سوال های تشریحی گفتار دوم فصل هفتم زیست شناسی دهم
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
کتاب «سؤالات تشریحی زیست‌شناسی دهم» اثر برند علمی آینده‌نگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، گامی ارزشمند و الهام‌بخش در مسیر آموزش عمیق و مفهومی زیست‌شناسی پایه است.
این کتاب با رویکردی تحلیلی و ساختارمند، به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا فراتر از حفظیات، به درک مفهومی و استدلال علمی در زیست‌شناسی دست یابند.
انتشار این کتاب توسط آینده‌نگاران مغز گامی در جهت ارتقای کیفیت آموزش زیست‌شناسی، پرورش تفکر تحلیلی در دانش‌آموزان و آمادگی علمی آنان برای حضور موفق در آزمون‌های داخلی مدرسه، نهایی و کنکورهای سراسری و بین‌المللی است. این اثر، بازتابی از رسالت علمی و آموزشی برند آینده‌نگاران مغز در توسعه یادگیری عمیق، پژوهش‌محوری و شناخت بنیادین زیست‌جهان انسان به شمار می‌رود.
» سوالات تشریحی کتاب زیست‌شناسی دهم
» سوالات تشریحی فصل هفتم: فصل جـذب و انتقـال مـواد در گیاهـان
» » سوالات تشریحی گفتار دوم: گفتار جانداران مؤثر در تغذیۀ گیاهی
فصل جـذب و انتقـال مـواد در گیاهـان
شامل گفتارهای:
گفتار ۱. تغذیـۀ گیاهـی
گفتار ۲. جانداران مؤثر در تغذیۀ گیاهی
گفتار ۳. انتقـال مـواد در گیاهـان
بارم‌بندی مربوط به این فصل:
نوبت اول اول: ۰ نمره
نوبت دوم نهایی، شهریور و دی‌ماه: ۲/۵ نمره
در حال طرح پرسش
قدردان شکیبایی شما هستیم!
فصل جـذب و انتقـال مـواد در گیاهـان
گفتار جانداران مؤثر در تغذیۀ گیاهی
پرسش‌های دو گزینه‌ای
▪️ در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز جمله درست را به دست آورید.
الف) گیاهان با (بسیاری – بعضی) از جانداران ارتباط همزیستی برقرار میکنند.
بعضی
یکی از معمول‌ترین سازگاری‌ها برای جذب (کربن‌دی‌اکسید – آب و مواد مغذّی)، همزیستی (برگ – ریشۀ) گیاهان با انواعی از قارچ‌ها است که به آن (قارچ ریشهای – قارج برگی) گفته می‌شود.
آب و مواد مغذّی – ریشۀ – قارچ ریشهای
حدود (۶۰ – ۹۰) درصد گیاهان (بی‌دانه – دانه‌دار) با قارچ‌ها همزیستی دارند.
۹۰ – دانه‌دار
در قارچ ریشهای، قارچ، در (درون – سطح) ریشه زندگی میکنند. رشته‌های ظریفی به (سطح – درون) ریشه می‌فرستند که (جذب – تبادل) مواد را با آن انجام می‌دهند.
سطح – درون – تبادل
در قارچ ریشهای، قارچ، مواد (معدنی و به خصوص فسفات – آلی) را از ریشۀ گیاه می‌گیرد و برای گیاه، مواد (آلی – معدنی و به خصوص فسفات) فراهم می‌کند.
آلی – معدنی و به خصوص فسفات
پیکر رشته‌ای و بسیار ظریف قارچ‌ها، نسبت به ریشۀ گیاه با سطح (کمتری – بیشتری) از خاک در تماس است و می‌تواند مواد معدنی (کمتری – بیشتری) را جذب کند.
بیشتری – بیشتری
پرسش‌های سطر به سطر
▪️ جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید.
الف) گیاهان با بعضی از جانداران ارتباط ………. برقرار میکنند.
همزیستی
از مهم‌ترین انواع همزیست‌هایی گیاهان با سایر جانداران، …………. و ………….. هستند.
قارچ ریشهای (میکوریزا) – باکتری‌های تثبیت کنندۀ نیتروژن
پرسش‌های توصیفی – تشریحی
گیاهان چه شیوه‌هایی برای گرفتن مواد مورد نیاز خود از جانداران دیگر دارند؟
شیوه‌های شگفت‌انگیزی مثلاً آنها با بعضی از جانداران ارتباط همزیستی برقرار میکنند.
از مهم‌ترین انواع همزیستی‌های گیاهان چیست؟
قارچ ریشهای (میکوریزا) و باکتری‌های تثبیت کنندۀ نیتروژن
قارچ ریشهای (میکوریزا) حاصل همزیستی کدام جانداران است؟
همزیستی ریشۀ گیاهان با انواعی از قارچ‌ها
یکی از معمول‌ترین سازگاری‌ها برای جذب آب و مواد مغذّی، همزیستی ریشۀ گیاهان با انواعی از قارچ‌ها است، به آن چه گفته می‌شود؟
قارچ ریشهای (میکوریزا)
قارچ ریشهای (میکوریزا) چیست؟
یکی از معمول‌ترین سازگاری‌ها برای جذب آب و مواد مغذّی، همزیستی ریشۀ گیاهان با انواعی از قارچ‌ها است که به آن قارچ ریشهای گفته می‌شود.
گیاهان به چه منظوری با انواعی از قارچ‌ها همزیستی دارند؟
از معمول‌ترین سازگاری‌ها برای جذب آب و مواد مغذّی است.
در قارچریشهای، کدام گیاهان با قارچ‌ها همزیستی دارند؟
حدود ۹۰ درصد گیاهان دانه‌دار
در قارچریشهای، قارچ‌ها، در کجا زندگی میکنند؟
سطح ریشه
در قارچریشهای، چرا قارچ‌ها، رشته‌های ظریفی به درون ریشه می‌فرستند؟
که تبادل مواد را با آن انجام می‌دهند.
در قارچریشهای، قارچ‌ها، چگونه تبادل مواد را با گیاه انجام می‌دهند؟
با وجودی که در سطح ریشه زندگی میکنند اما رشته‌های ظریفی به درون ریشه می‌فرستند که تبادل مواد را با آن انجام می‌دهند.
در قارچریشهای، قارچ، چه نوع موادی را از ریشۀ گیاه می‌گیرند؟
مواد آلی
در قارچریشهای، قارچ، برای گیاه، چه موادی فراهم می‌کند؟
مواد معدنی و به خصوص فسفات
در همزیستی قارچریشهای، سود هر یک چیست؟
قارچ، مواد آلی را از ریشۀ گیاه می‌گیرد و برای گیاه، مواد معدنی و به خصوص فسفات فراهم می‌کند.
در قارچریشهای، کدام جاندار با سطح بیشتری از خاک در تماس است؟ چرا؟
قارچ به دلیل پیکر رشته‌ای و بسیار ظریف آن
در قارچریشهای، کدام جاندار می‌تواند مواد معدنی بیشتری را جذب کند؟ چرا؟
قارچ. به دلیل پیکر رشته‌ای و بسیار ظریف قارچ نسبت به ریشۀ گیاه با سطح بیشتری از خاک در تماس است و می‌تواند مواد معدنی بیشتری را جذب کند.
پرسش‌های یادگیری موثر
▪️ درست یا نادرست بودن جملات زیر را مشخص کنید. در جملات نادرست، عبارت‌های غلط را پیدا کرده و زیر آنها خط بکشید.
الف) گیاهان شیوه‌های شگفت‌انگیزی برای گرفتن مواد مورد نیاز خود از جانداران دیگر دارند.
درست
گیاهان با بعضی از جانداران ارتباط همزیستی برقرار میکنند.
درست
از مهم‌ترین انواع همزیست‌هایی گیاهان با جانداران دیگر، قارچ ریشهای (میکوریزا) و باکتری‌های تثبیت کنندۀ نیتروژن هستند.
درست
در قارچریشهای، قارچ‌ها در سطح ریشه زندگی میکنند.
درست
در قارچریشهای، قارچ‌ها، رشته‌های ظریفی به درون ریشه می‌فرستند که تبادل مواد را با آن انجام می‌دهند.
درست
در قارچ ریشهای، قارچ، مواد معدنی و به خصوص فسفات را از ریشۀ گیاه می‌گیرد.
نادرست (تصحیح: مواد آلی جایگزین مواد معدنی و به خصوص فسفات)
در قارچ ریشهای، قارچ، برای گیاه، مواد آلی فراهم می‌کند.
نادرست (تصحیح: مواد معدنی و به خصوص فسفات جایگزین مواد آلی)
در قارچریشهای، پیکر رشته‌ای و بسیار ظریف قارچ‌ها، نسبت به ریشۀ گیاه با سطح بیشتری از خاک در تماس است.
درست
در قارچریشهای، پیکر رشته‌ای و بسیار ظریف قارچ‌ها، نسبت به ریشۀ گیاه می‌تواند مواد معدنی بیشتری را جذب کند.
درست
پرسش‌های مقایسه‌ای
◾هر یک از موارد زیر نشانگر کدام جاندار در همزیستی قارچریشهای است.
الف) پیکر رشته‌ای و بسیار ظریف دارد.
قارچ
ب) برای جاندار دیگر، مواد معدنی و به خصوص فسفات فراهم می‌کند.
قارچ
پ) مواد آلی را از جاندار دیگر می‌گیرد.
قارچ
قارچ ریشهای
شکل ۴_ قارچ ریشهای: الف) طرح سادۀ نوعی قارچ ریشهای که غلافی را روی ریشۀ گیاه تشکیل می‌دهد. بخش کوچکی از قارچ به درون ریشه نفوذ و در تبادل مواد شرکت می‌کند. ب) مقایسۀ دو گیاه که یکی با کمک قارچ ریشهای (چپ) و دیگری بدون آن (راست) و در وضعیت برابر محیطی رشد کرده است.
همزیستی گیاه یا تثبیت کننده‌ای نیتروژن
برخی گیاهان با انواعی از باکتری‌ها همزیستی دارند که این همزیستی برای به دست آوردن نیتروژنِ بیشتر است. دو گروه مهم این باکتری‌ها عبارتند از: ریزوبیوم‌ها و سیانوباکتری‌ها.
ریزوبیوم: از گذشته برای تقویت خاک، تناوب کشت انجام می‌شد که در آن گیاهان زراعی مختلف به صورت پی‌درپی کشت می‌شد. یکی از انواع گیاهانی که در تناوب کشت مورد استفاده قرار می‌گیرد، گیاهان تیرۀ پروانه‌واران است (دلیل این نام‌گذاری، شباهت گل‌های آنها به پروانه است). سویا، نخود و یونجه از گیاهان مهم زراعی این تیره هستند در ریشۀ این گیاهان و در محل برجستگی‌هایی به نام گرهک، نوعی باکتری تثبیت کنندۀ نیتروژن به نام ریزوبیوم زندگی می‌کند (شکل ۵). هنگامی که این گیاهان می‌میرند یا بخش‌های هوایی آنها برداشت می‌شود، گرهک‌های آنها در خاک باقی می‌ماند و گیاخاک غنی از نیتروژن ایجاد میکنند. ریزوبیوم‌ها با تثبیت نیتروژن، نیاز گیاه را به این عنصر برطرف میکنند و گیاه نیز مواد آلی مورد نیاز باکتری را برای آن فراهم می‌کند.
شکل۵ــ گرهک‌های ریشۀ گیاهان تیره پروانه‌واران
همزیستی با سیانو باکتری‌ها. سیانوباکتری‌های فتوسنتز کننده هستند که بعضی از آنها می‌توانند علاوه بر فتوسنتز، تثبیت نیتروژن هم انجام دهند. آزولا گیاهی کوچک است که در تالاب-های شمال و مزارع برنج کشور به فراوانی وجود دارد. گیاه آزولا با سیانو باکتری‌ها همزیستی دارد و نیتروژن تثبیت شدۀ آن را دریافت می‌کند (شکل 6- الف). گیاه گونرا نیز در نواحی فقیر از نیتروژن رشد شگفت انگیزی دارد. چگونه این گیاه با وجود کمبود نیتروژن چنین رشدی دارد؟
سیانوباکتری‌های همزیست درون ساقه و دمبرگ این گیاه، تثبیت نیتروژن انجام می‌دهند و از محصولات فتوسنتزی گیاه استفاده میکنند. (شکل ۶- ب).
شکل ۶_ الف) گیاه آبزی آزولا، ب) گیاه گونرا
روش‌های دیگر به دست آوردن مواد غذایی در گیاهان
گیاهان حشره خوار: این گیاهان فتوسنتز کننده‌اند، ولی در مناطقی زندگی میکنند که از نظر نیتروژن فقیرند. در این گیاهان برخی برگ¬ها برای شکار و گوارش جانوران کوچک مانند حشرات تغییر کرده است. گیاه توبره‌واش که از گیاهان حشره خوار است در تالاب‌های شمال کشور می‌روید. این گیاه حشرات و لارو آنها را به سرعت به درون بخش کوزه مانند خود می‌کشد و سپس گوارش می‌دهد. در شکل 8، انواع دیگری از گیاهان حشره‌خوار نشان داده شده است.
شکل ۷_ گیاه توبره‌واش
شکل ۸_ چند نوع گیاه حشره‌خوار.
گیاهان انگل: انواعی از گیاهان انگل وجود دارند که همه یا بخشی از آب و مواد غذایی خود را از گیاهان فتوسنتز کننده دریافت میکنند. گیاه سِس، نمونه‌ای از این گیاهان است. این گیاه ساقۀ نارنجی یا زرد رنگی تولید می‌کند که فاقد ریشه است. گیاه سس به دور گیاه سبز میزبان خود می‌پیچد و اندام‌های مکنده ایجاد می‌کند (شکل ۹- الف) که به درون آوندهای گیاه نفوذ، و موارد مورد نیاز انگل را جذب می‌کند. گل جالیز نمونۀ دیگری از این گیاهان است که با ایجاد اندام مکنده و نفوذ آن به ریشۀ گیاهان جالیزی، مواد مغذّی را دریافت می‌کند (شکل ۹- ب).
شکل ۹_ گیاهان انگل:
الف) گیاه سس
ب) گیاه گل جالیز در کنار بوتۀ گوجه فرنگی
انتشار یا بازنشر هر بخش از این محتوای «آینده‌نگاران مغز» تنها با کسب مجوز کتبی از صاحب اثر مجاز است.
📘 زیست‌شناسی را بازی کنید و موفقیت را تجربه کنید
با جای‌خالی‌های تعاملی، متن‌ها را خودتان کامل کنید، فکر کنید و یاد بگیرید. فوراً کلیک کنید و تجربه یادگیری تعاملی را آغاز کنید!
🌹🌹
عالی