- علت وجود محفظه هوا در روی پاهای جلویی جیرجیرک چیست؟
دریافت صدا به کمک پرده صماخ
۱۷- در جیرجیرک پرده صماخ در کجا قرار دارد؟ کدام گیرندهها به این پرده متصل اند؟
در پاهای جلویی – مکانیکی
۱۸- چشم مرکب در کدام جانوران دیده میشود؟
حشرات
۱۹- هر واحد تشکیل دهنده چشم مرکب چه نام دارد؟
واحد بینایی
۲۰- هر واحد بینایی چشم مرکب از چه قسمتهایی تشکیل شده است؟
هر واحد بینایی، یک عدسی و تعدادی گیرندۀ نوری دارد.
۲۱- گیرندههای نوری کدام جانوران پرتوهای فرابنفش را نیز دریافت میکنند؟
گیرندههای نوری برخی حشرات مانند زنبور، پرتوهای فرابنفش را نیز دریافت میکنند.
۲۲- علت تشکیل تصویر موزاییکی در حشرات چیست؟
هر یک از واحدهای بینایی تصویر کوچکی از بخشی از میدان بینایی را ایجاد میکنند. دستگاه عصبی جانور، این اطلاعات را یکپارچه و تصویری موزاییکی ایجاد میکند.
۲۳- در کدام جانوران تصویر موزاییکی ایجاد میشود؟
حشرات یا جانورانی که چشم مرکب دارند.
۲۴- کدام جانوران میتوانند پرتوهای فروسرخ را تشخیص دهند؟
برخی مارها
۲۵- برخی مارها چگونه میتوانند پرتوهای فروسرخ را تشخیص دهند؟
به کمک گیرندههای پرتو فروسرخ در سوراخهایی در جلو و زیر هر چشم
۲۶- برخی مارها چگونه در تاریکی شکار را تشخیص میدهند؟
به کمک گیرندههای پرتو فروسرخ در سوراخهایی در جلو و زیر هر چشم
۲۷- کدام جانوران به راحتی در تاریکی شکار را تشخیص میدهند؟
برخی مارها به دلیل وجود گیرندههای فروسرخ در آنها.
انتشار یا بازنشر هر بخش از این محتوای «آیندهنگاران مغز» تنها با کسب مجوز کتبی از صاحب اثر مجاز است.
📘 زیستشناسی را بازی کنید و موفقیت را تجربه کنید
با جایخالیهای تعاملی، متنها را خودتان کامل کنید، فکر کنید و یاد بگیرید. فوراً کلیک کنید و تجربه یادگیری تعاملی را آغاز کنید!
گفتار ۳ گیرندههای حسی جانوران
گیرندههای حسی انسان میتوانند محرکهای گوناگون محیط را دریافت کنند. اما محرکهایی مانند پرتوهای فرابنفش نیز وجود دارد که انسان به کمک دستگاههای ویژهای میتواند آنها را دریافت کند؛ در حالی که برخی جانوران گیرندههای دریافتکنندهٔ آنها را دارند. در ادامه به برخی گیرندههای حسی در جانوران میپردازیم.
گیرندههای مکانیکی خط جانبی: در دو سوی بدن ماهیها ساختاری به نام خط جانبی وجود دارد. این ساختار، کانالی در زیر پوست جانور است که از راه سوراخهایی با محیط بیرون ارتباط دارد. درون کانال، یاختههای مژکداری قرار دارند که به ارتعاش آب حساساند. مژکهای این یاختهها در مادهای ژلاتینی قرار دارند. جریان آب در کانال، مادهٔ ژلاتینی را به حرکت در میآورد. حرکت مادهٔ ژلاتینی، یاختههای گیرنده را تحریک میکند و ماهی به کمک خط جانبی از وجود اجسام و جانوران دیگر (شکار و شکارچی) در پیرامون خود آگاه میشود (شکل 15).
شکل ۱۵- ساختار خط جانبی در ماهی
گیرندههای شیمیایی در پا:
در مگس، گیرندههای شیمیایی در موهای حسی روی پاهای آن قرار دارند. مگسها به کمک این گیرندهها انواع مولکولها را تشخیص میدهند (شکل 16).
شکل ۱۶- گیرندهٔ شیمیایی در مگس
گیرندهٔ مکانیکی صدا در پا: روی هریک از پاهای جلویی جیرجیرک یک محفظهٔ هوا وجود دارد که پردهٔ صماخ روی آن کشیده شده است. لرزش پرده در اثر امواج صوتی، گیرندههای مکانیکی را که در پشت پردهٔ صماخ قرار دارند، تحریک و جانور صدا را دریافت میکند (شکل 17).
گیرندههای نوری چشم مرکب: چشم مرکب که در حشرات دیده میشود، از تعداد زیادی واحد بینایی تشکیل شده است. هر واحد بینایی، یک قرنیه، یک عدسی و تعدادی گیرندهٔ نوری دارد. هر یک از این واحدها تصویر کوچکی از بخشی از میدان بینایی را ایجاد میکنند. دستگاه عصبی جانور، این اطلاعات را یکپارچه و تصویری موزاییکی ایجاد میکند (شکل ۱۸). گیرندههای نوری برخی حشرات مانند زنبور، پرتوهای فرابنفش را نیز دریافت میکنند.
شکل ۱۷- پردهٔ صماخ در جیرجیرک
شکل ۱۸- الف) چشم مرکب حشرات و ب) تصویر موزاییکی در مقایسه با تصویری که چشم انسان میبیند.
بیشتر بدانید
بیشتر حشرات سه چشم ساده روی سر خود دارند. شواهد نشان میدهند، زنبور عسل از چشم ساده خود برای تشخیص شدت نور و طول روز استفاده میکند؛ اما این چشم، تصویری ایجاد نمیکند.
تصویر چشمهای زنبور با میکروسکوپ الکترونی
گیرندهٔ فروسرخ مار زنگی: برخی مارها میتوانند پرتوهای فروسرخ را تشخیص دهند.
همانطور که در شکل ۱۹ میبینید، در جلو و زیر هر چشم مار زنگی سوراخی است که گیرندههای پرتوهای فروسرخ در آن قرار دارند. به کمک این گیرندهها، مار پرتوهای فروسرخ تابیده از بدن شکار را دریافت میکند و محل آن را در تاریکی تشخیص میدهد.
شکل ۱۹- الف) محل گیرندهٔ فروسرخ در مار زنگی
ب) تصویر مار در حال شکار که با دوربین حساس به پرتوهای فروسرخ گرفته شده است.
بیشتر بدانید
گیرندههای مغناطیسی:
جانورانی مانند لاکپشتهای دریایی که هنگام مهاجرت مسافتهای طولانی را میپیمایند، گیرندههای مغناطیسی دارند که به کمک آنها جهت و موقعیت خود را بهدرستی تشخیص میدهند؛ زیرا الگوی میدان مغناطیسی زمین، در نواحی مختلف کره زمین متفاوت و تقریباً در طول زمان ثابت است و با تغییر آب و هوا و شب و روز تغییر نمیکند.
بیشتر بدانید
گیرندههای الکتریکی:
بسیاری از کوسهها و برخی از پستانداران مانند پلاتی پوس (نوک اردکی)، گیرندههایی دارند که میدانهای الکتریکی را تشخیص میدهند. این جانوران از گیرندههای الکتریکی برای یافتن شکار و جهتیابی استفاده میکنند. برخی از ماهیها برای ایجاد ارتباط با همنوعان این گیرندهها را بهکار میبرند.
فعالیت ۸
طرح زیر مغز ماهی را نشان میدهد.
لوبهای (پیازهای) بویایی ماهی نسبت به کل مغز جانور از لوبهای بویایی انسان بزرگتر است. این مطلب چه واقعیتی را دربارهٔ حس بویایی ماهی نشان میدهد؟
۲- ساختار و عملکرد چشم مرکب و چشم انسان را مقایسه کنید.
۳- خط جانبی در ماهیها با کدام ساختارها در انسان شباهت دارد؟
ورود/ ثبت نام با جیمیل
