سوالات تشریحی گفتار اول فصل هفتم زیست‌شناسی دوازدهم ـ ویژه آزمون‌های نهایی

گفتار 1: زیست‌­فناوری و مهندسی ژنتیک

زیست فناوری چیست؟

1- اصطلاح زیر را تعریف کنید. (شهریور 1401)

زیست‌­فناوری

به هرگونه فعالیت هوشمندانه آدمی (0/25) در تولید و بهبود محصولات گوناگون (0/25) با استفاده از موجود زنده (0/25) زیست‌­فناوری گویند.

تاریخچه زیست فناوری:

زیست فناوری سنتی، زیست فناوری کلاسیک، زیست فناوری نوین

2- در عبارت زیر جای خالی را با کلمه مناسب کامل کنید. (دی 1401)

در دوره زیست‌­فناوری ……………. آدمی قادر به تولید یکی از کارآمدترین مواد دفاعی در برابر باکتری‌های بیماری­زا شد.

کلاسیک (0/25)

3- در مورد فناوري‌­هاي نوین زیستی به پرسش­ زیر پاسخ دهید. (شهریور 1399)

تولید موادي مانند پادزیست­‌ها، آنزیم‌ها و مواد غذایی در کدام دوره زیست فناوري ممکن شد؟

زیست فناوري کلاسیک (0/25)

4- در مورد فناوری‌های نوین زیستی به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (دی 1399)

دانشمندان در دوره زیست فناوری نوین، با انتقال ژن میان ریزجانداران (میکروارگانیسم‌ها) به چه اهدافی رسیده‌اند؟

دانشمندان توانستند با تغییر و اصلاح خصوصیات ریزجانداران، ترکیبات جدید را با مقادیر بیشتر و کارایی بالاتر تولید کنند. (0/5)

مهندسی ژنتیک

5- در مورد فناوری‌های نوین زیستی به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (خرداد 1399)

به جانداری که از طریق مهندسی ژنتیک دارای ترکیب جدیدی از مواد ژنتیکی شده است، چه می­‌گویند؟

جاندار تغییریافته ژنتیکی یا تراژنی (0/25)

6- اصطلاح زیر را تعریف کنید. (دی 1398)

جاندار تراژنی

به جانداری که از طریق مهندسی ژنتیک دارای ترکیب جدیدی از مواد ژنتیکی شده است، جاندار تغییر یافته ژنتیکی یا تراژنی می­‌گویند. (0/5)

7- دربارۀ فناوری‌های نوین زیستی به پرسش زیر پاسخ دهید. (دی 1401)

گیاهان زراعی تراژن، قبل از تکثیر و کشت از چه نظر مورد بررسی دقیق قرار می‌گیرند؟

بررسی دقیق ایمنی زیستی و اثبات بی­خطر بودن برای سلامت انسان و محیط زیست (0/5)

مراحل مهندسی ژنتیک

8- در عبارت‌ زیر جای خالی را با کلمه مناسب پر کنید. (شهریور 1398 و دی 1398)

جداسازی یک یا چند ژن و تکثیر آنها را …………………….. می­‌گویند.

همسانه­‌سازی دنا (0/25)

9- اصطلاح زیر در مهندسی ژنتیک را تعریف کنید. (شهریور 1400)

همسانه­‌سازی دنا                  

جداسازی یک یا چند ژن و تکثیر آنها را همسانه­‌سازی دنا می­‌گویند. (0/5)

جداسازی قطعه‌­ای از دنا

10- در عبارت زير جاي خالي را با كلمه مناسب كامل كنيد. (خرداد 1401)

آنزیم‌های برش‌دهنده‌ در باکتری‌ها وجود دارند و قسمتی از سامانه‌ی …………. آنها محسوب می‌شوند.

دفاعي (0/25)

11- دربارۀ ‌ی مهندسي ژنتيك به پرسش زير پاسخ دهيد. (خرداد 1401)

توالی جایگاه تشخیص آنزیم ECOR1 دارای چند جفت نوکلئوتید است.

6 جفت (0/25)

12- در مورد فناوری‌های نوین زیستی به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (دی 1399)

آنزیم EcoR1 پیوند فسفودی استر بین کدام نوکلئوتیدهای جایگاه تشخیص آنزیم را برش می­‌زند؟

این آنزیم پیوند فسفودی‌استر بین نوکلئوتید گوانین‌­دار و آدنین­‌دار هر دو رشته را برش می­‌زند. (0/5)

13- در مورد مراحل مهندسی ژنتیک به سؤال زیر پاسخ دهید. (خرداد 1400)

هنگام برش دنا (DNA) توسط آنزیم EcoR1، پیوند فسفودي­‌استر بین کدام نوکلئوتیدها (در جایگاه تشخیص آنزیم) شکسته می‌شود؟ 

این آنزیم پیوند فسفودي­‌استر بین نوکلئوتید گوانین‌­دار و آدنین­‌دار هر دو رشته را برش می­‌زند. (0/5)

14- از بین کلمات داخل پرانتز، گزینۀ مناسب را انتخاب کنید. (دی 1400)

آنزیم EcoR1 پیوند فسفودی استر بین نوکلئوتیدهای (گوانین‌­دار و آدنین­‌دار – آدنین­‌دار و تیمین­‌دار) را برش می­‌زند.

گوانین‌­دار و آدنین­‌دار (0/25)

15- به سؤال زیر دربارۀ فناوری‌های نوین زیستی پاسخ دهید. (دی 1398)

در مهندسی ژنتیک برای تشکیل انتهای چسبنده چه پیوندهایی شکسته می‌شوند؟

پیوند فسفودی استر و هیدروژنی (0/25)

16- در جدول زیر، مورد ستون «الف» با یکی از موارد ستون «ب» ارتباط منطقی دارد. آن را پیدا کنید. (در ستون «ب» یک مورد اضافه است) (خرداد 1398)

1- ایجاد انتهای چسبنده: آنزیم ۱ EcoR(0/25)

اتصال قطعه دنا به ناقل و تشکیل دنای نوترکیب

17- به سؤال زیر دربارۀ فناوری‌های نوین زیستی پاسخ دهید. (شهریور 1398)

دو ویژگی دیسَک (پلازمید) را بنویسید.

دیسَک یک مولکول دنای دو رشته‌ای و حلقوی خارج فام‌­تنی است که معمولاً درون باکتری‌ها و بعضی قارچ­ها مثل مخمرها وجود دارد و می‌تواند مستقل از ژنوم میزبان همانندسازی کند. دیسَک‌ها را فام­‌تن­‌های کمکی نیز می‌نامند چون حاوی ژن‌هایی هستند که در فام­تن اصلی باکتری وجود ندارند. (ذکر دو مورد) (0/5)

18- در رابطه با فناوری­‌های نوین زیستی به پرسش‌ زیر پاسخ دهید: (شهریور 1400)

ژن­های مقاومت به پادزیست در دیسَک­‌ها، چه توانایی را به باکتری می­دهند؟

چنین ژن­هایی به باکتری این توانایی را می‌دهند که پادزيست­‌ها را به موادی غیرکشنده و قابل استفاده برای خود تبدیل کنند. (0/5)

19- برای کامل کردن عبارت زیر، از بین کلمات داخل پرانتز، کلمۀ مناسب را انتخاب کنید. (شهریور 1401)

ژن مقاومت به پادزیست [آنتی‌­بیوتیک] در (فام­‌تن اصلی – دیسک) باکتری قرار دارد.

دیسک یا پلازمید (0/25)

20- دربارۀ مهندسي ژنتيك به پرسش زير پاسخ دهيد. (خرداد 1401)

در اتصال قطعه‌ی دنا به دیسک (پلازمید)، بهتر است از چه دیسکی استفاده شود؟

ديسكي كه فقط يك جايگاه تشخيص داشته باشد. (0/25)

21- برای مورد زیر یک دلیل علمی بنویسید. (شهریور 1401)

در مهندسی ژنتیک، آنزیم مورد استفاده برای برش دادن دیسَک، باید همان آنزیمی باشد که در جداسازی دنای مورد نظر استفاده شده است.

چون دو انتهای چسبنده ایجاد شده در برش دیسک با آنزیم و برش قطعه دنای خارجی باید مکمل باشند تا امکان برقراری پیوند فسفودی استر بین دو انتهای مکمل باشد. (0/5)

22- در مورد مراحل مهندسی ژنتیک به سؤال زیر پاسخ دهید. (خرداد 1400)

براي اتصال دناي مورد نظر (ژن خارجی) به دیسک، از چه آنزیمی استفاده می‌شود؟ 

آنزیم لیگاز (اتصال دهنده) (0/25)

23- در جدول زیر، مورد ستون «الف» با یکی از موارد ستون «ب» ارتباط منطقی دارد. آن‌ را پیدا کنید. (در ستون «ب» یک مورد اضافه است) (خرداد 1398)

1- اتصال دنای مورد نظر به دیسَک (پلازمید): آنزیم لیگاز (0/25)

24- در مورد فناوری‌های نوین زیستی به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (شهریور 1399)

در مرحلۀ تشکیل دنای نوترکیب نقش آنزیم لیگاز چیست؟

آنزیم لیگاز پیوند فسفودی استر بین دو انتهای مکمل را ایجاد می‌کند. (0/5)

25- درستی یا نادرستی عبارت‌ زیر را بدون ذکر دلیل مشخص کنید. (دی 1400)

در مهندسی ژنتیک آنزیم لیگاز در مرحله جداسازی یاخته‌های تراژنی به کار می‌رود.

نادرست (0/25)

26- در مورد فناوری‌های نوین زیستی به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (دی 1397)

دو آنزیم مورد استفاده در مهندسی ژنتیک را نام ببرید.

آنزیم‌های برش دهنده (0/25) و آنزیم لیگاز (0/25)

27- اصطلاح زیر در مهندسی ژنتیک را تعریف کنید. (شهریور 1400)

دنای نوترکیب

به مجموعه دنای ناقل و ژن جاگذاری شده در آن، دنای نوترکیب گفته می‌شود. (0/5)

28- به سؤال زیر دربارۀ فناوری‌های نوین زیستی پاسخ دهید. (شهریور 1398)

در مهندسی ژنتیک به مجموعه دنای ناقل و ژن جاگذاری شده در آن، چه می­‌گویند؟

دنای نوترکیب (0/25)

29- در مورد فناوری‌های نوین زیستی به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (خرداد 1399)

اجزای دنای نوترکیب را بنویسید.

دنای ناقل و ژن جاگذاری شده در آن (0/5)

وارد کردن دنای نوترکیب به یاخته میزبان

30- در جدول زیر، مورد ستون «الف» با یکی از موارد ستون «ب» ارتباط منطقی دارد. آن‌ را پیدا کنید. (در ستون «ب» یک مورد اضافه است) (خرداد 1398)

1- ایجاد منافذی در دیواره باکتری: شوک الکتریکی(0/25)

31- در مورد فناوری‌های نوین زیستی به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (دی 1397)

برای وارد کردن دنای نوترکیب به باکتری، با چه روشی در دیوارۀ باکتری منافذی ایجاد می‌شود؟ (یک مورد)

با کمک شوک الکتریکی و یا شوک حرارتی همراه با مواد شیمیایی ایجاد کرد. (ذکر یک مورد) (0/25)

32- دربارۀ ‌ی مهندسي ژنتيك به پرسش زير پاسخ دهيد. (خرداد 1401)

چگونه می­‌توان هنگام وارد کردن دنای نوترکیب به باکتری، منافذی را در دیوار‌ه‌ی باکتری ایجاد کرد؟

به كمك شوك الكتريكي و يا شوك حرارتي همراه با مواد شيميايي (0/5)

جداسازی یاخته‌­های تراژنی

33- دربارۀ فناوری‌های نوین زیستی به پرسش زیر پاسخ دهید. (دی 1401)

در مهندسی ژنتیک، از کدام ویژگی دیسک (پلازمید) برای جداسازی یاخته‌های تراژنی استفاده می‌شود؟

دارا بودن ژن مقاومت به پادزیست (0/25)

34- به سؤال زیر دربارۀ فناوری‌های نوین زیستی پاسخ دهید. (دی 1398)

در کدام مرحلۀ مهندسی ژنتیک از پادزیست (آنتی‌­بیوتیک) استفاده می‌شود؟

جداسازی یاخته‌های تراژنی (0/25)

35- در جدول زیر، مورد ستون «الف» با یکی از موارد ستون «ب» ارتباط منطقی دارد. آن را پیدا کنید. (در ستون «ب» یک مورد اضافه است) (خرداد 1398)

1- جداسازی یاخته‌های تراژنی: آمپی­‌سیلین (0/25)

36- در مورد فناوری‌های نوین زیستی به پرسش‌ زیر پاسخ دهید. (دی 1399)

در مهندسی ژنتیک، چرا باکتری‌های فاقد دنای نوترکیب در محیط حاوی پادزیست (آنتی‌­بیوتیک) ازبین می‌روند؟

به دلیل حساسیت به پادزیست (0/25)

37- در مورد مراحل مهندسی ژنتیک به سؤال زیر پاسخ دهید. (خرداد 1400)

از باکتري‌­هایی که داراي دناي خارجی هستند، چه استفاده‌­اي می‌شود؟ 

براي تولید فراورده یا استخراج ژن استفاده کرد. (0/5)

مجموعه پرسش‌های نهایی زیست